باشگاه را خانه خود بسازيد ورود اعضا کاربر میهمان به باشگاه خوش آمدي امروز سه شنبه 12 آذر 1387 كاربران برخط 296 نفر



متن اخبار كتاب تصوير صدا سيما       منابع افراد مطالعات موضوعي مطالعات منطقه اي صفحات ويژه لغتنامه
   
  
  
    
◄ سرمايه داري
  • مطلب
  • ارسال صفحه براي دوستان
  • اظهار نظر
  • امتياز به صفحه
  • تصاوير مرتبط
  • چاپ


سرمايه‌داري يا كاپيتاليسم(capitalism)، نظام اقتصاديي كه با انقلاب صنعتي نخست در اروپايي غربي و آمریکا پديد آمد و سپس به كشورهاي غير عربي نيز راه يافته و در آنها رشد كرده است. در اين نظام، از نظر ابزارهاي توليد، وسايل مكانيكي (ماشين)- به جاي نيروي كار انسان و حيوان در شيوه‌هاي ساده‌تر توليد- نقش درجه‌ي اول دارد و بخش عمده‌اي از نظام زندگي اجتماعي بر گرد ضروريات توليد صنعتي سامان مي‌يابد؛ و از نظر حقوقي بخش عمده‌ي فعاليت اقتصادي – بويژه مالكيت و سرمايه‌گذاري براي توليد كالا – در دست افراد و مؤسسه‌هاي خصوصي (غيردولتي) است كه از راه رقابت اقتصادي در جهت كسب سود رهبري مي‌شوند.
عنوان كاپيتاليسم را بيشتر سوسياليست‌ها و بخصوص ماركسيستها رواج دادند و مراد آنها از آن، سيستمي است كه در آن مالكيت خصوصي سرمايه تعيين‌كننده‌ي چهره‌ي اقتصادي و سياسي آن و همچنين پديدآورنده‌ي نوعي نظم اجتماعي خاص است كه در آن طبقه‌ي حاكم، كه سرمايه‌داري يا بورژوازي ناميده مي‌شود، از نيروي توليدي جامعه به سود خود بهره‌گيري مي‌كند. اين سود از راه كمتر پرداختن به كارگران به دست مي‌آيد، يعني كمتر از مبلغي كه، به نظر سوسياليستها تمام ارزش توليد كارگرانست؛ اما مبلغي كه پرداخت مي‌شود برابر است با ارزش نيروي كار كارگر در شرايط مالكيت خصوصي ابزارهاي توليد و بازار كار. اما، اقتصاد‌دانان غيرماركسيست سرمايه‌داري را سيستمي مي‌دانند كه در آن توليد ميان عوامل توليد (كار، زمين ، سرمايه) برحسب توليد گري نهايي آنها توزيع مي‌شود و در نتيجه، نظامي‌ست عادلانه. اين نظريه، مالكيت خصوصي وسايل توليد را مشروع و منبع توليدگر درآمد مي‌داند، برخلاف ماركسيستها كه كار را تنها منبع ارزش مي‌شمارند؛ و در نتيجه، سود سرمايه را برداشت نامشروع از توليد، به زبان جامعه و به نفع طبقه‌ي سرمايه‌دار مي‌دانند.
سرمايه‌داري، چنانكه از كاربرد كلمه برمي‌آيد، اغلب به معناي نظامي‌ست كه در آن مالكان سرمايه‌هاي بزرگ وجود دارند و واحدهاي بزرگ توليدي و سرمايه‌اي (مانند بانكها) به آنان تعلق دارد. بنابراين، جامعه‌يي را كه در آن عمده‌ي صنايع در دست توليد كنندگان كوچك باشد- كه ماركس آنان را خرده‌بورژوازي مي‌نامد و از بورژوازي جدا مي‌كند – بدشواري مي‌توان «سرمايه‌داري» ناميد.
سرمايه‌داري، به عنوان ايدئولوژي، پشتيبان نابرابريهاي درآمد و ثروت است، و اين نابرابري را ناشي از مقدار كمكي مي‌داند كه افراد با صرف انرژي و منابع خود (كار، زمين، سرمايه) به جريان توليد مي‌كنند و به همان نسبت از آن بهره‌مند مي‌شوند. سرمايه‌داري، هوادار ليبراليسم اقتصادي‌ست و بازار آزاد اقتصادي را كه در آن همه‌ي توليد كنندگان و مصرف‌كنندگان آزادانه و با امكان انتخاب با هم روبرو شوند، شرط لازم نمايان شدن توانمنديهاي توليدي و پيشرفت اقتصادي مي‌داند.
