نقش مشاوران نظامی اسرائیل
اگر چه مشاوران نظامی آمریکا و ناتو مستقیماً در این عملیات نظامی مشارکت نکردند، اما به طور فعالی در طرح ریزی و پشتیبانی این حملات درگیر بودند. طبق گزارش منابع اسرائیلی، در حمله زمینی هفتم و هشتم آگوست از تانک ها و توپخانه هایی که با کمک مشاوران و کارشناسان اسرائیلی آماده عملیات شده بود، استفاده گردید. اسرائیل همچنین گرجستان را با هواپیماهای "هرمس -450" و هواپیمای بدون سرنشین "اسکای لارک" که چند هفته قبل از حمله هفتم آگوست مورد استفاده قرار گرفتند، پشتیبانی کرد. بر طبق گزارش رزونانسی (ششم آگوست در گرجستان، ترجمه بی.بی.سی)، گرجستان همچنین تعدادی سلاح های قوی را از طریق روزآمد کردن هواپیماهای "اس- یو 25" و سیستم توپخانه در اسرائیل بدست آورده است. طبق گزارش روزنامه هاآرتص (10 آگوست 2008)، اسرائیل در تولید ادوات نظامی و ارائه مشاوره امنیتی در گرجستان بسیار فعال است.
اکنون نیروهای روسیه به طور مستقیم با ارتش گرجستان که توسط ناتو – آمریکا آموزش دیده و توسط مشاوران اسرائیلی و آمریکایی یکپارچه و هماهنگ شده اند، می جنگند و هواپیماهای جنگی روسیه به کارخانه ساخت جت نظامی که جت های جنگی اس.یو-25 روزآمد شده را در حوالی تفلیس با حمایت تاکتیکی اسرائیل تولید می کند، حمله کردند.
وقتی از یک قالب وسیع تر به جنگ خاورمیانه نگاه کنیم، در می یابیم بحران اوستیای جنوبی ممکن است تشدید شده و به مواجهه مستقیم میان نیروهای روسیه و ناتو منجر گردد. اگر این مسئله اتفاق افتد ما شاهد بحران جدی در روابط روسیه – آمریکا از زمان بحران موشکی کوبا در سال 1962 خواهیم بود.
گرجستان: پایگاه ناتو – آمریکا
گرجستان بخشی از اتحادیه نظامی ناتو است که آن را در اوایل 1999 در آغاز جنگ با یوگسلاوی امضا کرد. این کشور همچنین یک توافقنامه همکاری دو جانبه نظامی نیز با آمریکا امضا کرده است. این توافقات نظامی زیربنایی به منظور حفظ منافع نفتی انگلو- آمریکا در دریاچه خزر و همچنین در زمینه تأمین امنیت مسیر خط لوله، طراحی و اجرا شده است. هم ناتو و هم آمریکا نیروی نظامی در گرجستان داشته و به طور نزدیک با نیروهای مسلح گرجستان کار می کنند. از زمان امضای توافقنامه گوام، گرجستان به یکی از دریافت کنندگان کمک های عظیم آمریکا تبدیل شده است. تقریباً چند ماه قبل، در اوایل ماه می، وزارت دفاع روسیه، انگشت اتهام را به سوی واشنگتن نشانه رفته و اظهار داشت که کمک های نظامی (آمریکا، ناتو و اسرائیل) به گرجستان، منطقه را بی ثبات می سازد.
طبق گزارش وزارت دفاع روسیه، گرجستان به تازگی 206 دستگاه تانک - که 175 واحد از آن توسط کشورهای عضو ناتو ساخته شده بود، 186 دستگاه خودروی زرهی (126 دستگاه از ناتو)، 79 سیستم توپخانه (69 تا از ناتو)، 25 بالگرد (12 تا از ناتو)، 70 قبضه خمپاره انداز، 10 سیستم موشک زمین به هوا، هشت هواپیمای بدون سرنشین ساخت اسرائیل، و سایر تسلیحات را دریافت نموده است. علاوه بر این، کشورهای عضو ناتو چهار هواپیمای جنگی برای گرجستان تامین کردند. وزارت دفاع روسیه اعلام کرده که طرح هایی برای ارسال 145 خودروی زرهی، 252 سیستم خمپاره انداز، 14 فروند هواپیمای جنگی از جمله چهار میراژ – 2000، 25 فروند بالگرد جنگی، 15 فروند هواپیمای بلک هاوک آمریکایی، شش سیستم موشک زمین به هوا و دیگر تسلیحات و جود دارد.
