آموزش پيش‌دبستاني

آموزش پيش‌دبستاني همواره به عنوان يكي از مقاطع آموزشي كشور چين مدنظر قرار داشته است. در نواحي شهري، آموزش پيش‌دبستاني عمدتاً در كودكستان ارائه شده و مدت زمان سه، دو يا يك سال به طول مي‌انجامد. مراكز فوق بصورت تمام‌وقت، پاره وقت و يا پانسيوني فعاليت مي‌نمايند. در نواحي روستايي آموزش پيش‌دبستاني عمدتاً بصورت كلاس‌هاي نگهداري اطفال و كودكستان‌هاي فصلي است. در مناطق باستاني، قومي، دور افتاده و فقيرنشين كشور علاوه بر آموزش پيش‌دبستاني طبيعي و معمول، آموزش غيرمعمول با اشكال مختلف از قبيل مراكز فعاليتي كودكان، مراكز تفريحي و مراكز آموزشي متحرك «كاروان» فعاليت دارند. در اين مقطع، كودكان رده سني3 تا 6 سال به كودكستان نزديك خانه خود مي روند و در آنجا به تعليم موضوعات اصلي و زبان بومي خود مبادرت مي‌نمايند.

آن‌ها بازي مي‌كنند، مي‌رقصند و آواز مي‌خوانند. در اين مقطع به كودكان ارزش حقيقت، مهرباني و زيبايي آموخته مي‌شود در كشورچين آموزش كودكان جدي گرفته مي‌شود زيرا شخصيت هر فرد طي سال‌هاي اوليه شكل مي‌گيرد. طي سال‌هاي اخير، سياست آموزشي پيش‌دبستاني با توسعه چشمگيري روبرو بوده است. طبق آمار نرخ افرادي كه در دورة يكساله آموزش پيش‌دبستاني شركت دارند به 70درصد بالغ مي‌شود.

طي دهه هاي اخير برنامه‌هاي آموزش پيش‌دبستاني در شهرهاي بزرگ و متوسط كشور گسترش يافته است. اين در حالي است كه برنامه‌هاي آموزش پيش‌دبستاني در نواحي روستايي، دورافتاده و فقيرنشين نيز از رشد چشمگيري برخوردار بوده است به نحوي كه طي سال 1998، از ميان 11 استان جنوب غربي و شمال غربي كشور بالغ بر 9/39 درصد از كودكان نواحي فقيرنشين از برنامه‌هاي آموزش پيش‌دبستاني سه ساله دولتي و 7/66 درصد نيز از برنامه‌هاي يكساله آموزش پيش‌دبستاني بهره‌مند شده‌اند.

از جمله مهم‌ترين مزاياي كودكستان‌ها و مراكز پيش‌دبستاني كشور چين مي توان به تركيب امور مراقبتي و آموزشي كودكان در جهت رشد بدني، اخلاقي، فكري و زيبايي شناسي كودكان در اجزاء موزون و آمادگي آنان جهت بهره‌برداري از آموزش مدرسه‌اي ضابطه‌مند اشاره نمود.

آموزش ابتدايي

اين مقطع شامل مقطع آموزش پيش‌دبستاني و ابتدايي است. مهد كودك‎ ‎ويژه كودكان زير رده سني سه سال و پيش‌دبستاني ويژه كودكاني است كه وارد سه سالگي‎ ‎شده اند و در شش سالگي وارد مدارس ابتدايي مي‌شوند.

مقطع آموزش ابتدايي از كلاس اول‎ ‎شروع و بسته به نظام آموزشي تا كلاس پنجم يا ششم ادامه مي‌يابد.

سال تحصيلي به دو‎ ‎ترم تقسيم مي‌شود كه هر ترم شامل 19 هفته و در مجموع مدت دو ترم 38 هفته آموزشي در‏‎ ‎طول سال است. همچنين يك هفته اضافي (مثلاً براي روزهاي برفي در چين) هم در نظر گرفته‌‌‎اند و 13 هفته باقيمانده ويژه تعطيلات است. در مقطع ابتدايي، دانش‌آموزان ملزم به‎ ‎گذراندن دروس متنوعي نظير زبان چيني، رياضيات و مطالب اخلاقي و همچنين ورزش و‎ ‎فعاليتهاي فوق‌العاده مي‌باشند.

گفتني است كه يادگيري زبان خارجي (انگليسي) طي سال‎ ‎هاي آخر اين دوره در زمره دروس اختياري است.

