سيستم توزيع كالاي كوپني و چالش هاي گذشته و حال(1)

باشگاه را خانه خود بسازيد  ورود اعضا  کاربر میهمان به باشگاه خوش آمدي  امروز چهارشنبه 26 اسفند 1388  كاربران برخط 50 نفر

◄ سيستم توزيع كالاي كوپني و چالش هاي گذشته و حال(1)

◄ آهنگ حركت در بزرگراه توسعه پايدار

● نويسنده: حسن - آقايي

● منبع: روزنامه - کیهان - تاريخ شمسی نشر 22/02/1386

خروج آگاهانه و البته جسورانه از پروسه تخصيص يارانه كالاي كوپني و رويكرد خردمندانه به ضرورت هدفمندسازي اصولي يارانه هاي دولتي به تقويت بنيه زيربنايي و توسعه- به ويژه در بخش كشاورزي- مي انجامد و مسيري را براي ورود به بزرگراه پيشرفت همه جانبه كشور فراروي سياستگذاران و برنامه ريزان قرار مي دهد. بي ترديد حركت در اين مسير به حمايت اساسي و اصولي از سبد معيشتي و اقتصادي مردم مي انجامد. اين برنامه در كشورهاي پيشرفته امتحان خود را پس داده است و اين گونه كشورها هم اكنون نيز آن را اعمال مي كنند.
سيستم توزيع برخي از كالاهاي اساسي با كوپن كه بعدها به كالابرگ تغيير نام يافت، از زمان شروع جنگ تحميلي و نابرابر هشت ساله راه اندازي شد كه تاكنون با فراز و نشيب بسيار ادامه يافته است. اين اتفاق يك ضرورت متناسب و درخور شرايط موجود آن دوره بود؛ زيرا جنگ ناخواسته موازنه هاي اقتصادي، عرصه توليد و موقعيت معيشتي جامعه را برهم زد.
اين سيستم پس از جنگ تحميلي به مرور با چالش هايي همراه شد تا آن جا كه در سال هاي اخير ضعف ساماندهي توزيع كالاها و كمبود شديد جايگاه هاي عرضه اين گروه از كالاها در مناطق شهري و روستايي مشكلات فراواني را براي مردم ايجاد كرده است.
اما مردم به ويژه گروه هاي كم درآمد و آسيب پذير همچنان به بهره مندي از اين نوع كمك دولت اعلام نياز مي كنند.
در اين سلسله گزارش روز به مشكلات عرضه، توزيع و چگونگي تهيه كالاهاي مذكور پرداخته ايم. برخي از مردم درباره حذف احتمالي يارانه كالابرگ ها متفق القولند كه در صورت اجراي اين طرح، نرخ اين كالاها، در بازار آزاد گرانتر مي شود. برخي ديگر نيز كه سختي تامين آن ها را بارها تجربه كرده اند عطايش را به لقايش مي بخشند و مي گويند: «كوپن- بخوانيد كالابرگ- را جمع كنيد!»
بر طبق قانون بودجه سال 6831 و تبصره 51 آن، قانون دولت موظف به حذف كالا برگ (كوپن) در شهرهاي بزرگ از جمله تهران است. به گفته يك مسئول وزارت بازرگاني، با اجراي اين تبصره بيش از سي و چهار ميليون نفراز دريافت كالابرگ مرحله سيزدهم حذف خواهند شد و تنها بين اهالي ساكن روستا، عشاير و شهرهاي با جمعيت زير يكصد هزار نفر توزيع مي شود.»
يك شهروند تهراني به نام غلام شهرستاني كه مي گويد كارگر قيرپاش و آسفالتكاري است و خبر از حذف كالاي يارانه اي در شهرهاي بزرگ ندارد، با لحن خاصي مي گويد: اگر اين كار انجام شود معني اش اين است كه مردم شهرهاي بزرگ، يك دست و وضع مالي آنها خوب و رديف شده و ديگر مشكلات تامين خورد و خوراك را ندارند. او تعريف مي كند: «سال هاست كه كارم قيراندودكردن بام هاي خانه ها است، بارها ديده ام كه در خانه 60-50 متري در جنوب شهر يا وسط هاي شهر فرش كهنه زير پاي شان است و در اثر نم باران و برف و ريزش گچ و خاك سقف، پوسيده شده است. من يك خانواده 6نفري را نان مي دهم. مستاجر هم هستم. با حقوقي كه مي گيرم كميت زندگي ام لنگ مي زند. اين كالاي كوپني به واقع گوشه اي از هزينه هاي ما را تامين مي كند. اگر بنا است كوپن جمع شود، لااقل همين جنس هاي كوپني در تعاونيهاي محلي با نرخ كمتر از بازار آزاد عرضه شود كه لطمه اي به زندگي مان نزند، باشد... اما... باشد... حذف كنند.»