کمک های ناتو- اسرائیل – آمریکا تحت عنوان توافقات همکاری نظامی رسمی شامل یک روند ثابت ارسال تجهیزات نظامی و آموزش و خدمات مشاوره است. طبق گزارش منابع نظامی آمریکایی، (سخنگوی فرمانده اروپاییِ آمریکا)، آمریکا بیش از 100 مربی نظامی در گرجستان دارد. به گفته برایان ویت من، سخنگوی پنتاگون هیچ طرحی برای به کارگرفتن حدود 130 نیروی آمریکایی و پیمانکاران غیر نظامی - که به گفته او در نزدیک تفلیس مستقر بودند - وجود نداشت.
در حقیقت تعداد نیروهای نظامی آمریکا - ناتو در گرجستان بیش از آن چیزی است که به طور رسمی اعلام می شود. تعداد اعضای ناتو در گرجستان که به عنوان مربی و مشاوران نظامی عمل می کنند تایید نشده است. هرچند نه به عنوان یک عضو رسمی ناتو، اما ارتش گرجستان با رویه ها و تشریفات ناتو همگرا شده است. در سال 2005، رییس جمهور گرجستان با غرور، افتتاح نخستین پایگاه نظامی که به طور کامل منطبق با استانداردهای ناتو است را اعلام نمود. بلافاصله متعاقب افتتاح پایگاه سناکسکایا در غرب گرجستان، تفلیس افتتاح دومین پایگاه نظامی در گوری - که از مقررات ناتو در قبال نیازمندی های نظامی و شرایط اجتماعی پیروی می کند - را اعلام کرد. پایگاه گوری برای آموزش نیروهای گرجی به منظور جنگ تحت فرماندهی آمریکا درعراق مورد استفاده قرار گرفت.
ذکر این نکته حائز اهمیت است که بر اساس توافقنامه 31 مارس 2006 میان تفلیس و مسکو، دو پایگاه نظامی روسیه که از زمان شوروی سابق در گرجستان قرار داشتند - آخالکالاکی و باتومی - تعطیل شدند. عقب نشینی نیروهای روس از پایگاه باتومی، از ماه می 2007 آغاز شد. عقب نشینی آخرین نیروهای باقیمانده روسیه از تاسیسأت نظامی باتومی اواخر جولای 2008، تقریباً یک هفته قبل از آغاز مانور نظامی گرجستان و آمریکا و تقریباً یک ماه قبل از حمله به اوستیای جنوبی، صورت گرفت.
ارتباط اسرائیل
اسرائیل اکنون بخشی از محور نظامی انگلو – آمریکا است که در خدمت منافع عظیم نفتی غرب در خاورمیانه و آسیای مرکزی می باشد. اسرائیل شریک خط لوله باکو – تفلیس – جیهان است که نفت و گاز را به مدیترانه شرقی می برد. بیش از 20 درصد از نفت اسرائیل از آذربایجان وارد می شود که سهم عظیمی از انتقال از طریق خط لوله باکو – تفلیس – جیهان را به خود اختصاص داده است.
با کنترل بریتیش پترولیوم، خط لوله باکو – تفلیس - جیهان به نحو شگفت آوری ژئوپلیتیک مدیترانه شرقی و قفقاز را تغییر داده است. خط لوله باکو – تفلیس – جیهان به نحو قابل ملاحظه ای وضعیت کشورهای منطقه و یک ائتلاف طرفدار غرب را تحکیم بخشیده است. واشنگتن به طور علنی بلوک جدیدی را با آذربایجان، گرجستان، ترکیه و اسرائیل ایجاد کرده است.
در حالی که گزارش های رسمی حاکی از آن است که خط لوله باکو – تفلیس – جیهان، «کانال نفتی برای بازارهای غرب» خواهد بود، اما به ندرت به این واقعیت اذعان شده است که بخشی از نفت دریای خزر به طور مستقیم از گرجستان به سوی اسرائیل می رود. در این راستا، پیش بینی شده است که پروژه خط لوله ترکیه – اسرائیل، جیهان را به بندر اشکلون اسرائیل و از آنجا از طریق سیستم خط لوله اصلی اسرائیل به دریای سیاه مرتبط سازد.
هدف اسرائیل نه تنها دست یابی به نفت دریای خزر برای نیازهای مصرفی خود است، بلکه همچنین رؤیای ایفای یک نقش کلیدی در ارسال مجدد نفت دریای خزر به بازارهای آسیا از طریق بندر ایلات در دریای سرخ را نیز در سر می پروراند. این در حالی است که دشواری های مسیر مجدد نفت دریای خزر بسیار زیاد است. آنچه بیش از همه پیش بینی می شود، ارتباط خط لوله باکو – تفلیس – جیهان به خط لوله ایلات – اشکلون، که همچنین تحت عنوان تیپ لاین اسرائیل نامیده می شود، از جیهان به بندر اشکلون اسرائیل است.
