| درآمد مترجم
«علیرغم آن که به نظر می رسد مقاله حاضر حاوی گونه ای جهت گیری برای عملیات روانی و دامن زدن به وقوع جنگ در آینده نزدیک است، اما به دلیل آن که در بردارنده اخبار و اطلاعات و تحلیل های جامعی از تحولات خاورمیانه می باشد، حائز اهمیت بوده و ترجمه شده است. نگاه نویسنده به تحولات جاری منطقه و دقت در شاتل دیپلماسی موجود میان کشورها اطلاعات و بینش جدیدی را پیش روی خواننده قرار می دهد که از این حیث نیز انگیزه ترجمه آن را برانگیخته است.»
جنگ تابستان
علیرغم مباحثات مربوط به تنش زدایی در خاورمیانه، خطر جنگ هنوز خطر واقعی است که جهان را تهدید می کند. مذاکراتی که میان آمریکا، اتحادیه اروپا، روسیه، سوریه و ایران صورت گرفت به نظر می رسد که صرفاً یک مرحله گذرا در مسیر خاورمیانه و آسیای مرکزی بوده است.
مذاکرات جاری بین المللی که بر روی خاورمیانه متمرکز می باشند بخشی از ضرورت تاریخی و زمانی هستند که سپری خواهند شد. پیوستن به این مذاکرات سرنوشت خاورمیانه بوده و یا ممکن است به نظر برسند که اینگونه باشند.
به طور مسلم تنها زمان خواهد گفت که چه چیزی در خاورمیانه بر ملا خواهد شد و در تاریخ ثبت خواهد گردید. باید یک نگاه عمیق به شرایط داخلی درحال شکل گیری آمریکا و موجی از حوادثی که در سرزمینهای اشغالی، اسرائیل، عراق، لبنان، ترکیه، خلیج فارس، جمهوری های سابق شوروی و ایران وجود دارد، انداخت.
گزارشهايي درباره جنگ میان اسرائیل و سوریه و «جنگ تابستان» که ممکن است در سایه حملات اسرائیل به سرزمینهای فلسطین و لبنان به طور ناگهانی آغاز شود، مطرح است. ممکن است اینگونه دریافت شود که در ماههای تابستان سال 2007 تنش های بین المللی افزایش می یابد اما شواهد موجود هیچ جنگ منطقه ای را که بتواند به طور بالقوه به سراسر خاورمیانه و و فراسوی آن گسترش یابد را تصدیق نمی کند.
آیا آمریکا واقعا با ایران و سوریه درگیر می شود؟
«موفقیت در عراق نیازمند دفاع از همگرایی و وحدت سرزمینی این کشور و با ثبات ساختن منطقه در مواجهه با چالش های تندروانه است. این امر با مورد خطاب قراردادن سوریه و ایران آغاز شده است.»(سخنرانی بوش در 10 ژانویه 2007 در خصوص سیاست جدید آمریکا در قبال عراق).
این امر قابل استدلال است که ایالات متحده و انگلیس، ائتلاف انگلو- آمریکا، در باتلاق عراق و افغانستان گرفتار شده اند. فرانسه و آلمان به عنوان شرکایی در اهداف سیاست خارجی انگلو – آمریکا هر چه بیشتر درگیر شده اند. اکنون کاخ سفید سیاست تلاش خود برای انزوای ایران و سوریه را تغییر داده و علناً تلاش می کند تا با آنها وارد تعامل شود. در نگاه نخست چنین به نظر می رسد که آیا چیز مهمی در پشت تحولات بین المللی وجود دارد یا اینکه این حوادث صرفا بخشی از تشریفات دیپلماتیک قبل از آغاز طوفان شدید است؟
خاویر سولانا، رییس سیاست خارجی و امنیت اتحادیه اروپا بعد از مذاکره با دکترعلی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران از آمریکا خواست تا کانال های ارتباطی مستقیم را بگشاید. اواخر آوریل سال 2007 بود که این گفتگو ها میان آنها در آنکارا صورت گرفت و طی آن خاویر سولانا به صراحت از واشنگتن خواست با ایران وارد تعامل گردد.