راضي از آنم كه...
«عباسقلي- م» كارمند قراردادي يك اداره تحت پوشش دولت است. نظرش را درباره كم و كيف كالابرگ ها و سپس حذف يارانه كوپن در شهر تهران و شهرهاي بزرگ ديگر، مي پرسم، در نگاهش سؤالي با پس زمينه تبسم كمرنگي مي بينم. پاسخش با لبخندي كه يك مشخصه غيرارادي و عادي است درهم مي آميزد و مي گويد: «مگر نرخ همين دو سه قلم قند و شكر و روغن كوپني در بازار پايين آمده است كه مي خواهند كوپن ها را حذف كنند؟ نكند شايد برخي از آقايان تصور كرده اند كارمند و كارگر وضعش آنقدر رديف شده كه به اجناس يارانه اي اعتنايي نمي كنند و براي شان افت دارد كه جنس كوپني بخرند.» او مي افزايد: اگر دستمزد و حقوق جماعت كارمند با چند سرعائله و هزينه هاي مسكن و غيره به پايه اي برسد كه با مخارج يك زندگي نسبي و بدون توقعات زائد، يكسان شود در آن موقع كالاهاي كوپني را به آن كساني بدهند كه نيازمندترند. دولت يارانه را حذف كند، نرخ همين كالا بيشتر از آنچه كه الان است، مي شود.»

چرا بي اطلاع
يك شهروند در تماس با روزنامه، از اينكه خبر حذف احتمالي يارانه كالابرگها ناگهاني و بدون هيچ اطلاع رساني عمومي و بحث رسانه اي و نظرخواهي كارشناسانه، اعلام شده است، اظهار تعجب مي كند. «شاهميري» مي افزايد: اين خبر كه براي بسياري از مردم كشور خبرخوشي نخواهد بود، خبري يك سويه است. يعني از آنان كه چهار پنج نان خور و مدرسه رو و يا جوان بيكار دارند و مستاجرند يا پدر تنها نان آور است و حقوق دويست هزارتوماني در ماه دارد، هيچ پرسيده شده همين كالاي كوپني چقدر كمك خرج آنها مي شود؟ قيمت قند و شكر كيلويي در بازار آزاد كجا و نرخ قند و شكر و روغن يارانه اي كجا؟! لااقل نرخ خدمات شهري را متناسب با حقوق كاركنان رتبه هاي كاهش دهند، آهنگ تورم را كم كنند، كرايه مسكن پايين بيايد و...»

شرايط عوض شده است
از يك اقتصاددان، فلسفه و انگيزه تخصيص يارانه در قالب كالابرگ ها را پرسش مي كنم، او مي گويد: «اين گروه از يارانه ها از زمان جنگ ارائه شد. بديهي است در آن شرايط، توسعه كاهش پيدا كرده بود. در نتيجه مردم در شرايط عادي زندگي نمي كردند. در شرايط جنگ بودند. طبيعي است آن زمان كه كشور درگير جنگ مي شود، توليد كالا كاهش مي يابد و هزينه هاي جاري دولت متوجه تأمين تسليحات و امور نظامي مي شود. در نتيجه براي دولت پولي باقي نمي ماند كه بتواند كالاي مورد مصرف مردم را به شكل معمول و متعادل مرسوم تامين كند. ناچار به انتشار كوپن شده بود.
دكتر «بهمن آرمان» يكي از صاحب نظران اقتصادي با اشاره به اينكه پرداخت يارانه براي مصرف كنندگان در كشورها جهان حذف شده است، تخصيص يارانه- كالا برگ ها- در كشورمان را منجر به مصرف زياد و حتي اسراف قلمداد مي كند! وي نيز معتقد است كه در اين كمك مالي- اقتصادي دولت به مردم، الزام رعايت تساوي توزيع كالاي يارانه اي بين اقشار صورت نمي گيرد. وي اين مورد را از آن جهت مطرح مي كند كه به قشر پر درآمد هم يارانه پرداخت مي شود. به گفته وي يك نتيجه اين گونه فعل و انفعالات تحميل افزايش هزينه ها بر دوش دولت و ايجاد خلاء سرمايه گذاري براي برنامه هاي عمراني است.