دورانهاي تكامل سرمايه‌داري را اغلب به سه بخش كرده‌اند: رشد سرمايه‌داري با رشد بازرگاني آغاز مي‌شود كه در آن سرمايه‌داران بزرگ بر جريان داد و ستد مسلط مي‌شوند. با انقلاب صنعتي مرحله‌ي سرمايه‌داري صنعتي آغاز مي‌شود. در اين دوره مالكان كارخانه‌هاي بزرگ، كانها و ديگر بنگاههاي اقتصادي بر جريان توليد مسلطند. سرانجام، مرحله‌ي سرمايه‌داري مالي فرا مي‌رسد. در اين دوره تسلط اقتصادي رفته – رفته به دست بانكداران و پولداران و پولداران بزرگ مي‌افتد و اينان با پول خود بر مؤسسه‌هاي صنعتي مسلط مي‌شوند. در اين دوره سرمايه‌‌گذاران از مديريت روزانه‌ي واحدهاي صنعتي فارغ مي‌شوند و فقط بر آنها نظارت مي‌كنند و با قدرت مالي خود از آنها سود مي‌برند. اما هيچكدام از اين مراحل انحصاري نيست، به اين معنا كه با پيدايش مرحله‌ي پسين مرحله‌ي پيشين بكل از ميان نمي‌رود. گاهي از مرحله‌ي چهارمي نيز ياد مي‌شود و آن «سرمايه‌داري دولتي» است. لنين سرمايه‌داري دولتي را مرحله‌اي تعريف مي‌كند كه در آن دولت اداره و بهره‌گيري از وسايل توليد را به نفع طبقه‌اي كه مهار دولت را در دست دارد، انجام مي‌دهد. اما اصطلاح «سرمايه‌داري دولتي» براي هر نوع سيستم اقتصاد دولتي نيز به كار مي‌رود؛ و گاه به معناي انتقادآميز براي نظام اقتصاد كشورهاي كمونيست به كار مي‌رود؛ بدين معنا كه در آنها «سرمايه داري دولتي» و بهره‌كشي بوروكراسي جانشين سرمايه‌داري خصوصي شده است.
به نظر آن دسته از اقتصاددانان غيرسوسياليست كه عنوان سرمايه‌داري را مي‌پذيرند، سرمايه‌داري سيستمي است بر اساس مالكيت و سرمايه‌گذاري خصوصي و چنين سيستمي، اگر آزادانه و با كمترين دخالت كار كند، توليد را به بيشترين حد مي‌رساند و منابع كمياب و فعاليتها را به منطقيترين شكل ميان شاخه‌هاي مختلف توليد توزيع مي‌كند. سوسياليستها و بخصوص ماركسيستها، علاوه بر رد مشروعيت آن بخش از توليد كه به مالكان خصوصي مي‌رسد، چه بسا منكر آنند كه بدون توليد و توزيع برنامه‌اي «توزيع منطقي» بتواند وجود داشته باشد. به نظر آنان، پول آدم فقير و پول آدم غني در بازار يك قدرت خريد دارد، اما هر چه مقدار پولي كه كسي دارد بيشتر شود، «فايده‌‌ي نهايي» پول كمتر مي‌شود، و هرچه توزيع نابرابرتر باشد از ارزش كلي پول كاسته مي‌شود؛ يعني، هرچه ارزش نهايي پول، به علت فراواني آن در دست گروهي اندك‌شمار كمتر شود، بيشتر صرف خريدهايي مي‌شود كه ارزش حقيقي كمتري دارند. بنابراين، اين جريان هم غيرمنطقي است هم بيدادگرانه. اينگونه توزيع، موجب ترجيح مصارف لوكس بر مصارف كمابيش ضروري مي‌شود، و بدينگونه بنياد اقتصاد را خراب مي‌كند. زيرا اقتصاد بايد براي برآوردن بيشترين نيازهاي ضروري به كار رود، نه آنكه سازمان توليد را با بنياد موجود قدرت خريد سازش دهد. هواداران معمولاً پاسخ مي‌دهند كه لازمه‌ي حداكثر توليد وجود انگيزه‌هاي بزرگ براي سرمايه‌داران است كه با تركيب عوامل توليد و به كار انداختن سرمايه‌ي خود خطر مي‌كنند، و توزيع برابر درآمدها موجب كاهش بازده كلي مي‌شود. سوسياليستها، از سوي ديگر، چنين پاسخ مي‌گويند كه رسيدن به بالاترين حد توليد، تنها سنجه‌ي تعيين شايستگي يك سيستم اقتصاد نيست، بلكه عدالت و سير به سوي برابري در توزيع نيز همانقدر اهميت دارد.
 
