با روي کار آمدن دولت نهم، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري جان تازه اي گرفت و فعاليتهاي فرهنگي بسياري در دانشگاهها کليد خورد. دکتر محسن اسلامي مديرکل امور فرهنگي وزارت علوم در گفتوگو با ايرنا از پنج گام مهم و جدي معاونت فرهنگي اين وزارت در.هار سال گذشته سخن گفت.
*ايرنا- شما بعنوان مديرکل امور فرهنگي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري،.ه تعريفي از فرهنگ داريد؟
فرهنگ، يک مقوله بنيادين است. اين اصالت دهي به فرهنگ نه تنها در دين مبين اسلام، بلکه در بسياري از مکاتب غيرالهي نيز مورد تاکيد قرار گرفته است. به تعبيري، فرهنگ، اکسيژن است. بدون فرهنگ، انسان، انسان نخواهد بود. اما بواقع.را فرهنگ بايد مظلوم باشد. و بسياري از اساتيد و مديران در برخورد با حوزه فرهنگ، سطحي عمل کنند. و امور فرهنگي را جدي نگيرند. عدم توجه به فرهنگ، بيش از همه گريبانگير نسلهاي آينده کشور خواهد بود،.را که فرهنگ، در آينده خود را نشان ميدهد. پس بايد به فرهنگ توجه جدي کرد و نبايد به راحتي از کنار آن گذشت. نبايد به امور فرهنگي بيتوجهي کرد. از يک طرف، در بخش پشتيباني فرهنگي، بايد از بودجههاي ديگر صرفنظر کرد و به بخش فرهنگ افزود و از طرفي، در بخش برنامه ريزي فرهنگي و انجام فعاليتهاي فرهنگي، بايد تشويقزا رفتار کرد.
*ايرنا- شما در کنار معاون پيشين فرهنگي و اجتماعي اين وزارت (دکتر محمد باقر خرمشاد) و مديرکل پيشين دفتر برنامه ريزي اجتماعي و مطالعات فرهنگي و معاون فرهنگي و اجتماعي کنوني اين وزارت (دکتر غلامرضا خواجه سروي).ه فعاليتهايي را در.هار سال گذشته از سال 1384 تا 1388 براي تحول فرهنگي دانشگاهها انجام داديد؟
بي ترديد در.هار سال گذشته، جايگاه فرهنگ و فعاليتهاي فرهنگي در دانشگاهها بسيار با تحول همراه بوده است. فرهنگ، به عنوان مقولهاي اصيل و ضروري همواره مظلوم بوده است. مقام معظم رهبري بر مظلوميت فرهنگ تصريح نمودند و از همگان خواستند مظلوميت را از فرهنگ بزدايند. اين توصيه منجر به آن گرديد که دولت دهم رويکرد اصلي خود را رويکرد فرهنگي بداند و فرهنگ را، به عنوان هدف استراتژيک خود تعريف کند. اما، جاي بسي خوشحالي و سرور است که وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در ابتداي دولت نهم با اهميت دادن به بخش فرهنگ، سعي در زدودن اين غبار برآمد و زمان را مغتنم شمارد. معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، در طي.هار سال گذشته، پنج گام جدي و مهم براي گسترش فرهنگ و فعاليتةاي فرهنگي در دانشگاهها و نهايتا دستيابي به دانشگاه تمدن ساز برداشت که نخستين گام در اين زمينه، احياء معاونت فرهنگي در وزارت علوم بود.
*ايرنا- احياء معاونت فرهنگي در وزارت علوم.ه تاثيري بر فعاليتهاي فرهنگي در دانشگاهها داشته است؟
با احياء معاونت فرهنگي در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، ديگر فرهنگ در سايه امور دانشجويي، رفاهي تعريف نشد، زيرا تا پيش از دولت نهم، فعاليتهاي فرهنگي در ذيل فعاليتهاي معاونت دانشجويي اين وزارت قرار داشت. با تاسيس معاونت فرهنگي در وزارت علوم، معاونت فرهنگي نيز در برخي از دانشگاهها راه اندازي شد. اگر.ه هنوز اين مقوله در تمامي دانشگاهها به سرانجام نرسيده است و جز 6 يا 7 دانشگاه، باقي دانشگاههاي کشور، از معاونتهاي فرهنگي مستقل برخوردار نيستند، اما اميد ميرود تفکيک معاونتهاي دانشجويي فرهنگي در دانشگاهها به سرعت صورت پذيرد و شرايط تحقق رويکرد فرهنگي دولت دهم در دانشگاهها را تسريع بخشد.
*ايرنا- گام بعدي معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم.ه بود؟
گام دوم ما در معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تدوين سند پنج ساله معاونت فرهنگي و به تعبيري ترسيم نقشه راه بود؛.يزي که در کشور پس از گذشت سالهاي متعدد از انقلاب وجود نداشت. در اين راستا، معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، اقدام به تشکيل کارگروههاي متعدد کرد و براساس مطالعه و بازبيني سندهاي بالادستي اعم از سخنان گوهربار امام خميني (ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامي پيرامون دانشگاه و فرهنگ، قانون اساسي، مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي، سند.شمانداز بيست ساله و برنامه وزير پيشين علوم، تحقيقات و فناوري(دکتر محمدمهدي زاهدي) و با بهرهگيري از اساتيد و دانشجويان، سند دانشگاه تمدنساز؛ تمدن نوين ايراني ـ اسلامي را تدوين و منتشر ساخت. اين سند بعنوان برنامه راه به کليه روساي دانشگاهها، معاونان دانشجويي فرهنگي و مديران فرهنگي ابلاغ شد و دانشگاهها موظف شدند که از سال 1385 تا 1390 اين سند را عملياتي کنند.