آموزش متوسطه‎ ‎

دوره آموزشي اين مقطع 6 سال به طول مي انجامد و به دو مقطع آموزش‏‎ ‎متوسطه و آموزش تكنيكي و حرفه‌اي تقسيم مي‌شود. هر يك از اين دوره‌ها خود شامل دو‎ ‎مرحله آموزشي دوره سه ساله مقطع مقدماتي متوسطه و دوره سه ساله مقطع تكميلي متوسطه‎ مي‌باشد كه گاهي اوقات در قالب دوره‌هاي 4ساله و 3 ساله بطول مي‌انجامد.

شرط ورود‎ ‎به آموزش عالي قبولي در آزمون مقطع تكميلي متوسطه و آزمون ورودي دانشگاه‌هاي كشور‎ است.

در نظام پذيرش دولتي رقابتي فشرده جهت قبولي در دانشگاه‌هاي معتبر وجود‎ ‎دارد. مقطع مقدماتي متوسطه تا سه يا چهار سال ادامه يافته و در اكثر موارد مقطع‎ ‎تكميلي متوسطه نيز شامل يك دوره سه ساله است. سـال تـحـصيلي مقـطع مقدماتي متوسطه بر 39‏‎ ‎هفته و يك هفته اضافي مشتمل مي‌شود. در دوره مقدماتي متوسطه دروس متنوعي نظير‎ ‎شيمي، فيزيك، زيست‌شناسي، تاريخ، جغرافيا و زبان‌هاي خارجي ارائه مي‌شود. هم چنين‎ ‎دروس تربيت بدني مورد تشويق قرار مي‌گيرد. مقطع تكميلي متوسطه نيز بر40 هفته و يك‏‎ ‎يا دو هفته اضافي مشتمل مي‌گردد. طي مقطع تكميلي متوسطه دانش‌آموزان دروس تخصصي‎ ‎علمي و علوم انساني را مي‌آموزند. دانش‌آموزاني كه از مدارس مقدماتي متوسطه فارغ‎التحصيل مي‌شوند، از مجوز ورود به مراكز متوسطه فني و حرفه‌اي برخوردار مي‌گردند. ‎در اين مراكز آموزشي برنامه‌هاي آموزشي دو تا چهار سال ادامه مي‌يابد گفتني است كه‎ ‎اغلب كشاورزان، كادر مديريتي و تكنيكي و كارگراني كه از مهارت كافي برخوردار نمي‎باشند در مدارس متوسطه فني و حرفه‌اي آموزش مي‌بينند. گروه سوم كارگران ماهري مي‎باشند كه براي كسب مهارت‌هاي عملي و توليدي در اين مدارس ثبت‌نام مي‌كنند‏‎.

آموزش كامپيوتر درمدارس ابتدايي و متوسطه

وزارت آموزش چين تصميم گرفت كه از سال 2001 ظرف 5 تا10 سا ل به‏‎ ‎تعميم آموزش از راه دور از مدارس ابتدايي و متوسطه سراسر چين مبادرت نمايد. در اين‎ ‎راستا، تا انتهاي سال 1999، بالغ بر60 هزارمدرسه آموزش ابتدايي و متوسطه به ارائه‏‎ ‎برنامه‌هاي آموزشي كامپيوتر مبادرت نمودند. درحال حاضر، در بيش از 20 هزار مدرسه‏‎ ‎ابتدايي و متوسطه كشور دروس كامپيوتري تدريس مي‌شود. تعداد كل 3هزار مدرسه ابتدايي و‎ ‎متوسطه نيز به ايجاد شبكه كامپيوتري خود مبادرت نموده‌اند. در كشور چين بطور متوسط به‎ ‎ازاي هر121 دانش‌آموز يك دستگاه كا مپيوتر وجود داشته و از كل 200 ميليون دانش‌آموز‏‎ ‎كشور 30 ميلون نفر به گذراندن دوره‌هاي آموزش كامپيوتر نائل مي‌آيند.

آموزش پيش‌دانشگاهي

تا قبل از پايه‌گذاري جمهوري خلق چين در سال 1949، آموزش پيش‏‎دانشگاهي در چين بسيار عقب افتاده بود. طي سال 1946 كه سال اوج توسعة آموزشي محسوب‏‎ مي‌گردد؛ كشور چين تنها از 1300 مدرسه پيش‌دبستاني، 289 هزار مدرسه ابتدايي و 4266‏‎ ‎هزار مدرسه متوسطه برخوردار بود. پس از سال 1949 دولتهاي محلي و مركزي كشور توجه‏‎ ‎عمده‌اي به آموزش پيش دانشگاهي معطوف داشته و به تخصيص منابع مالي، انساني و مادي‎ ‎زيادي به حوزه آموزش مبادرت نمودند. در سال 1978، با پذيرش سياست اصلاح و گشايش‎ ‎درهاي كشور به دنياي بيرون، آموزش پيش‌دانشگاهي وارد عصر نويني از پيشرفت شد. طي سال 1985، كميتة مركزي حزب كمونيست چين به صدور بيانيه‌اي با عنوان «تصميماتي در‎ ‎خصوص تغييرات ساختار آموزشي» مبادرت نمود كه بر اصل پاسخگوي حكومتهاي محلي در خصوص‎ ‎ارائه برنامه‌هاي آموزش پيش‌دانشگاهي استوار بود. سياست‌گذاري جديد، به‌عنوان‎ ‎انگيزه‌اي براي حكومتهاي محلي به ويژه بخش‌ها و شهرستان‌ها مطرح بو د.