يارانه ها هدفمند نيست
«بهمن آرمان» مي گويد: «در جهان امروز يارانه براي مصرف كننده، منسوخ شده است و ديگر اعمال نمي شود. اگرچه در گذشته ها ارائه يارانه صورت مي گرفته است. آنچه كه امروزه دولتها انجام مي دهند اقداماتي است كه به افزايش ارزش كالا بينجامد. به طور مثال سه منطقه اقتصادي بزرگ جهان شامل اتحاديه اروپا، ژاپن و امريكاي شمالي جمعا حدود ششصد ميليارد دلار تنها به بخش كشاورزي خودشان اختصاص داده اند. وي درباره چگونگي اعمال يارانه در كشورمان معتقد است كه اصولا در ايران پرداخت يارانه در سال صد و سي درصد افزايش داشته كه طبعا به اسراف و مصرف زياد و بيش از اندازه جامعه مي انجامد به طور مثال مصرف سرانه شكر و روغن نباتي در ايران حتي بالاتر از سرانه هاي جهاني است. در مورد انرژي هم مشاهده مي شود كه بخش عمده انرژي در مصارف خانگي و تجاري مورد استفاده قرار مي گيرد ضمن اينكه در ايران پرداخت يارانه ها هدفمند نيستند. بنابراين، اين گونه يارانه ها كه در بسياري موارد غيرضروري هستند و به قشرهايي بادرآمد بالا هم تعلق مي گيرد، زيانهاي سنگيني را متوجه كشور كرده است و دولت به ناچار بخش هزينه هاي جاري خود را شديدا افزايش داده است. در نتيجه، منبع مالي قابل توجهي در خزانه دولت براي سرمايه گذاري و بودجه هاي عمراني باقي نمي ماند كه ماحصل آن همين مسئله افزايش لجام گسيخته يارانه هاي مصرفي در اقتصاد ايران است.»

نشانه روي يارانه ها به توسعه زيربنايي
در نمايشگاه كتاب در محل مصلي يك جوان كنار پله هاي عريض مقابل در ورودي به سالن نشسته و يك كيسه نايلوني محتوي تعدادي كتاب در دست دارد. مي گويد:دانشجو هستم . سوال مي كنم چه رشته اي؟ سال دوم اقتصاد صنعتي. از «منوچهري» مي پرسم كه آيا اخبار اقتصادي- صنعتي كشور را هم مطالعه مي كنيد. لبخندي مي زند و مي گويد: «كم و بيش» مثلا در خصوص يارانه كالا برگ ها؟ باخنده مي گويد: «در جريان اعلام و خريد اين نوع كالاها نيستم ولي چندي پيش در روزنامه خبري بود كه قرار است كوپن ها حذف شوند.» مي گويم اتفاقا سوال من حول محور يارانه و همان خبر است. نظرت در اين زمينه چيست؟ در حالي كه با يك دست كتابهاي درون كيسه پلاستيكي را جابه جا مي كند، مي گويد: «اصولا در كشوري كه داراي منابع متعدد خدادادي است، جاي سوال دارد كه چرا به مردم يارانه تعلق مي گيرد و اين يارانه هم مستقيما داده مي شود؟ معتقدم در چنين كشوري نبايست قشري- گرچه مستحق اين كمك هستند- نيازمند به كوپن و يارانه باشند. برنامه ريزان بايست به جاي اين خرده يارانه ها به فكر يك پروژه كلان اقتصادي باشند. ببينيم كشورهاي توسعه يافته آيا به مردم يارانه مي دهند؟... ما بايست يارانه ها را به سمت توسعه زيربنايي و انواع توليدات هدايت كنيم. از آن طريق و با درايت علمي- كارشناسي مي توان زيرساخت ها را تقويت كرد. در آن حالت و به شكل كلان مي توان نتايج و دستاوردها در سطح كل اقشار جامعه جاري كرد. دولت خرده يارانه ها را با يك برنامه ريزي كلان مي تواند هدفمند كند؛ يك هدف بزرگ ملي. مواد اوليه در هر بخش را به وفور داريم. نياز به برنامه ريزي بلند داريم.»

