مقاله «براهين عقلی اثبات حيات پس از مرگ»، نوشته «محمد محمدرضايی» در آخرين شماره از فصلنامه علمی ـ پژوهشی «قبسات» منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، مؤلف در اين نوشتار بر آن است تا براهين عقلی اثبات پس از مرگ انسان را بررسی كند. براهينی كه در اين نوشتار مورد بررسی قرار گرفته است، عبارت است از: برهان فطرت، برهان معقوليت، برهان عدالت، برهان حكمت، بهان تجرد روح، برهان اخلاقی.
به زعم نگارنده به طور كلی اين براهين را میتوان به دو بخش تقسيم كرد؛ براهينی كه برای اثبات حيات پس از مرگ، از خدا و صفات او كمك میگيرند؛ مانند قرائتی از برهان فطرت، برهان عدالت و برهان حكمت و ديگری براهينی كه مستقيم و بدون كمك گرفتن از خدا و صفات او میتوانند حيات پس از مرگ را اثبات كنند؛ مانند برهان معقوليت، برهان اخلاقی و برهان تجرد روح.
نگارنده مینويسد: در برهان فطرت، از فطرت جاودانخواهی انسان و در برهان عدالت، از عدالت خدا و در برهان حكمت، از حكيم بودن خدا حيات پس از مرگ اثبات شده است. در برهان معقوليت، عقل حكم میكند كه اعتقاد به حيات پس از مرگ از اعتقاد نداشتن بدان، معقولتر است. در برهان اخلاقی از حكم اخلاقی و در برهان تجرد روح، از فناناپذيری روح، حيات پس از مرگ اثبات شده است. در اين نوشتار تمامی اين برهانها تجزيه و تحليل شدهاند.
نويسنده يكی از براهين اثبات حيات پس از مرگ را، تجرد روح عنوان كرده و مینويسد: اين برهان بر دوگانه انگاری انسان مبتنی است؛ يعنی انسان مركب از نفس و (يا روح) و بدن است. حقيقت واقعی انسان به نفس است كه مجرد و غير مادی و در نتيجه، فناناپذير است كه با مرگ و فساد بدن، به حيات خود ادامه میدهد.
اين برهان (تجرد روح) بر دوگانه انگاری انسان مبتنی است؛ يعنی انسان مركب از نفس و (يا روح) و بدن است. حقيقت واقعی انسان به نفس است كه مجرد و غير مادی و در نتيجه، فناناپذير است كه با مرگ و فساد بدن، به حيات خود ادامه میدهد
به اعتقاد وی، فنا ناپذيری نفس نسبت به بدن است، و گرنه تمامی پديدهها و ما سوی الله ممكنالوجودند كه وجود آنها به خداوند وابسته است و اگر او اراده كند، تمامی موجودات معدوم میشوند. اما چه دلايلی بر دوگانه انگاری نفس و بدن وجود دارد؟ ما آشكارا در میيابيم موجودی وجود دارد كه بدن متعلق به اوست و به رغم دگرگونیهای بدن از ثبات خاصی برخوردار است و نيز امری بسيط و تقسيمناپذير است.
در ادامه میآورد: همچنين در میيابيم كه چنين موجودی، همواره بدون كمك بدن به تفكر و انديشه میپردازد. از اين رو، رنه دكارت، فيلسوف بزرگ فرانسوی در انسان به دو جوهر بدن و نفس با دو صفت متمايز قايل است؛ صفت بدن امتداد و صفت نفس فكر است. بر تجرد و غير مادی بودن نفس، دلايل زيادی اقامه شده است، به گونهای كه حاج ملاهادی سبزواری، فيلسوف بزرگ اسلامی در كتاب «شرح منظومه» 12 دليل بر تجرد نفس آورده است. اين دلايل همگی برآنند كه نفس آدمی از ويژگیهای مشترك ماده برخوردار نيست. در اين نوشتار تنها به يكی از دلايل تجرد نفس اشاره شده است.
آخرين شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی «قبسات» در حوزه فلسفه دين و كلام جديد با صاحب امتيازی و مدير مسئولی «علیاكبر رشاد» و سردبيری «محمد محمدرضايی» روانه بازار نشر شده است.