طي سال 1986، ‎ ‎كنگره خلق چين مبادرت به اعلان قانون آموزش پايه در جمهوري خلق چين نمود.

بر اين‎ ‎اساس، آموزش پيش‌دانشگاهي برپايه قانوني محكم بنا شد. طي سال 1993، كميتة مركزي‎ ‎حزب كمونيست چين و مجلس ايالتي متفقاً به صدور اعلامية «راهنمايي‌هايي در خصوص‎ ‎تغييرات و پيشرفت آموزشي كشور چين» مبادرت نمودند. اعلاميه مذكور در جهت روشن شدن‎ ‎جهت‌ها و سياست‌هاي اساسي ويژه آموزش پيش‌دانشگاهي طي قرن بيست و يكم صادر شد. ‎در اوايل سال 1999، مجلس ايالتي همچنين به تصويب راهكار عملي جهت احياء آموزش طي‎ ‎قرن بيست و يكم » مبادرت نمود.

راهكار فوق كه توسط وزارت آموزش طراحي و قاعده‌بندي‎ ‎يافته بود بر استراتژي تقويت چين در حوزه علوم، فن‌آوري و آموزش استوار بود. هدف‎ ‎اصلي ارائه راهكار فوق طراحي برنامه كار تغييرات و توسعة آموزش بين دو قرن بر اساس ‎قانون آموزش جمهوري خلق چين و اعلاميه راهنمايي‌هايي در خصوص تغييرات و پيشرفت‎ ‎آموزش در چين بود.

در ژوئن سال 1999، كميتة مركزي حزب كمونيست چين و مجلس ايالتي‎ ‎متفقاً به اعلان مصوبه تعميق تغييرات آموزشي و پيشبرد كامل كيفيت آموزش مبادرت ‎نمودند. لازم به ذكر است كه مصوبه مذكور در جهت بنا نهادن آموزش اساسي سوسياليستي‎ ‎با خصوصيات چيني طي قرن بيست و يكم صادر شد. طي 60 سال اخير، از زمان پايه‌گذاري‏‎ ‎جمهوري خلق چين، آموزش پيش دانشگاهي در چين به موفقيت‌هاي فراواني نائل آمده است

آموزش فني و حرفه‌اي‎ ‎

نخستين دوره آموزش فني و حرفه‌اي در چين به دوره آموزش صنعتي به قرن دوم ميلادي بازمي‌گردد. محتواي اصلي آموزش فني و حرفه‌اي در آن دوره ـ سلسلة‎Qing ‎ قديم ـ بر مطالعة تكنولوژي در غرب و آموزش عملي فعاليتهاي مردانه با توانايي‎هاي عملي استوار بود‎. ‎

با طراحي «برنامة آموزشي سال 1902» سري طرح‌هاي طبقه‌بندي شده، ‎ ‎ويژه آموزش فني و حرفه‌اي لحاظ شد.

در همان اثنا «انجمن آموزش فني و حرفه‌اي» كه در‎ ‎سال 1917 تأسيس شده بود، به اولويت بندي قوانين الحاقي آموزش فني و حرفه‌اي توسط بخش‎ ‎آموزشي و صنايع در چين مبادرت نمود. به علت پيشرفت كند اقتصادي و صنايع عقب مانده، ‎ ‎توسعة آموزش فني و حرفه‌اي در کشور چين تا قبل از سال 1949 مختل شد.

در آن اثـنا‎ ‎تنها 561 مدرسه متوسطه فـني بـا 77 هزار دانـش آمـوز و 3 مـدرسه ويـژه آمـوزش‌هـاي عملي‏‎ ‎مهارتي كارگران با 2700 دانش آموز فعاليت داشت. نرخ كل افراد ثبت‌نامي مدارس متوسطه‎ ‎فني و حرفه‌اي بر 4درصد (2درصد كل دانش آموزان مدارس متوسطه) بالغ مي‌گرديد.