ترکیه و اسرائیل در خصوص احداث یک پروژه آب و انرژی چند میلیون دلاری که آب، برق، گاز طبیعی و نفت را بوسیله خط لوله به اسرائیل منتقل می کند و نفتی که از اسرائیل به شرق دور ارسال می شود، مذاکره کردند. طبق طرح جدید ترکیه – اسرائیل که تحت مذاکره قرار دارد تصور می شود که آب، برق، گاز طبیعی و نفت از طریق چهار خط لوله زیر آب به اسرائیل منتقل شود.
نفت باکو نیز می تواند از طریق این خط جدید به اشکلون و از آنجا به هند و شرق دور ارسال شود. جیهان و بندر اشکلون مدیترانه تنها 400 کیلومتر از هم فاصله دارند. نفت می تواند از طریق احداث خط لوله یا کشتی به این شهر ارسال شود. این نفت از بندر اشکلون می تواند از طریق خطوط لوله موجود به بندر ایلات در دریای سیاه و از آنجا به وسیله کشتی ها به هند و سایر کشورهای آسیایی صادر شود. در این راستا، اسرائیل نامزد شده تا نقش استراتژیک عمده ای را در حمایت از انتقال نفت از مدیترانه شرقی و کریدور خط لوله، جدا از جیحان بازی کند. همزمان، اسرائیل در ارائه کمک ها و آموزش های نظامی به گرجستان و آذربایجان نیز درگیر شده است. توافقنامه همکاری نظامی گسترده دو جانبه سال 1999 میان تفلیس و تل آویو تقریباً یک ماه قبل از توافقنامه گوام که مورد حمایت ناتو قرار داشت، امضا شد. این توافقنامه در تفلیس توسط "ادوارد شواردنادزه" رییس جمهور وقت گرجستان و "بنیامین نتانیاهو" نخست وزیر وقت اسرائیل امضا شد. در واقع هدف نهایی این همکاری های متنوع نظامی، تحلیل بردن توان و نفوذ روسیه در منطقه قفقاز است. البته در یک اعلامیه ظاهری، تل آویو در پی مذاکرات دوجانبه با مسکو در پنج آگوست 2008، خود را متعهد به متوقف ساختن کمک های نظامی به گرجستان وانمود کرد.
واکنش روسیه
در پاسخ به این حملات، نیروهای مسلح روسیه با یگان های زمینی متعارف وارد عمل شدند. تانک ها و خودروهای زرهی نیز به این جنگ اعزام شدند؛ نیروی هوایی روسیه نیز اقدام به ضد حمله هوایی علیه تاسیسات نظامی گرجستان از جمله پایگاه گوری نمود. رسانه های غربی، روسیه را به عنوان تنها مسئول مرگ غیر نظامیان به تصویر کشیدند. با این وجود در همان ایام، رسانه های غربی (بوسیله بی.بی.سی نیز تایید شد) اذعان کردند که اکثر تلفات غیر نظامیان در آغاز ناشی از حملات هوایی و زمینی گرجستان بوده است. بر پایه گزارش منابع روسی و غربی، نخستین آمار تلفات در اوستیای جنوبی 1400 نفر عنوان شده که عمدتاً غیر نظامی بوده اند. آمار تلفات گرجستان بین 82 کشته، از جمله 37 غیر نظامی، تا حدود 130 کشته متفاوت بوده است. حمله هوایی روسیه به گوری، یک شهر گرجستان که نزدیک اوستیای جنوبی قرار دارد، 160 کشته برجای گذاشت که بسیاری از آنها غیر نظامی بودند. منابع روسی شمار تلفات غیر نظامیان را تا 2000 تن اعلام کرده اند.
روند تشدید مواجهه که بین روسیه و آمریکا آشکار شده است، خاطرات دوران جنگ سرد را تداعی می کند. آیا ما با یک اقدام تحریک آمیز و یک تصور و برداشت برای نبرد گسترده تر سرو کار داریم؟ با وجود حمایت تبلیغات رسانه ای، اتحادیه نظامی غرب قصد استفاده از این حادثه برای مواجهه با روسیه دارد. این موضوع از مفاد بیانیه اخیر ناتو آشکار شده است.