«گوردون جاندروئه» سخنگوی امنیت ملی کاخ سفید با بیان این که دولت آمریکا آماده مذاکره با ایران است به این درخواست سولانا پاسخ داد. کاخ سفید همچنین به صراحت اعلام کرد که مقامات آمریکا راغب به تعامل در مذاکرات سطح بالا با ایران و سوریه طی برگزاری کنفرانس عراق در شرم الشیخ مصر هستند. کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه سوریه و منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران در این کنفرانس بین المللی حضور داشتند.
مقامات ایرانی این موضوع را برجسته ساختند که بدون حضور ایران در نشست عراق یا شرم الشیخ، دولت آمریکا قادر نخواهد بود که خود را از باتلاق عراق که خود ایجاد کرده نجات دهد. مقامات سوری نیز به همین ترتیب بر اهمیت سوریه در قبال عراق و لبنان تاکید کردند.
پیش از نشست مصر و تقریبا همزمان با آن نیز یک رشته مذاکرات مهم و پشت درهای بسته در خاورمیانه پیرامون انرژی، امنیت، ژئوپولیتیک و دفاع صورت گرفته بود. بادهای جنگی در حال وزیدن است و تفکر جنگ نیز تقریبا فضا را مسموم کرده است.
سوریه مشورت با باکو و آنکارا را آغاز کرده است
سوریه موضوع فشارهای دیپلماتیک و دیدارهای آمریکا و اتحادیه اروپا شده است. جدا از دیدارهای مقامات آمریکایی و اروپایی از سوریه، در نیمه نخست سال 2007 دیدارهای مهمی از سوریه از کانال ترکیه و آذربایجان صورت گرفته است. نخست وزیر ترکیه در آوریل 2007 از سوریه دیدن کرد که این مذاکرات پیرامون روابط دو جانبه و تجارت، امنیت و اقتصاد و انرژی با سوریه بود. پیش از دیدار نخست وزیر ترکیه از سوریه، وزیر دفاع سوریه و فرمانده نیروی هوایی ترکیه در خصوص همکاریهای نظامی بحث و گفتگو کردند.
«المار ممدیاروف» وزیر امور خارجه آذربایجان در آوریل 2007 با مقامات سوری از جمله رییس جمهور این کشور دیدار کرد. باکو و دمشق در خصوص همکاری های اقتصادی و پروژه های مشترک گفتگو کردند. انرژی نیز بخشی از مذاکرات میان باکو و دمشق بود. جمهوری آذربایجان طی دیدار «المار ممدیاروف» از روسیه در آوریل 2007 اعلام کرد که باکو قصد دارد سفارت خود را در دمشق دایر نماید. جمهوری آذربایجان در حال ایجاد سفارت خود در سوریه به عنوان نتیجه مستقیم همکاری های اقتصادی و پروژه های مشترک است که میان باکو و دمشق مورد گفتگو واقع شده بود.
پیش از نشست کاندولیزا رایس وزیرامور خارجه سوریه در مصر، مقامات آمریکا و فرماندهان نظامی از جمله ژنرال «دیوید پترائس» اظهار داشتند که نشانه هایی مبنی بر این که سوریه ممکن است برای جلوگیری و ممانعت از امکان ورود مبارزان خارجی به مرزهای عراق اقدام کند، وجود دارد. باید متذکر شد که اظهارات ژنرال پترائس و مقامات آمریکایی بعد از آغاز مذاکرات میان سوریه، آنکارا و باکو مطرح گردید. از یک منظر این مذاکرات می تواند فتح بابی برای مذاکرات بیشتری میان دولت های سوریه و آمریکا و کاهش اتهام های آمریکا علیه سوریه باشد.