حمايت از طرح جديد
از رئيس شوراي مركزي خانه هاي صنعت و معدن ايران، درباره طرح اختصاص يارانه به كالابرگ ها و حذف يارانه مي پرسم؟ مي گويد: «اقدام فعلي دولت، يك كار اساسي است.» وي معتقد است از يارانه ها تنها در حدود پنجاه درصد به مصرف واقعي مي رسند و پنجاه درصد هدر مي روند و تاكيد دارد يارانه بايد هدفمندي كلان داشته باشد.
«هادي غنيمي فرد» بر اين باور است كه يارانه كلان زمينه توسعه كشور را به وجود مي آورد. رويكرد ديگر وي به موضوع پرداخت يارانه، متوجه اين موضوع كه برخي- به گفته وي- مي گويند يارانه قطع شود بعد به در خانه افراد (خانواده هاي) نيازمند مراجعه و يارانه پرداخت شود، مي گردد به اعتقاد وي در آن صورت عده اي از مردم تحقير مي شوند و عده اي ديگر خود را مستحق دريافت قلمداد مي كنند كه باعث هدر رفتن هدف يارانه خواهد شد.
«غنيمي فرد» در خصوص يارانه، نمودارهاي متنوعي ارائه مي دهد. يك مورد مشخص تر در اين باب اين است كه دولت اجازه دهد تا مردم در همه امور، هزينه هاي واقعي برخي از كالاها را بدانند و تاكيد مي كند: « آن گاه نان با آن يارانه زياد آن چنان نمي شود كه بخشي از آن خوراك دام شود. در عوض، اعتبارات مربوط به يارانه، الزاما به مصرف بهبود كيفيت گندم و بهره برداري مفيد آن برسد. لذا بسيار پسنديده خواهد بود اگر دولت محترم اين گونه يارانه را قطع كند و آن را در قالب يارانه كلان مصرف كند. در چنان صورتي نيز دست سوءاستفاده كننده هم از چرخه كالا كوتاه مي شود.»
از در فروشگاهي بزرگ كه كالاي كوپني عرضه مي شود، با هجده كيلو برنج خارجي، بيرون مي آيد. خود را راننده تاكسي «محمد ميثمي» معرفي مي كند. درباره حذف احتمالي كالابرگ ها مي گويد: «هجده كيلو برنج خارجي با كوپن گرفتم به مبلغ دو هزار و ششصد و هشتاد تومان. خوب! اگر كوپن نداشتم، كجا مي توانستم همين برنج را كمتر از كيلويي پانصد تومان بخرم؟... معتقدم براي كساني كه يك يا دو نفر هستند، شايد مشكل نباشد ليكن خانواده هايي كه عيالوارند و شش نفر هستند، در مضيقه مالي قرار مي گيرند.
وي مي افزايد: كجاي شهر و كشور- اگر كوپن نباشد- هفت كيلو و دويست گرم قند و شكر را به مبلغ نهصد و بيست تومان مي فروشند. اين مزيت همين كالابرگ ها است. به نظر من حذف كالابرگ ها در شهرها براي بسياري از مردم مشكل ساز مي شود. اين شهروند در پاسخ به اين مطلب كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته چنين يارانه اي به مردم داده نمي شود، مي گويد: در همان كشورها به كشاورزان شان بها داده مي شود. اما در اينجا كشاورز با يك سيل بارندگي و آفت زراعي كل محصولش از بي حمايتي، از بين مي رود.» اين راننده تاكسي اضافه مي كند: در ژاپن مردماني هستند كه از صبح تا ظهر روي زمين كشاورزي كار مي كنند براي خودشان، بعدازظهر تا شب هم در كارخانه صنعتي كار مي كند. اين كشاورز نگران كار كشت و زرع خود نيست چون مورد حمايت دولت هم قرار دارد.»

ادامه دارد ...

18 بازديد 0 امتياز 0 نظر

◄ مطالعات موضوعي :


● یارانه

◄ دسته


● متن / مقاله

◄رسته :3

◄تاريخ ارسال:22/02/1386