| سازمان ملل متحد روز جمعه با انتشار بيانيهيي اعلام كرد به رغم ضربالاجل تعيين شده براي خروج نيروهاي سوري از لبنان اين كشور از متابعت از اين قطعنامه اجتناب ورزيده است و با اين اعلان وضعيت براي ادامه حضور نيروهاي سوري در خاك لبنان بيش از پيش دشوار شد. اين در حالي است كه ادامه حضور سرسختانه ارتش سوريه در خاك لبنان طي ماه گذشته به شكل مشهودي شكننده به نظر ميرسيد و دمشق كه خود را زير نگاه جامعه بينالمللي ميبيند براي كاستن از دامنه فشار بخشي از نيروهاي خود از لبنان را فراخواند.
سوريه كه اكنون با مداخله ايالات متحده، سازمان ملل متحد و حتي فرانسه، كه بطور سنتي روابط نزديكي با دمشق دارد در راستاي خروج نيروهاي خود از لبنان مواجه است در داخل لبنان هم با افزايش مخالفتهاي گروههاي اپوزيسيون حاكميت اميل لحود، رييس جمهور لبنان مواجه است كه با آگاهي از افزايش فشارهاي بينالمللي به دمشق اكنون با وضوح از لزوم خروج سوريها از خاك لبنان و پايان سلطه دمشق بر محافل سياسي لبنان سخن ميگويند. اين به منزله عبور از مرزهايي است كه تا پيش از اين ممنوعه تلقي ميشدند.طي روزهاي اخير صدها پوستر در گوشه و كنار بيروت نصب شده بود كه در آنها از قطعنامه اخير شوراي امنيت براي خروج چهارده هزار نيروي سوري باقيمانده در خاك لبنان حمايت شده بود. اين پوسترها در ناحيه مسيحينشين بيروت بيشتر از ساير قسمتهاي پايتخت بودند. علاوه بر اين چهرههاي سياسي شناخته شده لبنان از فرصت به دست آمده حداكثر بهره را برده و در مصاحبههاي مطبوعاتي، راديو و تلويزيوني خود به صراحت از لزوم خروج نيروهاي سوري از لبنان و پايان مداخله دمشق در امور داخلي كشورشان سخن ميگويند.
سيمون كرم، از فعالان ماروني و سفير سابق لبنان در واشنگتن اعتقاد دارد برخلاف دو دهه قبل كه مهمترين اولويت احزاب سياسي لبنان حفظ وضعيت موجود و جلوگيري از افزايش دخالت سوريها در امور داخلي لبنان بود با تصويب قطعنامه اخير از سوي سازمان ملل متحد و تمركز توجه جامعه بينالمللي بر حضور سوريها در لبنان فرصت مناسبي براي پايان دادن به اين حضور فراهم آمده است.
در بيانيه روز جمعه سازمان ملل متحد با لحني نسبتا ملايم از ناكامي لبنان و سوريه در عمل به مفاد قطعنامه 1559 انتقاد شده است. اين قطعنامه كه ماه گذشته و پس از پيشنهاد آن به شوراي امنيت از سوي فرانسه و ايالات متحده به تصويب شوراي امنيت رسيد از سوريه خواسته شده تمامي نيروهاي خود را از لبنان خارج كند و در اجراي برنامه انحلال تمامي گروههاي شبه نظامي مسلح لبنان مشاركت كند. در دگر سو از دولت لبنان نيز خواسته شده با استقرار نيروهاي نظامي در مرزهاي مشترك با اسراييل به تحركات گروههاي شبهنظامي لبنان در طول مرزهاي خود با اسراييل پايان دهد.كوفي عنان، دبيركل سازمان ملل متحد در گزارش خود تصريح كرده است تا تاريخ 30 سپتامبر نيروهاي نظامي و اطلاعاتي سوري مستقر در لبنان از اين كشور فرا خوانده نشده بودند، كاركنان سازمان ملل در بيروت شاهد تغييري در وضعيت گروههاي شبهنظامي لبنان از جمله حزبالله لبنان نبودهاند و دولت لبنان اقدامي در راستاي افزايش حضور نيروهاي دولت در بخشهاي جنوبي اين كشور و به دست گرفتن كنترل اين منطقه انجام نداده است.