لبنان نیز به مشورت های میان باکو و دمشق اضافه شد
وزیر امور خارجه آذربایجان همچنین به لبنان رفت و با نمایندگان تشکل های سیاسی لبنان دیدار و گفتگو کرد. باکو علاوه بر توافقنامه های اقتصادی که با سوریه امضا کرده بود توافقنامه های اقتصادی با لبنان امضا نمود. امضای توافقات با لبنان، مکمل توافقاتی بود که با سوریه امضا گردید. فرستاده ویژه جمهوری آذربایجان به سوریه و لبنان و ممدیاروف وزیر امور خارجه آن کشور هر دو با رهبران هر دو اردوگاه مخالف و حاکم مذاکره کردند. باکو با رییس جمهور، نخست وزیر و رییس مجلس لبنان مشورت کرد. باکو به طور مستقیم یاغیر مستقیم با حزب الله، امل، جنبش آینده تحت رهبری حریر، جنبش میهنی آزاد و سایر احزاب سیاسی لبنان مشورت کرد. در اکثر موارد، بدون تصویب هر دو حزب سیاسی مخالف و حاکم در لبنان هیچ تصمیم عمده ای اتخاذ و به طور کامل اجرا نخواهد شد.
معنی توافقات میان باکو، دمشق، آنکار و بیروت این است که سوریه و لبنان احتمالاً اجازه ایجاد کریدور انرژی در مرزهای خود را خواهند داد. این کریدور انرژی می تواند به شکل یک شبکه انرژی میان ترکیه و اسرائیل و سراسر مدیترانه شرقی ارتباط برقرار نماید.
فاکتور سوریه: ایجاد یک کریدور انرژی در لوانتاین
ترکیه و سوریه درگیر پروژه ای هستند که هدف آن ارسال گاز طبیعی مصر به ترکیه است که به طور بالقوه می تواند شامل همکاری اسرائیل گردد و یک کریدور انرژی را در سواحل مدیترانه شرقی ایجاد نماید. بر اساس طرح کلی ارائه شده از طرح رسمی، این خط لوله گاز از طریق اردن به اسرائیل هم می رسد. به نظر می رسد که گفتگوهای قبلی میان پادشاهی هاشمی در اردن و مصر بر سر پروژه گاز وجود داشت که خود سبب مطالعه و بررسی چندین خط لوله و مسیر گردید. اسرائیل به شدت در پروژه گاز طبیعی مصر درگیر شده است. در 30 ژوئن 2005، اسرائیل و مصر یک توافقنامه مشترک مقدماتی را به ارزش 5/2 میلیارد دلار در قاهره به امضا رساندند. این پیمان گازی امضا گردید و طی آن 15 سال گاز از مصر به اسرائیل ارسال خواهد شد. پیمان گازی مصر- اسرائیل جلب توجه نکرد و صرفا در رسانه های تحت کنترل دولت مصر منتشر گردید. پیمان گازی مصر- اسرائیل در ابتدا قرار است گاز طبیعی مصر را به بندر اسرائیلی اشکلون از طریق خط لوله زیر دریا ارسال نماید. روشن است که این زیربنای اقتصادی برای مرتبط ساختن مدیترانه شرقی از طریق نوعی کریدور انرژی در حال توسعه است.
اسرائیل به آسانی می تواند خود را در این شبکه همگرا سازد و حتی به نظر می رسد می تواند نقطه کانونی پروژه های انرژی در لوانت و مدیترانه شرقی گردد. شاخه موازی خط لوله گاز طبیعی مصر از طریق لبنان به سوریه و اردن خواهد رفت. ترکیه می تواند به طور مستقیم و به آسانی وارد این پروژه شود و بدین طریق با وارد شدن به این پروژه انرژی، جدا از وابستگی خود به ذخایر گازی ایران و هرگونه وابستگی انرژی به سوریه حرکت کند.
آیا سوریه رکن اصلی محور انرژی در مدیترانه شرقی و از جمله اسرائیل است؟
بسیاری از اقدامات انحرافی در سراسر خاورمیانه و لوانت در حال ایفای نقش هستند. به نظر می رسد مذاکرات سوریه – اسرائیل در طول همان زمانی که مذاکرات انرژی با آنکارا، باکو و قاهره در حال انجام بود از سر گرفته شد. روشن است که نمایندگان آمریکا و اتحادیه اروپا که از دمشق دیدن کردند نمایندگی منافع اسرائیل و منافع انرژی را نیز به عهده داشتند.
