اخيراً از رسانه هاى غربى زمزمه هايى مبنى بر ناكارآمدى دولت آصف على زردارى، رئيس جمهور پاكستان در مبارزه با طالبان و احتمال كودتاى ارتش و سقوط دولت پاكستان شنيده مى شود. پس از اظهارات هيلارى كلينتون در مورد جدى نبودن دولت پاكستان در مبارزه با طالبان، ديويد پترائوس، فرمانده نيروهاى آمريكايى مستقر در خاورميانه تصريح كرد: دولت پاكستان تا دو هفته ديگر سقوط مى كند و باز در همين حال فيصل التركى، وزير اطلاعات پيشين عربستان سعودى سخن از كودتاى احتمالى ارتش پاكستان راند. در مصاحبه با دكتر نوذر شفيعى، كارشناس مسائل بين الملل به بررسى اين موضوع پرداختيم.

● با توجه به اخبار منتشر شده درباره احتمال دخالت ارتش پاكستان و سخنان اخير وزير اطلاعات پيشين عربستان سعودى، مبنى بر احتمال كودتاى ارتش پاكستان و اظهارات پترائوس، فرمانده نيروهاى آمريكايى در خاورميانه كه تصريح كرد دولت پاكستان تا دو هفته ديگر سقوط مى كند، چه تغييراتى را در اوضاع داخلى پاكستان شاهد خواهيم بود؟

چيزى كه تا الان مسلم است و در اظهارنظر مقامات مختلف و ديد و بازديدهاى اخير مطرح شده است، اين است كه دولت پاكستان قدرت مبارزه با تروريسم را ندارد. اين نكته اصلى ديد و بازديدهاى سياسى است كه در گوشه و كنار جهان در ارتباط با پاكستان صورت مى گيرد. ظاهر مساله اين است كه تصميم گرفته شده به نوعى براى تقويت دولت فعلى، آقاى نواز شريف را به شكلى در قدرت سهيم كنند. يعنى در حقيقت نواز شريف به نمايندگى از حزب مسلم ليگ، آصف على زردارى به نمايندگى از حزب مردم و ارتش به نمايندگى از خود، متحدانه عليه طالبان وارد عمل شوند نقصى كه تاكنون وجود داشته اين بوده كه اولاً نواز شريف با جريان هاى راديكال همكارى داشته و بنابراين اين شبهه وجود دارد كه ايشان در تحريك طالبان عليه دولت پاكستان نقش دارد. نكته بعدى اين است كه خود ارتش هم از اينكه در تحولات سياسى پاكستان به حاشيه رانده شده، اندكى از اوضاع موجود دلخور بود، بنابراين با توجه به اين عوامل بود كه طالبان پيشروى كردند و ارتش هم قاطعيت چندانى نشان نداد، از اين رو ديدار مقامات عربستان سعودى از پاكستان و همين طور ديدار آقاى زردارى از آمريكا و ديدار فرماندهان نظامى آمريكا و پاكستان با يكديگر، همگى در اين راستا بود كه چگونه دوباره معمارى سياسى پاكستان را بازسازى كنند كه از طريق آن بتوانند با طالبان مقابله كنند.

● پس با اين وجود، بحث براندازى دولت زردارى منتفى است. يعنى از نظر شما نوعى شراكت در جريان است؟

بله. به نظر من دولت زردارى با توجه به اينكه به هر حال با راى مردم روى كار آمده، ولى در عين حال از ابزارهاى لازم براى اعمال قدرت برخوردار نيست. حذف اين دولت از قدرت نوعى پشت پا زدن به دموكراسى است. اين دولت بايد در جاى خود باقى بماند منتهى در بخش هايى كه ارتش با آن همكارى نمى كند و جريان هاى مخالف در مسير همكارى نيستند و كارشكنى مى كنند، اصلاح و به همكارى با دولت ترغيب شوند.

● آيا نواز شريف به اين علت وارد قدرت مى شود كه توانايى برقرارى ارتباط با طالبان را دارد يا اهداف ديگرى دنبال مى شود؟

نواز شريف در تعارض با دولت زردارى و همين طور در تعارض با ارتش همكارى با طالبان و جريان هاى راديكال در پاكستان را در پيش گرفت. كشور عربستان سعودى به همراه آقاى نواز شريف و جريان طالبان در پاكستان از يك مسير هدايت مى شدند و متحد همديگر قلمداد مى شدند؛ در مقابل اينها، دولت زردارى و آمريكايى ها قرار دارند. بنابراين براى اينكه محور نواز شريف - طالبان تضعيف شود، سعى كردند نواز شريف را وارد قدرت كنند. نواز شريف اساسا با طالبان ميانه خوبى ندارد، اما به دليل تعارض و تضاد با آقاى زردارى و مشرف به طالبان متمايل شد.

واشنگتن پست اخيراً گزارشى منتشر كرد كه در آن تصريح شده بود: دولت اوباما در حال بررسى ميزان شانس دولت پاكستان براى ادامه حكومت در اين كشور است، يعنى به نوعى بحث جايگزين براى زردارى تقويت شده است. آمريكايى ها دائماً در حال فضاسازى هاى گسترده در مورد نفوذ و پيشرفت طالبان و احتمال سقوط دولت پاكستان به واسطه اين نفوذ هستند.

● آيا اين صرفا يك بزرگ نمايى براى افزايش نيرو در منطقه است يا اينكه به دنبال تغيير ساختارهاى منطقه اى هستند؟

آمريكايى ها ممكن است دچار اين اشتباه شده باشند كه دولت زردارى در سركوب طالبان يا تروريسم با آمريكا همكارى نداشته است، اين يك اشتباه است، چون آقاى مشرف هم نتوانست همكارى جدى اى در اين زمينه داشته باشد و دولت بعدى كه قدرت را در پاكستان به دست خواهد گرفت هم نمى تواند با آمريكا عليه طالبان وارد عمل شود، دليل آن اين است كه اولاً در منطقه بلوچستان، سرحد و منطقه قبايلى، احساسات ضد آمريكايى بالاست و دولتى كه با آمريكا همكارى كند مى تواند هدف راديكال ها قرار گيرد. نكته دوم اينكه اساساً جريان هاى راديكال در ساختار قدرت در پاكستان اعم از ارتش و اركان سياسى قدرت حضور و نفوذ دارند. بنابراين مقابله با آنان كار دشوارى خواهد بود. نهايتاً آمريكايى ها به جاى اينكه در پى تغيير قدرت ها باشند، در پى تقويت دولت ها باشند يعنى ارتش و جريان هاى سياسى را ترغيب كنند امكانات اقتصادى بيشترى در اختيار دولت پاكستان قرار دهند تا بتواند با طالبان مقابله كند. جابه جايى افراد، مشكلى از آمريكا حل نمى كند.