چهارمین سفر رییس جمهور ایران به نیویورک همچون گذشته اهتمام رسانه ها را به خود برانگیخت. رسانه های غربی بر این باورند که مواضع احمدی نژاد در شصت و سومین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد نسبت به گذشته تفاوت قابل ملاحظه ای نیافته است. وی همچنان ایالات متحده را به چالش می کشاند و نه تنها از موضع یک قدرت منطقه ای، بلکه از جایگاه یک نظام دینی و ارزشی و از زبان یک واعظ، قدرتمندان جهان را به عدالت و اخلاق و صلح فرامی خواند و برای آنان نسخه شفابخش ارائه می کند، نسخه ای که می تواند آن ها را از معضلات و بحران های موجود رهایی بخشد.
این رسانه ها كه به طور طبیعی مترصد مواضع احمدی نژاد در قبال اسراییل بودند مشاهده کردند که لحن وی همچنان در برابر رژیم صهیونیستی تند و خشونت آمیز است و هر چند همچون گذشته شعار نابودی اسراییل را به صراحت سرنمی دهد، اما تلاش دارد با تمرکز بر سیطره طلبی عده ای صهیونیست، اروپا و امریکا را تحت سلطه آنان معرفی کند.
به اعتقاد ناظران این شیوه ای است که احمدی نژاد قبلا هم با طرح موضوعاتی چون هولوکاست و یا طرح دوستی با مردم اسراییل آزموده بود، اما ظاهرا این شگرد نه تنها به شکاف میان اسراییل و غرب نینجامیده است، بلکه اتحاد آن ها را دربرابر حاکمیت اصولگرا و ضدصهیونیستی ایران تقویت کرده است.
این بار نیز احمدی نژاد تریبون سازمان ملل را تبدیل به جبهه هجوم علیه اسراییل و جریان صهیونیسم قرار داد و همزمان واکنش سران اسراییل و آمریکا را برانگیخت. باراک اوباما نامزد حزب دمکرات که احمدی نژاد از او دعوت به مناظره کرده بود، سخنان رییس جمهور ایران را نفرت آمیز خواند و شیمون پرز رییس جمهور اسراییل وی را تروریست و ضد صلح معرفی کرد.
البته احمدی نژاد چنین واکنش هایی را به چیزی نمی انگارد و بلکه خشنود می شود که سران استکبار و صهیونیسم علیه او موضع گیری کنند! حتی از این که سران کشورهای قدرتمند جلسه سخنرانی او را ترک می کنند، چندان دلگیر نمی شود، چون هدف او رساندن پیام خود از این جایگاه بین المللی به جهانیان است. مخاطب اصلی وی توده های مردمند و البته وی در داخل هم چنین سیره پوپولیستی را دنبال می کند و به نخبگان وقعی نمی نهد.
احمدی نژاد متکی به صدها میلیون قلب تپنده در جهان اسلام و عرب است که شجاعت او را در برابر قدرت های جهانی و منطقه ای می ستایند و در غیاب قهرمانان عرب همچون جمال عبدالناصر و صدام حسین و اخیرا معمر القذافی، از وی به عنوان قهرمان جدید جهان عرب در کنار سید حسن نصرالله یاد می کنند!
البته برخی ناظران نسبت به این نگرش ها در جهان عرب خوش بین نیستند و آن را مقطعی و احساسی می دانند، لذا معتقدند احمدی نژاد هم سرنوشتی همچون صدام و یا نهایتا قذافی می یابد که در برابر جبهه استکبار عقب نشینی کرد و دست تسلیم بالا برد!
اما طرفداران احمدی نژاد چه در ایران و چه در جهان اسلام اعتقاد دیگری دارند. آن ها می گویند احمدی نژاد نماد ایران اسلامی است که خاستگاه رویکردهای انقلابی و میراث دار امام خمینی(ره) است و از سویی به دنبال تحولات چند ساله اخیر، این کشور تبدیل به یک قدرت بلامنازع شده است که علیرغم تهدیدات و فشارهای مختلف از سوی غرب همچنان در منطقه حرف اول را می زند. آن ها برای نمونه به جنگ سی و سه روزه اشاره دارند که مقاومت لبنان که برخاسته و مستظهر به انقلاب اسلامی ایران است، ارتش اسطوره ای اسراییل را دچار شکست فاحشی نمود.
بر همین اساس است که لحن احمدی نژاد همان لحن سه سال پیش است و تریبون سازمان ملل بار دیگر شاهد سخنان انقلابی و اصولگرایانه رییس جمهوری است که از مبانی انقلابی خود عدول نکرده است، هر چند تاکتیک دیپلماسی خود را تا حدی تغییر داده و برای مثال از رابطه با آمریکا سخن می گوید و یا به انجام همه پرسی در اراضی اشغالی فلسطین فرامی خواند.
