دفتر مطالعات و توسعه رسانهها (CMSR) در سال 1368 زير نظر معاونت امور مطبوعاتي و تبليغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بنياد نهاده شد. در سال 1375 براساس سياستهاي كلي دولت و به منظور هماهنگي بيشتر بين نهادهاي آموزشي و تحقيقاتي، دفتر گسترش آموزش رسانهها با مركز مطالعات و توسعه رسانهها ادغام گرديد.
اهداف
دفتر مطالعات و توسعه رسانهها با اهداف كلي انجام و حمايت از تحقيقات نظري و كاربردي و گسترش آموزش در حوزه رسانهها با تأكيد بر مطبوعات، انتشار منابع مفيد در حوزه مطبوعات و تبليغات، اعم از تأليف و ترجمه، كمك به رشد و گسترش فعاليت مطبوعاتي و كمك به تدوين سياستهاي مطبوعاتي و تبليغاتي به فعاليت ميپردازد. اين دفتر براي تحقق بخشيدن به اهداف ذكر شده از بخشهاي تابعة زير تشكيل شده است:
الف) معاونت پژوهشي
معاونت پژوهشي با بهرهگيري از كارشناسان ارتباطات و علوم اجتماعي، هدايت تحقيقات را برعهده دارد. وظيفه اين معاونت طراحي، نظارت بر اجرا و حمايت از طرحهاي تحقيقاتي و مطالعاتي در حوزه ارتباطات و به ويژه مطبوعات و تبليغات و نيز حمايت از پاياننامههاي كارشناسي ارشد و دكترا در زمينه ارتباطات و حوزههاي وابسته است. به منظور تحقيق وظيفه مذكور گروههاي مطالعات و تحقيقات در اين معاونت تشكيل شده است.
گروههاي مطالعاتي كه شامل يازده گروه نشريات روزانه، عامهپسند، خانواده، ورزشي، جوانان، ديني، كودكان و نوجوانان، زنان، سينمايي، محلي و ادبي هنري و يك گروه وبلاگها ميشود بعد ازتحليل محتواي مطالب گزارشهاي تحقيقاتي خود را به طور سه ماهه و ششماهه ارائه ميدهند. گروه تحقيقات، به تحقيقات كلان كاربردي و بنيادي در حوزه مطبوعات و ارتباطات ميپردازد و بعد از انجام تحقيقات، يافتههاي خود را هم به صورت مكتوب و هم در سمينار ارائه يافتههاي دفتر به صورت سخنراني ارائه ميدهند.
علاوه بر تحقيقاتي كه تاكنون در زمينههاي گوناگون انجام گرفته است، رئوس كلي برنامه جامع تحقيقاتي دفتر به شرح زير است كه در صورت تمايل، كليه استادان و صاحبنظران اين حوزه ميتوانند در قالب طرحهاي تحقيقاتي با اين معاونت همكاري نمايند.
1. وضعيت توليد، نشر و مطالعه نشريات
2. مسائل صنفي، استقلال و امنيت حرفهاي روزنامهنگار ان
3. بررسي اقتصاد و مديريت مطبوعات كشور
4. مطبوعات، حكومت و مقتضيات استقلال و امنيت ملي
5. شناخت نيازها، علايق و گرايشهاي مخاطبان مطبوعات
6. نظام معاني، محتوا و پيامهاي مطبوعاتي
7. مسائل نظام حقوقي، قانون و مقررات ويژه مطبوعات
8. مسائل منابع و شبكههاي توليد اطلاعات و اخبار
9. بررسي مشكلات زير ساختهاي مطبوعات شامل كاغذ، چاپ و نظام توزيع
10. روزنامهنگاري زنان
واحد بررسي جرايد فارسي چاپ خارج
از واحدهاي تابعه بخش پژوهش است كه از سال 1371 به منظور ايجاد آرشيوي كامل و بهنگام از نشريات فارسي زبان چاپ خارج كشور و همچنين تحقيق و پژوهش در اين حوزه تأسيس شده است. اين واحد هم اكنون داراي بانك اطلاعات نسبتاً جامعي از مطالب نشريات فارسي زبان چاپ خارج از كشور است.
ب) معاونت آموزشي
- دورههاي آموزشي كوتاه مدت
دورههاي آموزشي دفتر مطالعات و توسعه رسانهها به صورت كوتاه مدت و در قالب دو نيمسال تحصيلي در رشتههاي روزنامهنگاري و گرافيك مطبوعاتي به شرح زير برگزار ميشود.