*ايرنا- هدف از تدوين نقشه راه و سند دانشگاه تمدن ساز؛ تمدن نوين اسلامي ايراني.ه بود؟
اين سند بعنوان برنامه راه آموزش عالي کشور نيز مورد توجه ديگر بخشهاي وزارت علوم قرار گرفته است و آنها برنامه ريزيهاي خود در بخشهاي آموزشي، دانشجويي و پژوهشي را مبتني بر دستيابي به دانشگاه تمدن ساز؛ تمدن نوين اسلامي ايراني طرح ريزي کرده اند. بدون ترديد، اين سند فوايد بسياري در پي داشت که مهمترين آنها داشتن برنامه و هدف در بخش فرهنگي، پرهيز از سليقهاي عمل کردن و متناسب با افق سند.شمانداز حرکت کردن بود.
*ايرنا- گام بعدي معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم.ه بود؟
گام سوم معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، به کارگيري مديران فرهنگي متعهد، دلسوز و متخصص در حوزههاي فرهنگي کشور است. اگر.ه اين گام به طور جامع محقق نشد، اما مديران فرهنگي داراي تخصص در رشتههاي علوم انساني وارد حوزه فرهنگ دانشگاهي شدند.
*ايرنا-.ه برنامه اي براي جذب مديران فرهنگي مستعد و متخصص در دانشگاهها اجرا کرديد؟
عدم به کارگيري مديران مستعد و متخصص، نه بدان دليل بود که رؤساي دانشگاه به اين امر اهتمام نداشتند، بلکه بيشتر از آن جهت بود که کشور در حوزه فرهنگي، کمتر به کادرسازي تخصصي فرهنگي پرداخته بود. امري که در طول سه سال گذشته و با اهتمام معاونت فرهنگي با تأسيس رشتههاي مديريت فرهنگي در مقاطع تحصيلات تکميلي مورد توجه قرار گرفت. اميد ميرود با ورود افراد به حوزهاي فرهنگي و اخذ تخصص در اين حوزه، افق فرهنگي کشور ايمن شود.
*ايرنا- آيا در طول.هار سال گذشته به بودجه فرهنگي وزارت علوم و دانشگاهها نيز توجهي شد؟
بله. البته، اين همان.هارمين گام معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري بود که ميخواستم به آن اشاره کنم. معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم به بودجه فرهنگي و افزايش آن در سطح دانشگاهها توجه ويژه داشته است. در سال 1385 براي نخستين بار بودجه فرهنگي دانشگاهها در رديف فرهنگي، رفاهي، ورزشي تعريف شد؛ مقولهاي که به نظر اينجانب بسيار اهميت داشت. در اين سال، بودجه دانشگاهها سرانهاي تخصيص يافت و رديف فرهنگي، رفاهي، ورزشي به ازاي هر دانشجوي روزانه، 300 هزار تومان تعريف شد. مهم تر از اين حرکت اين بود که با ابلاغ بخشنامه از سوي معاونان فرهنگي و دانشجويي وزارت علوم، درصد هر يک از بخش ها مشخص شد. به اين صورت که 11 تا 13 درصد رديف مربوط ميبايست در حوزه فرهنگي هزينه شود. اگر.ه اين بودجه در مسير تحول فرهنگي بسيار کم نمايان شد، اما از نظاممندي و قاعده مندي بودجه و هزينه کرد در حوزههاي فرهنگي دانشجويي خبر ميداد و سال به سال اين بودجه افزايش يافت.
*ايرنا- و اما آخرين گام معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم.ه بود؟
گام آخر و پنجم معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، ارزيابي و نظارت عملکرد فرهنگي دانشگاهها بود؛ مقولهاي که کمتر بدان توجه ميشد، همواره دانشجويان عزيز اين درخواست را داشتند که عملکرد فرهنگي دانشگاهها از سوي ستاد وزارتخانه مورد بررسي قرار گيرد. در اين راستا و در قالب طرح نظارت و ارزيابي، نظام رتبهبندي فرهنگي دانشگاهها از سال 1385 مورد توجه قرار گرفت و براساس آمار ارسالي از سوي دانشگاهها و با تکميل دادهها و احصاء نظرات ارکان دانشگاه اعم از مديران و تشکلهاي دانشجويي، نمايه فرهنگي دانشگاهها منتشر شد. در همين زمينه، دانشگاهها به سه حوزه 1ـ دانشگاههاي بزرگ، 2ـ دانشگاههاي متوسط و 3ـ دانشگاههاي کو.ک، تقسيم شد و براساس عناوين برنامهها، ارزيابي صورت گرفت. انتشار سالانه اين رتبهبندي منجر به آن شد که انگيزه دانشگاهها در توجه به انجام کامل و بهينه امور فرهنگي دو.ندان شد. در سال جاري (1388) اين موضوع در قالب پرتال فرهنگي در حال انجام است و اميد ميرود که اين امر به نهادينه سازي مقوله فرهنگ در آموزش عالي کمک کند.
گامهايي که از.هار سال گذشته در معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم به سختي و با همت همه دلسوزان فرهنگي کشور.ه اساتيد، دانشجويان و مديران و کارکنان برداشته شد، همگي با همين استراتژي مورد توجه قرار گرفت. اين اقدامات، موجبات خوشحالي و دلگرمي فرهنگ دوستان را در دانشگاه بهمراه داشته است. اميد آنکه اين مسير با قوت بيشتر ادامه يابد و دانشگاه به کارکرد دانشگاه تمدن ساز نزديکتر شود؛ دانشگاهي در خور شأن ايران اسلامي، دانشگاهي که در آن دانشمند پرورش مي يابد و فرهيخته و فرهنگدوست رشد ميکند.