این در حالی است که احمدی نژاد در داخل ایران با انتقادات گوناگونی مواجه است. گروهی مواضع مذبذب و گاه تنازل او را از برخی اصول، زیر سوال می برند. برای مثال سخنان معاون وی اسفندیار رحیم مشایی در باره دوستی با مردم اسراییل چالشی نسبتا طولانی را برای او رقم زد تا جایی که برخی از مراجع تقلید را هم وارد این ماجرا کرد. شکستن تابوی مذاکره با آمریکا نیز از جمله اقداماتی است که برخی از اصولگرایان و انقلابیون افراطی را مکدر کرده است.
اما دسته دیگری از منتقدان، رییس جمهور را به نپختگی و ماجراجویی و ستیز با جامعه بین المللی متهم می کنند و از دیپلماسی تهاجمی وی انتقاد می کنند که نه تنها منافع ملی ایران را محقق نساخته، بلکه آن را خدشه دار نموده است.
این گروه از منتقدان براین باورند که سخنان تهدیدآمیز و حتی ناصحانه احمدی نژاد از تریبون سازمان ملل گرهی از کار ایران نمی گشاید و اساسا این تریبون جایگاه وعظ و خطابه نیست. این در حالی است که زمزمه تحریم های جدید علیه جمهوری اسلامی ایران از سوی گروه 5+1 به گوش می رسد، همان گروهی که قطعنامه های پیشین را علیه ایران صادر کرده و البته احمدی نژاد این قطعنامه ها را ورق پاره خوانده بود!
احمدی نژاد اما همان گونه که به مخالفان خارجی خود اهمیتی نمی نهد، معارضان داخلی را هم به حساب نمی آورد و با اتهام به سازش با دشمنان و عدول از اصول و آرمان های انقلابی، به آسانی آن ها را منزوی می سازد.
رییس جمهور با رویکرد و ادبیات خاص خود به مسایل جهانی می نگرد و چون به حقانیت راه خود ایمان دارد معتقد است جهانیان را هم باید به این راه فراخواند، لذا عجیب نیست که وی در تریبون سازمان ملل در کنار مسایل سیاسی از اخلاق و فلسفه و تدین و مهدویت سخن می راند و یا پیش از آن ادعا می کند باید برای اداره امور جهان فکری کرده و راهکار نجات بخشی ارائه کند.
وی همان گونه که در جهان عرب عقبه ای سترگ از توده های مسلمان دارد در داخل ایران هم آحاد گسترده ای از عامه مردم را به دنبال خود دارد، ضمن آن که از حمایت های بی سابقه رهبری هم برخوردار است. این پشتوانه به او اعتماد به نفس بالایی بخشیده تا جایی که مشکلات داخلی را یا نمی بیند و یا کوچک می شمارد. البته منتقدان او می گویند وی دچار نوعی توهم و خودشیفتگی شده است و به همین دلیل است که از شاخصه های اقتصادی ایران آمارهای غلوآمیز ارائه می دهد و یا در آمریکا مدعی می شود که آزادی در ایران صد برابر آزادی در ایالات متحده آمریکا است!
البته نگاه او به آزادی با نگاه رایج دنیا به این مقوله متفاوت است و چه بسا با نگاه او، ادعای مذکور درست باشد. یکی از ویژگی های احمدی نژاد آن است که تابع ادبیات و عرف رایج بین المللی نیست و اساسا آن را قبول ندارد. از این رو احمدی نژاد در پی آن است که طرحی نو دراندازد و نه تنها جریانات، که مفاهیم را در عرصه جهانی متحول سازد! سرّ تعارض او با جامعه بین الملل و نیز رقبای داخلی همین است که او تحول خواه و ساختارشکن است و در این راه جسور و بلندپرواز عمل می کند.
البته مخالفان وی از یک سو در ادعاهای بلند و آسمانی او تردید دارند و از دیگر سو بضاعت و توانمندی او را زیر سوال می برند. سوال آنان این است که رییس قوه مجریه یک کشور دست چندم در جهان آیا صلاحیت ارائه راهبرد و اداره جهان را دارد؟ البته احمدی نژاد در مصاحبه مطبوعاتی خود در نیویورک تصریح کرد ماموریت الهی برای این کار ندارد، اما ادعاهای بلند او که صبغه ای آسمانی و الهی دارد، جهانیان را دچار تردید و تحیر نموده است.
در هر حال پشتوانه های احمدی نژاد و نیز جسارت و روحیه پرتحرک او تا حدی است که معتقد است برای بار دوم بر اریکه ریاست دولت در ایران تکیه خواهد زد و بار دیگر خواهد توانست در کسوت یک رییس جمهور اصولگرا، قدم به صحن سازمان ملل نهاده و شعارهای انقلابی خود را در قلب جبهه استکبار برای جهانیان بازگو کند!
اما تحلیلگران مسایل ایران می گویند احمدی نژاد پیش از آن که در صدد تحول جهان باشد، باید ایران را متحول سازد و حداقل نخبگان را نسبت به ایده های بلند خود قانع سازد، و گرنه با توجه به ناکارآمدی های وی خصوصا در عرصه اقتصادی که اکنون تبدیل به پاشنه آشیل دولت نهم شده است، امیدی به پرش احمدی نژاد بلندپرواز به سوی آشیانه دولت دهم نیست!