ترم اول رشته روزنامهنگاري: خبرنويسي، مصاحبه، مباني ارتباط جمعي، عكاسي خبري و حقوِق مطبوعات
ترم دوم رشته روزنامهنگاري: گزارش نويسي، ويراستاري و مديريت اخبار كارگاه عملي، حقوِق و مسئوليتهاي اجتماعي روزنامهنگاران و ارتباطات بينالملل
ترم اول رشته گرافيك مطبوعاتي: صفحهآرايي، تكنيكهاي طراحي، مباني گرافيك، چاپ و نشر و مباني عكاسي
ترم دوم رشته گرافيك مطبوعاتي: صفحهآرايي، طراحي تخصصي، عكاسي خبري و تصويرسازي در مطبوعات
- دورههاي آموزش فشرده
برگزاري دورههاي فشردة استاني براي آموزش علمي و افزايش توان حرفهاي كادر تحريريه نشريات شهرستانها، نمايندگان دفاتر روزنامههاي كثيرالانتشار و كاركنان ادارات روابط عمومي و همچنين دورههاي آموزش فشرده براي اعضاي تحريريه نشريات در تهران كه متقاضي اين دوره به طور اختصاصي ميباشند، برگزار ميشود.
همچنين دوره آموزش رشته روزنامهنگاري براي خبرگزاريها نيز در حال برگزاري ميباشد.
ج) كتابخانه تخصصي
كتابخانه تخصصي دفتر در زمينة علوم ارتباطات و مطبوعات يكي از غنيترين مجموعههاي تخصصي در سطح كشور است.
د) رسانه
رسانه فصلنامهاي مطالعاتي و تحقيقاتي در زمينة وسايل ارتباط جمعي است كه به منظور بازتاب پژوهشها، تجربهها، دستاوردهاي نو و رهيافتهاي سودمند علمي در حوزه تخصصي وسايل ارتباط جمعي، به ويژه مطبوعات، از سال 1369 به خانوادة مطبوعات ايران پيوسته است .
رسانه، طي دورهاي نزديك به پانزده سال انتشار مستمر، به عنوان نخستين و مهمترين بازتابانندة پژوهشها، تجربيات و دستاوردهاي ارتباطات در كشور و جهان، نزد استادان، صاحبنظران و دانشجويان سطوح مختلف در رشتههاي علوم ارتباطات اجتماعي، جايگاهي ويژه يافته است.
سرفصل موضوعاتي كه رسانه به عنوان مهمترين مسائل مطرح كرده است عبارتند از: آموزش، ارتباطات بينالملل، مطبوعات ايران و جهان، راديو، تلويزيون، سينما، ويدئو، روابط عمومي، افكار عمومي، تاريخ ارتباطات جمعي، جامعه شناسي، وسايل ارتباط جمعي، حقوِق مطبوعات و رسانههاي جمعي، ماهواره، فن آوري نوين ارتباطي، زبان شناسي، تشكلهاي صنفي و ...
رسانه از سال 1383 با تغيير قطع و اندازه و اختصاص مطالب هر شماره به موضوعي خاص، تاكنون به موضوعات "مطالعات انتقادي و ارتباطات"، "سياستگذاري و برنامهريزي در ارتباطات"، "رسانهها، حضور عمومي و دموكراسي" و "مطبوعات عامهپسند" پرداخته است و قصد دارد اين رويه را ادامه دهد.
ه) انتشارات
انتشارات دفتر از ميان گزارشهاي تحقيق، تأليف و يا ترجمههاي پيشنهاد شده، آن دسته را كه مناسب تشخيص داده ميشود و به تأييد شوراي انتشارات ميرسد به چاپ ميرساند.
و) اداره روابط عمومي و روابط بينالملل
واحد روابط عمومي، ارتباطات درون سازماني و برون سازماني و انجام كليه امور تبليغي و تشويقي براي دستگاهها و كارگزاران مطبوعات را به عهده دارد. همچنين ارتباط با رسانهها و مراكز دانشگاهي و تحقيقاتي جهت مبادله اخبار و اطلاعات دو جانبه و برگزاري سمينارهاي علمي، كنفرانسهاي مطبوعاتي، نمايشگاههاي مطبوعاتي و تهيه بولتن بريده جرايد از ديگر فعاليتهاي اين واحد محسوب ميشود.
عمدهترين وظيفه اداره روابط بينالملل برقرار كردن ارتباط مداوم با مؤسسات ارتباطي بينالمللي و شخصيتهاي علمي در اين رشته جهت دستيابي به آخرين يافتههاي تئوريك و كسب اطلاع از وضعيت جهاني مطبوعات و ارتباطات است كه بدين منظور در حال حاضر واحد روابط بينالملل با سه مؤسسه AMIC ، IAMCR و WAPOR در ارتباط است. از ديگر وظايف اين بخش ارتباط و همكاري با مؤسسات براي شركت در كنفرانسها، سمينارها و ديگر مجامع بينالمللي است. اين واحد ضمن پيگيري اخبار مربوط به مجامع و رويدادهاي جهاني در زمينه ارتباطات به شناسايي و تدارك منابع ارتباطي ميپردازد.