اسرائیل رویکرد دو بخشی را در قبال سوریه اتخاذ کرده است؛ دولت اسرائیل در حال مذاکره درباره جنگ و صلح است.
ایران نیز از طریق مذاکرات پشت پرده در رابطه با تحولات جاری در مدیترانه شرقی یک نقش مبهم را بازی می کند. طی همان زمانی که مذاکرات میان دمشق، آنکارا و باکو در جریان بود، وزیر امور خارجه ایران یک دیدار اعلام نشده از سوریه و ترکیه داشت. ترکیه به خاطر نیازهای اقتصادی و انرژی خود به ایران وابسته است.
روسيه نيز درگير پروژههاي مهم ژئواستراتژيك و تحولات مديترانه شرقي است. تنها در سوريه، روسيه در سه پروژه انژري مشاركت دارد. سوريه و روسيه همچنين توافقنامه گازي به ارزش 160 ميليون يورو امضا كردند. يكي از اين پروژههاي ساخت بخش سوري خط لوله گاز مصر- سوريه- اردن است.
شركت گاز سوريه موسوم به (SGC) و استروي ترنس گاز (يك شركت وابسته به گازپروم روسيه) به طور مشترك در مورد توسعه و كشف ذخاير گاز سوريه در حوزههاي استان حمص فعاليت ميكنند. سوريه يك بخش حياتي و مهم به سوي ايجاد يك كريدور انرژي در مديترانه شرقي است. در حالي كه الحاق لبنان در ايجاد يك كريدور انرژي در مديترانه شرقي انتخابي است اما سوريه يك بخش ضروري اين كريدور است. بدون سوريه مديترانه شرقي نميتواند با هم مرتبط شود. همچنين به نظر ميرسد با توجه به نواحي پيرامون تريپولي، لبنان به عنوان مكاني براي پايگاه آينده ناتو و آمريكا جهت حفاظت از كريدور انرژي مديترانه شرقي تلقي شود. الحاق اردن به اين كريدور اختياري به نظر ميرسد مگر آن كه اردن به عنوان بخشي از يك مسير نگريسته شود كه نفت عراق و خليج فارس را به اسراييل و مديترانه شرقي مرتبط سازد.
بدون سوريه، هيچ ارتباط شمال – جنوب ميان تركيه در شمال شرق مديترانه و اسرائيل و مصر در جنوب شرقي مديترانه وجود ندارد. اگر ارتباط شمال – جنوب ايجاد شود نفت قفقاز و درياي خزر مي تواند به اسرائيل و نواحي جنوبي ارسال شود. اگر ارتباط شمال- جنوب ايجاد شود گاز مصر مي تواند از نواحي جنوبي به تركيه و اروپا ارسال شود. در اين طرح به نظر ميرسد كه اسرائيل پيشگام اين كريدور واقع شده است اما سوريه بخش ضروري و حياتي براي ايجاد ارتباط شمال- جنوب است.
ضرورت مذاکرات میان سوریه و اسرائیل
ابراهیم سلیمان که شهروند آمریکایی سوری تبار است در کنست(پارلمان) اسرائیل گفت که او یک بار نماینده دمشق در مذاکرات محرمانه با اسرائیل بوده است. در تل آویو وی اعلام کرد که سوریه آماده صلح با اسرائیل است. سوریه بلافاصله او را طرد کرد. سوریه اعلام کرد که اسرائیل و آمریکا صرفا در تلاش برای جدا کردن سوریه از ایران و روسیه از طریق به تصویرکشیدن سوریه تحت این عنوان است که بدون اطلاع متحدان خود مذاکراتی دارد. وزیر اطلاعات سوریه، در یک سخنرانی که از تلویزیون پخش می شد خطاب به مردم سوریه و افکار عمومی اعراب گفت که ابراهیم سلیمان دیدگاه های شخصی خود را بیان کرده است و سوریه هیچ ارتباطی با این دیدار وی از اسرائیل یا این اظهارات ندارد. سوریه بدنبال مذاکرات آشکار با اسرائیل با اطلاع تهران بوده است. طی این سال ها چندین پیشنهاد از طریق کانال های رسمی سوریه برای اسرائیل مطرح شده است.