ظرف0 6 سال از‏‎ ‎زمان پايه‌گذاري جمهوري خلق چين در سال 1949، آموزش فني وحرفه‌اي تحت برنامه‌هاي‎ ‎تطابق، تصحيح، تحكيم، اصلاح، گسترش و توسعة مداوم قرار گرفت.

طي دهة 1950 در برخورد‏‎ ‎با نيازهاي توسعة اقتصادي، هزاران مدرسه متوسطه تخصصي و مدارس مهارتي كارگران شروع‎ ‎به فعاليت کردند.

و اين در حالي است كه طي دهة 1960، آموزش فعاليتهاي مردانه كه مورد‎ ‎نياز مبرم تمامي بخشهاي جامعه بود و مدارس متوسطه كشاورزي سريعاً توسعه يافت.

با اين‎ ‎وجود، گام‌هاي توسعة طبيعي آموزش فني و حرفه‌اي در کشور چين به طور جدي تحت تأثير‎ ‎انقلاب فرهنگي قرار گرفت.

از زماني كه کشور وارد دورة تاريخي جديد اصلاحات اجراي‎ ‎سياست و درهاي باز چين به دنياي بيرون (درسال 1978) گرديد، در حوزه آموزش فني و حرفه‎اي نيز حيات مجددي براي پيشرفت دميده شد. در سال 1980، آموزش فني و حرفه‌اي توسط وزارت‎ ‎آموزش (MOE) ‎طراحي و ارائه شده و به تصويب مجلس ملي رسيد. با انتشار «گزارش اصلاحات‎ ‎ساختاري آموزش متوسطه» توجه عمده‌اي بر اصلاح ساختار آموزش متوسطه و توسعه آموزش‎ ‎فني و حرفه‌اي معطوف شد. از اين روي، مدارس تکميلي متوسطه‎ (Sinior) سه سال آخر‎ ‎دوره متوسطه قادر به مواجهه با نيازهاي اجتماعي ساختار مدرنيسم گرديدند.

در سال 1985كميتة مركزي‎ CPC ‎به اتخاذ تصميمي در خصوص اعمال اصلاحات در ساختار نظام‎ ‎آموزشي کشور مبادرت نمود كه واضحاً بر پاية سيستم آموزش فني وحرفه‌اي با ساختار‎ ‎منطقي در سطوح مختلف از سطح مقدماتي‎ (Junior) ‎تا سطح تکميلي‎ (Sinior) ‎برنامه‌ريزي‎ ‎شده بود.

اعمال چنين اصلاحاتي در جهت تطابق بخشهاي صنعتي با مراکز آموزش متوسطه‏‎ ‎بود. از اين روي لزوم تأسيس مؤسسات آموزش فني و حرفه‌اي به‌تدريج احساس شد. در‎ ‎همين اثنا، مجلس ملي به برنامه‌ريزي در خصوص توسعة فعال آموزش فني و حرفه‌اي در ساية‎ ‎توسعه اقتصادي و اجتماعي کشور طي دهة 1990 مبادرت نمود.

ساختار آموزشي

نظام آموزش فني وحرفه‌اي در کشور چين بر آموزش در مدارس فني و حرفه‎اي و ساير آموزش‌هاي عملي فني و حرفه‌اي مشتمل مي‌گردد.

آموزش فني وحرفه‌اي در چين ‎در سه سطح آموزش مقدماتي متوسطه ‎Junior‎، آموزش تکميلي متوسطه‎ (Sinior) ‎و دورة‎ ‎تكميلي آموزش فني و حرفه‌اي ارائه مي‌گردد. نظام آموزش فني و حرفه‌اي عمدتاً در جهت ‎آموزش كارگران، كشاورزان و كاركنان بخشها در جهت احراز علوم حرفه‌اي پايه و مهارت‌هاي حرفه‌اي طراحي شده است. آموزش تکميلي فني و حرفه‌اي Junior ‎آموزش تكنيكي و فني‎ ‎و حرفه‌اي است که بخشي از 9 سال آموزش پايه محسوب مي‌گردد. دانش‌آموزان ثبت‌نامي‎ ‎مدارس متوسطة فني و حرفه‌اي از فارغ‌التحصيلان مدارس ابتدايي و يا جواناني با‎ ‎معلومات معادل آنان مي‌باشند.

دورة آموزش اين مقطع 3 تا 4 سال به طول مي‌انجامد. ‎ در جهت نيل به نيازهاي نيروي كار و توسعة اقتصاد روستايي، عمده مدارس تکميلي فني Junior در نواحي روستايي با اقتصاد توسعه نيافته متمركز شده است. در حال حاضر‎ ‎تعداد 1472 مدرسه از اين نوع مدارس با 867هزار دانش‌آموز در کشور چين فعاليت‏‎ ‎دارند.