كتاب الفائق في اصولالدين منتشر شد. به گزارش روابط عمومی مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، كتاب الفائق في اصولالدين اثر ركنالدين بن الملاحمي الخوارزمي، تحقيق ويلفرد مادلونگ و مارتين مكدرموت از سوی مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران و مؤسسه مطالعات اسلامي دانشگاه آزاد برلين منتشر شد. در ميان متكلمان اسلامي، معتزليان در كنار شيعيان به عدليه يا كساني كه عدل را در زمرة اصول اعتقادي خود قلمداد كردهاند، شهرت يافتهاند. چهار اصل ديگر اعتقادي معتزليان عبارتند از: توحيد، وعد و وعيد، امر به معروف و نهي از منكر، و منزله بين المنزلتين. در برابر معتزليان، متكلمان اشعري قرار دارند كه ميتوان ايمانباوري و ظاهرگرايي را مبناي آموزههاي اعتقادي آنان دانست. كتابي كه اكنون به علاقهمندان و پژوهشگران قلمروي مطالعاتي فلسفه و كلام اسلامي معرفي ميگردد، به قلم ركنالدين بن ملاحمي خوارزمي (درگذشته 536ه/1141م) است كه نويسندهاي معتزلي به شمار ميآيد. كتاب الفائق في اصول الدين، كه براي نخستين بار تصحيح و چاپ شده است، تنها متن كامل دربارة عقايد آخرين مكتب كلامي معتزلي است كه چهار سال پيش از مرگ نويسنده به نگارش درآمده است. وي كه از معاشران زمخشري، مفسر مشهور قرآن، بوده است، افزون بر اين اثر، كتابي با عنوان تحفه المتكلمين في الرد علي الفلاسفه به نگارش درآورده كه از عنوان آن چنين برميآيد كه در ردّ انديشههاي فيلسوفان باشد و نسخة خطي آن موجود است. ديگر اثر ملاحمي، شرحي است بر كتاب المعتمد في اصول الدين نوشتة ابوالحسين بصري. مصححان اين كتاب عبارتند از ويلفرد مادلونگ و مارتين مكدرموت. ويلفرد مادلونگ، كه پيشتر كتاب جانشيني حضرت محمد(ص) وي جايزة كتاب سال جمهوري اسلامي ايران را به خود اختصاص داده بود، در زمرة پژوهشگران كلام اسلامي به شمار ميآيد، كه افزون بر كتاب يادشده، دو كتاب ديگر وي مكتبها و فرقههاي اسلامي در سدههاي ميانه با ترجمة جواد قاسمي و فرقههاي اسلامي با ترجمة ابوالقاسم سرّي به پارسي انتشار يافته است. مارتين مكدرموت ديگر مصحح كتاب، رسالة دكتري خود را سالها پيش زير نظر مادلونگ گذرانده است و پيشتر كتابي از وي با عنوان انديشههاي كلامي شيخ مفيد با ترجمة احمد آرام به پارسي انتشار يافته است. مصححان، سه نسخة خطي برجاي مانده از كتاب الفائق را از يمن فراهم آوردهاند و مراتب سپاس خود را از مسئولان يمني كه اين نسخهها را براي تصحيح در اختيارشان گذاردهاند، و نيز از جورج قنواتي، رضوان السيد، احسان عباس و زابينه اشميتكه اظهار كردهاند. افزون بر متن كتاب كه ششصد و سي صفحه است، مقدمهاي به انگليسي از مصححان در باب زندگي و انديشههاي ملاحمي قرار دارد كه دكتر نصرالله پورجوادي آن را به پارسي ترجمه كرده است. فهرستي بيست و پنج صفحهاي در پايان كتاب از اعلام، فرق و مذاهب، كتابها، جايها و آيات قرآني، خواننده را به مضمون كتاب بيشتر رهنمون ميسازد.