نزاع تازه گرجستان يك شوك تاريخى در روابط مسكو و غرب است. كشور هاى غربى مقابل نيروهاى روسيه در گرجستان صف بستند و اكنون نيز خواهان خروج بلافاصله اين نيروها از گرجستان هستند. اما روسيه كه طعم پيروزى در جنگ جديد قفقاز و زمينگير شدن حريف را چشيده اين درخواست ها را نشنيده مى گيرد.
در حالت كلى برخورد كشورهاى غربى با نزاع خونين بين روسيه و گرجستان را مى شود به سه گروه شروط تقسيم كرد:
گروه اوّل: كه در رأس اش امريكا و انگليس است اقدامات مسكو در گرجستان را با لحن تندى محكوم مى كنند و به صراحت از دولت ميخائيل ساكاشويلى پشتيبانى مى كنند. اين جبهه آنگلو ساكسون را رؤساى جمهورى لهستان، اوكراين ، ليتوانى ، ليتونى و استونى همراهى مى كنند كه حتى در روزى كه جنگ هنوز ادامه داشت به خاطر نمايش حمايت از گرجستان و رئيس جمهورى اش ساكاشويلى به تفليس رفتند.
گروه دوم: كشورهايى كه اروپاى به اصطلاح قديم از جمله فرانسه و آلمان را در بر مى گيرد كه گرچه شيوه رفتار روسيه در قفقاز را محكوم كرده اند ولى در اين قضيه بيشتر نقش ميانجى را بازى مى كنند.
گروه سوم: برخى از كشور هاى اروپايى نظير ايتاليا را فرا مى گيرد كه به دلايل مختلف از جمله وابستگى به منابع گاز و نفت روسيه يا اعتقاد به نقش مسكو در معادلات جهانى، ميخائيل ساكاشويلى را كه با دلايل بى اساسى كشورش را به جنگ ضد روسيه كشانيده است مذمت مى كنند. در اين باره سخنان وزير خارجه ايتاليا «فرانكو فراتينى» حائز اهميت است كه از اشتباهات تفليس و غرب در جنگ پرده برداشت.
اما در بحران گرجستان صداى اين دايه دلسوز تر از مادر يعنى امريكا بلندتر از همه به گوش مى رسد / رئيس جمهور امريكا، بوش گفت: امريكا و متحدانش در اين روزها در كنار مردم و حكومت گرجستان و در واقع حمايت از دموكراسى ايستاده اند و روسيه ملزم است تا اين بحران را پايان دهد.
جرج بوش اظهار داشت: «شيوه ترساندن و فشار در سياست خارجى در قرن ۲۱ غير قابل قبول است، ديگر دوران جنگ سرد به پايان رسيده است. او در ادامه گفت: روابط تنش آميز با روسيه به سود امريكا نيست / چنين روابط تنش آلود با امريكا جوابگوى منافع دو طرف هم نيست.” به نظر مى آيد اين سياست بوش حاصل طراحى رايس است كه در زمينه روسيه خود را صاحبنظر مى داند.
وزير امور خارجه امريكا كه در روزهاى بحران گرجستان از پاريس و بروكسل و از تفليس نيز ديدن كرد بر اين باور است كه روسيه بازى خطرناكى را با امريكا و متحدين اش آغاز كرده و نقش بين المللى واشنگتن را در معرض خطر بزرگى قرار داده است. از همين روست كه منتقدان اروپا از نقش تحريك آميز كاخ سفيد در كشاندن ساكاشويلى به جنگ نگرانند اما امريكا ضمن ادعا هايى مبنى بر دست داشتن خود در تحريك تفليس اين نزاع نظامى را رد مى كند / فرستاده امريكا در قفقاز «متيو برايزه» در اين رابطه با تأكيد گفت: تفليس واشنگتن را در جريان تصميم به ورود نيروهايش به اوستياى جنوبى گذاشته بود، ولى امريكا همان زمان به گرجستان هشدار داد روسيه را تحريك نكند و وارد نزاع نشود كه پيروزى اش در آن غير ممكن است.
با اين حال كسى اين توجيهات را نمى پذيرد. به درازا كشيدن خروج نيروهاى روسيه از گرجستان شكاف در روابط مسكو با غرب را باز هم عميق تر كرده است / در پيمان نظامى ناتو امريكا مدعى آن است كه روسيه به تعهداتش در چارچوب قرارداد آتش بس عمل نمى كند و اين پيمان تا زمان خروج كامل نيروهاى روسيه از خاك گرجستان تماس هاى دائمى اش با مسكو را در حالت سرد قرار مى دهد.
دبير كل ناتو «ياپ دى هوپ شفر» كه اين روزها به نظر مى آيد بازوى كمكى ديپلماسى امريكاست مى گويد: ما شوراى ناتو و روسيه را نمى بنديم ولى تا زمانى كه نيروهاى روسيه عملاً يك بخش بزرگ گرجستان را اشغال كرده اند من دعوت اين شورا را به هيچ وجه لازم نمى دانم / از ميان رهبران ارشد اروپا، رئيس جمهور فرانسه ساركوزى و صدر اعظم آلمان مركل در امر حل نزاع گرجستان فعالتر بودند و انتظار مى رود كه اين دو كشور نهايتاً راه خويش را در قفقاز از بوش جدا كنند. چنان كه قرار داد آتش بس ميان روسيه و گرجستان بعد از ۵ روز كه از نزاع گذشت تحت پشتيبانى اتحاديه اروپا و با ميانجيگرى شخص ساركوزى تهيه شد. ساركوزى ابتدا وزير امور خارجه اش كوشنر را به گرجستان و روسيه فرستاد و خود نيز در ۱۲ آگوست هم از مسكو و هم از تفليس ديدن كرد و توافق رؤساى هر دو جمهورى مدودف و ساكاشويلى را در قطع برخورد هاى نظامى به دست آورد.
وقتى خروج نيروهاى روسيه از گرجستان به درازا كشيد ساركوزى خود به مدودف تلفن كرد و او را از پيامد هاى جدى كه بحران اخير مى تواند در روابط مسكو با اتحاديه اروپا ايجاد كند، باخبر ساخت. آنگلا مركل صدر اعظم آلمان گفت: خروج نيروهاى روسيه از خاك گرجستان حسن اعتماد است اما در حال حاضر اين حسن اعتماد در روابط مسكو با غرب بعد از نزاع نظامى با گرجستان چندان مشاهده نمى شود و لحن تند طرف ها خصوصاً مقامات روسيه و امريكا بر آتش اين تنش ها روغن بيشتر مى ريزد / منتقدان اروپايى دريافته اند كه رفتار تند غرب، مسكو را سخت ناراحت كرده است و اكنون كه صداى تير و توپ در گرجستان فرو نشسته است، مسكو مى گويد امريكا همچنان آتش جنگ نويى را فروزان كرده است. لذا اين جنگ چيزى نيست كه كرملين در برابر آن سكوت كند و اكنون نياز به ميانجيگران بى طرف اروپا احساس مى شود كه طرف هاى اين جنگ سرد را به آتش بس دعوت كنند.