بيروت و دمشق يكصدا محتواي گزارش عنان را رد كردند و ادعا دارند حضور نيروهاي سوري در خاك لبنان بر اساس توافقي دو جانبه و با موافقت دولت لبنان در خاك اين كشور استقرار يافتهاند و با داخلي تلقي كردن اين مساله مداخله سازمان ملل در آن را نكوهش كردهاند.
لبنان براي سوريها اهميتي استراتژيك دارد و از چند وجه مورد توجه خاص زمامداران دمشق است. به لحاظ نظامي اين كشور اولين سنگر براي مقابله با حملات احتمالي اسراييل است. اين كشور همچنين منبع درآمدي براي حدود يك ميليون كارگر سوري است كه با كار در لبنان منبع غيرقابل اغماضي براي تقويت اقتصاد بيمار سوريه هستند. همين دلايل كافي است كه اكثر تحليلگران اينگونه استنتاج كنند كه سوريه تا زماني كه بتواند از فراخواندن نيروهاي خود از لبنان اجتناب خواهد ورزيد.
كرم ميگويد: ما قرباني ناكارآمدي زمامداران سوريه در يافتن راهحلي جز ادامه اشغال لبنان براي حل و فصل مشكلات داخلي اين كشور هستيم و آنان ترجيح ميدهند به سياق كنوني براي گذر از سد مشكلاتشان عمل كنند. در همين حال سوريه در اقدامي كه گمان ميرود نوعي واكنش به قطعنامه شوراي امنيت باشد روز دوشنبه از ترميم كابينه و كنار گذاشتن هشت تن از وزراي هيات دولت از جمله وزراي كليدييي چون وزراي كشور و دارايي خبر داد. قاضي كنعان، افسر اطلاعاتي ارشد و قدرتمند سوريها در لبنان در سال 2002 به وزارت كشور رسيد.
قرار است شوراي امنيت اين هفته براي بررسي وضعيت لبنان و در نظر گرفتن تمهيدات جديد براي خروج سوريها از لبنان با توجه به گزارش اخير عنان تشكيل جلسه دهد. در حالي كه ديپلماتهاي غربي ساكن بيروت ميگويند احتمال اعمال تحريمهاي اقتصادي عليه لبنان اندك است اما گمان ميرود در مقابل فشار بينالمللي به سوريه براي تن دادن به مفاد قطعنامه 1559 افزايش پيدا كند.
قطعنامه 1559 در واكنش به مداخله سوريه در روند انتصاب رييس جمهور از سوي پارلمان لبنان و واداشتن سياسيون اين كشور به تمديد دوران رياست جمهوري لحود براي يك دوره سه ساله به رغم قوانين اساسي لبنان كه انتصاب يك فرد براي بيش از يك دوره پنج ساله را مجاز نميشمرد به تصويب رسيد. دوران رياست جمهوري لحود در ماه نوامبر سال جاري ميلادي به پايان ميرسيد اما با اعمال فشار دمشق و تن دادن رهبران سياسي لبنان و پارلمان اين كشور به اين فشارها طرح تمديد دوران رياست جمهوري او براي يك دوره سه ساله به تصويب رسيد.
سوريه با اين اقدام خود خشم و نارضايتي فعالان سياسي اپوزيسيون دولت لحود و بويژه رهبران مسيحيان ماروني، كه از ديرباز خواستار خروج نيروهاي سوري از خاك لبنان بودهاند را برانگيخت و در شرايط جاري بسياري از رهبران سياسي اپوزيسيون لبنان بر اين باور هستند كه مباحثات بر سر خروج نيروهاي سوري از لبنان به نقطهيي غيرقابل بازگشت رسيده است. اين روند آنچنان شدت يافته كه بسياري از آن به عنوان آغازي بر پايان حضور سوريها در خاك لبنان و مداخله دمشق در سياستگذاريهاي داخلي لبنان ياد ميكنند. |