«ایلان میزرحی» رییس شورای امنیت ملی اسراییل به مقامات و نمایندگان مجلس گفت: تقاضای سوریه برای از سرگیری روند صلح صادقانه است. در واقع سوریه تمایل خود را برای مذاکرات صلح نشان داده است و خواستار بازپس گیری بلندی های جولان است. روزنامه «ریپابلیکا» یکی از روزنامه های مهم ایتالیا در فوریه 2005 در یک مصاحبه از رییس جمهوری سوریه پرسید که نظر شما در خصوص اظهارات آریل شارون مبنی بر اینکه سوریه در صلح با اسرائیل دو رو است، چیست؟ پاسخی که رییس جمهور سوریه به این روزنامه داد این بود که آریل شارون و اسرائیل باید صداقت سوریه را از طریق مذاکراتی که هیچ هزینه ای برای اسرائیل ندارد، دریابند.
اردوگاه بین المللی برای عراق: چانه زنی برای سرنوشت مردم عراق
این موضوع احمقانه است که معقتد باشیم هر کسی به جز عراقی ها می تواند برای سرنوشت مردم عراق تصمیم گیری کنند. ماهیت مذاکرات میان آمریکا، اتحادیه اروپا، روسیه، ایران و سوریه در ارتباط با عراق بود اما صرفا در خصوص منافع مردم عراق نبود. برخی موضوعات در این مذاکرات مورد بحث قرار گرفته از جمله تعادل جهانی استراتژیک روابط بین الملل.
نشست شرم الشیخ به ظاهر خواستار توافق بین المللی در مورد عراق شد . این کنفرانس، سوم و چهارم می 2007 با شرکت آمریکا، انگلیس، روسیه، ژاپن، چین، فرانسه، اتحادیه عرب، ایران، سوریه، اتحادیه اروپا، عربستان سعودی، مصر، آلمان، کانادا، سازمان ملل و سازمان کنفرانس اسلامی برگزار شد.
در پایان نشست شرم الشیخ در مصر، ایران و آمریکا ملاقات آشکار نداشتند اما مذاکرات ساده ای میان دو کشور صورت گرفت.
سفیر آمریکا در عراق با دکتر عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه ایران گفتگو کرد. دیوید سترفیلد مدیر بخش عراق در وزارت امور خارجه آمریکا نیز در این مذاکره حضور داشت که کم اهمیت جلوه داده شد و سفیر آمریکا در عراق گفت که این حضور تنها سه دقیقه طول کشید.
در نشست شرم الشیخ این موضوع علنی شد که رایس وزیر امور خارجه آمریکا و وزیر امور خارجه سوریه یک نشست نیم ساعته داشتند. مجله تایمز لندن، این مذاکرات را تغییر دیپلماتیک خواند که توسط مقامات آمریکایی که پیش از نشست مصر از سوریه تمجید بی نظیری کرده بودند، ترتیب داده شد. در واقع مذاکرات شرم الشیخ عمدتا صوری بود. گفتگوهای صادقانه عمدتا افشا نمی شوند و از طریق کانال های مخفی مختلفی صورت می گیرند.
کاری که در نشست شرم الشیخ صورت گرفت این بود که 30 میلیارد بدهی عراق بخشیده شد. در میان کشورهایی که بخشی از بدهی های عراق را بی اعتبار اعلام کرد عربستان سعودی بود که از این انجام این کار طی دورانی که بر اثر تحریم های سازمان ملل در عراق فاجعه انسانی رخ داده بود، خودداری ورزیده بود. بخشودگی بدهی های عراق باید مورد مداقه بیشتری قرار گیرد. مقدار بدهی های عراق کمتر از میلیاردها دلاری است که به علت خصوصی ساختن نفت عراق و دیگر ثروت های ملی این کشور توسط دولت های آمریکا و انگلیس دزدیده شده است. آنچه از بدهی های عراق بخشیده شد برای کشورهای طلبکار مفید خواهد بود. ثروت های ملی عراق ممکن است توسط کشورهای طلبکار در ازاء بدهی عراق کنترل شود.
ادامه دارد ... | 