منابع:
1. کتاب دانشنامه سیاسی، نوشته داریوش آشوری، تهران، انتشارات مروارید.
 
 

    5192 بازديد     0 امتياز     125 مطلب
◄ موضوعات مشابه :

◄ عناوين به ترتيب ◄ تاريخ
   
 


←  نقد و بررسی كتاب «سرمايه»‌ي ماركس 
22 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  آمريكا و تفكر سرمايه داري در حال فروپاشي است / فرانسيس  فوكوياما

106 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  محاق محتوم تغيير / سجاد  نوروزى

52 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  انقلاب و سرمایه داری(2) / يورگن  هابرماس

80 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  انقلاب و سرمایه داری(1) / يورگن  هابرماس

108 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  پول بد / کوین   فلیپس

408 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  یهودیان، راز سرمایه داری مدرن / رضا  كريمى

164 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سازمان تجارت جهانى در خدمت سرمايه دارى 
84 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  خاطره حال حاضر / پائولو   ویرنو

68 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  مطبوعات و محصولا‌ت سرمايه‌داري / ابراهيم  عبدالله‌زاده

110 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  جهانى سازى، ربـا، سـرمايه / ابراهيم  فياض

112 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سرمايه داري و توليد فقر عمومي / ابراهيم  فياض

215 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نظام سرمايه‌داري آثار و پيامدها / محمد  نجفى

117 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نظام سرمايه داري آثار و پيامدها / محمد  نجفى

328 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  جهاني شدن از نوع ديگر (آلترموندياليست) / ژاكوپ  نيكونوف

442 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  نئوليبراليسم ، مروج تروريسم / گونتر  گراس

474 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  تسلط ليبرال سرمايه داري با نظام برنامه ريزي اقتصادي چه كرد؟ / حسن  سبحاني

61 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  تمدن امريكا و مكتب پيورتنيسم / حسن  فراهاني

60 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  ريشه هاي تاريخي جهاني سازي / سناء  كاظم

88 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سرمايه داري دولتي / کارن  فیفر

92 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  بحران، درجه صفر / ارنستو  لاكلائو

79 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  چرا روشنفكران با سرمايه داري مخالفند؟ 
68 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  انسان لاروی و هیولاهای بلوند شکارچی / آرتور  کروکر

82 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  خصوصی سازی دین و عدالت / محمد رضا  طاهري

104 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  سرمايه داري سيال / آرتور  کروکر

180 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  ساختار شکنی مفاهیم مدرنیته در مرحله فرهنگی سرمایه داری / نصرالله  تسلیمی

110 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  دوازده تز درباره بحران «سوسياليسم واقعاً موجود» / میشل  لووى

133 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  جهان كوكاكولا / تد  فريدمن

234 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  پى ريزى آلترناتيو سرمايه دارى / سيامك  طاهرى

126 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

←  برابرى خواهى، قربانيِ نظم خود انگيخته / بكتاش  بابادى

152 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

اين آرشيو هم اکنون داراي 125 مطلب در 5 صفحه مي باشد.

►  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  ◄

   
 

  درباره ي ما   |   تماس با ما   |   عضويت در سايت   |   ورود اعضا   |   تبليغات در سايت

  آمار سايت   |   پشتيبان فني   |   ارسال مطلب