نیمه شب بود و هوا سرد و برفی. روح‎ا... جوان، نیمه‎های شب از مدرسه «دارالشفاء» به مدرسه «فیضیه» می‎رفت. سپس با سنگی، یخ حوض مدرسه را می‎شکست و با آب سرد وضو می‎گرفت. در تاریکی شب، در مدرس مدرسه، در زیر نور ضعیف فانوس، به نماز شب می‎ایستاد. چند ساعت بعد، به مسجد «بالاسر» می‎رفت و در نماز جماعت «حاج‎آقا میرزا جواد آقا ملکی تبریزی»، استاد عرفان و اخلاقش، شرکت می‎کرد.

از همان جوانی همت بلند و مردانه‎ای داشت. هم حجره‎ای او - آیت‎ا... العظمی گلپایگانی - می‎گوید: «او 19 ساله و من 23 ساله بودم که به اراک آمدیم. طلبه بودیم و هم‎حجره و آن‎جا خوب با هم آشنا شدیم. امام در آن سن و سال اهل تهجد بود و نماز شبشان را به شدت اهتمام داشتند. من هم نماز شب می‎خواندم، ولی بعد از نماز شب نمی‎توانستم بیدار بمانم تا نماز صبح را هم بخوانم. نماز شب را که می‎خواندم، غالبا می‎خوابیدم، ولی دقت داشتم که حضرت امام بیدار می‎ماندند و غالبا نماز شب را متصل به نماز صبح می‎کردند. امام سر به سجده می‎گذاشت و خیلی با خدای خویش راز و نیاز می‎کرد. من تعجب می‎کردم که این سید نوزده ساله... چه از خدا می‎خواهد. یک شب به‎ذکر سجده‎ او گوش کردم: «خدایا به من توفیق بده تا انتقام خون جدم حسین را بگیرم.»

شب جمعه بود. حاج‎آقا روح‎ا... به‎سمت حرم حضرت معصومه می‎رفت؛ با عمامه مشکی، عبا و نعلین تمیز و قدم‎های باوقار. در همان لحظه چند نفر از طلبه‎ها از راه رسیدند. سلام کردند و پشت سر حاج آقا به راه افتادند. ایستاد و مؤدبانه پرسید: «آقایان، فرمایشی دارند؟» یکی از طلبه‎ها گفت: «نه، عرضی نداریم. فقط دوست داریم که همراه شما باشیم.» حاج آقا روح‎ا... با مهربانی گفت: «من از این کارتان، تشکر می‎کنم، ولی شما طلبه محترم هستید، من دوست ندارم که شخصیت شما، از دنبال من حرکت کردن، کوچک شود. شما برای خودتان بروید، من هم برای خودم می‎روم!»

صف‎های نماز جماعت در بیرون خانه امام در شهر نجف تشکیل شده بود. امام به آرامی از اتاق خود خارج شد تا وارد بیرونی شود. ده‎ها جفت کفش، جلوی در اتاق انباشته شده بود. نمی‎شد از بین کفش‎ها رد شد. عده‎ای با بی‎تفاوتی، روی کفش‎ها پا می‎گذاشتند و رد می‎شدند. امام ایستاد و با ناراحتی گفت: «این کفش‎ها را مرتب کنید. پاگذاشتن روی کفش‎ها تجاوز به مال دیگران است.» کفش‎ها را مرتب کردند. راه باریکی باز شد و امام از همان مسیر، وارد اتاق بیرونی گردید.

شهید عراقی برای ساعت سه و نیم تا چهار برایشان وقت ملاقات گرفته بود. یک گونی کتاب و نشریه را کول کرده، آورده بودند قم. 48 کتاب مختلف از مسیونرهای مسیحی و کلی نشریه «راه عیسی» و «راه مریم» که رایگان به آدرس افراد مختلف فرستاده می‎شد. سر ساعت به منزل امام رفتند. سر گونی را باز کردند و یکی یکی کتاب‎ها را به امام نشان دادند. امام هر کتاب و جزوه‎ای را که نگاه می‎کرد، می‎گفت: «دیده‎ام، دیده‎ام، این را هم دیده‎ام.» و آن‎ها را کنار دستش می‎چید. همه را که دید، گفت: «دو تا کتاب دیگر هم هست شما آن‎ها را ندیده‎اید؟ باورشان نمی‎شد امام همه این‎ها را دیده باشند و کتاب‎هایی را هم که آن‎ها نتوانسته بودند گیر بیاورند، خوانده باشد. خیلی تعجب کردند... امام گفت: «این مبارزه نیست. این‎ها شما را به خود مشغول نکنند... شما همین مبارزه‎ای را بکنید که روحانیت می‎کند.»

می‎گفتند عمامه ایشان کوچک است و در حد مرجعیت نیست، وقتی این خبرها به او می‎رسید، می‎گفت: «بگویید من هنوز مشرک نشده‎ام.» سر این دعوا می‎کردند که انگلیسی است یا آمریکایی، عده‎ای معتقد بودند انگلیسی است برخی هم اصرار داشتند که آمریکایی است. او را تارک‎الصلوه می‎دانستند و می‎گفتند روزه نمی‎گیرد اما زرد‎چوبه به صورتش می‎مالد که بگوید روزه می‎گیرم.

به یاران و شاگردانش می‎گفت: «شما کار خودتان را بکنید و گوش به این حرف‎ها ندهید. شما مسئولید و باید به مسئولیتتان عمل کنید. شما باید برای رهایی مسلمانان سختی‎ها و دشنام‎ها را به جان بخرید و دست از عمل صالح خود برندارید. هرچه به شما بگویند و در هر مضیقه‎ای شما را قرار دهند به اندازه یک روز حضرت رسول سختی ندیده‎اید.»

فردی که از ناحیه ران چند تیر خورده بود، کنار چهار‎چرخی افتاده بود و با انگشت سبابه به خون خود می‎زد و روی تخته بدنه چهار‎چرخ در حال نوشتن این جمله بود: «یا مرگ یا خمینی»

نیمه‎های شب بود. مرد جوان در گوشه حیات نشسته بود و به صدای گریه امام گوش می‎داد. امام در اتاقش نماز شب می‎خواند. جوان با خود می‎اندیشید: «وقتی این پیرمرد که همه عمرش را برای خدا گذرانده، از ترس خدا این‎طور اشک می‎ریزد، پس وای بر من!» ناگهان در اتاق باز شد. امام برای تجدید وضو به حیاط آمد. کنار شیر آب که رسید، محافظ جوان، سلام کرد. امام جواب سلامش را داد و گفت: «تا جوان هستی، قدر بدان و خدا را عبادت کن.» سپس آستین‎ها را بالا زد و ادامه داد: «لذت عبادت در جوانی است. آدم وقتی پیر می‎شود، دلش می‎خواهد عبادت کند، اما حال و توان برایش نیست.»