تمثيل و تشبيهي درباره آفات و آسيب هاي عناصر شرور
آيا آدم هاي شرور را ديده ايد و سعي در شناخت آنان كرده ايد و يا در معرض آسيب و زيان ناشي از رفتار و عملكردشان قرار گرفته ايد.
اگر چنين كسان را نمي شناسيد اينك بشناسيد و اگر مي شناسيد بيشتر و بهتر بشناسيد و مراقبت كنيد.
«شرور» يا «شرير» صاحب شر و متصف به شرارت را گويند و «شر» يعني بدي تباهي فساد بدذاتي و بدكرداري.
شر و تباهي در بسياري از رفتار و كنش ها تجلي دارد و به همين دليل موضوعات مختلفي را شامل مي شود و انواع و اقسامي را به خود اختصاص مي دهد.
يكي از شناخت هاي مهمي كه بايد نسبت به اشرار و بدكرداران كسب نمائيم اين است كه آنان به طور مستمر و پيوسته مرتكب ظلم و جور و شرارت و پستي مي شوند و هرگز اينگونه نيست كه خطا و فسادي از آنان صادر شود و به ندامت و پشيماني بيفتند و زبان به استغفار بگشايند و به توبه گرايش يابند كه اينان از عملكرد تباه خود نادم و شرمنده نمي شوند و به توبه متمايل نمي گردند و شگفت انگيزتر اين كه بدكاري هاي خود را نيكوكاري تلقي مي كنند! و باز هم شگفت انگيز اين كه از ديگران انتظار تمجيد و تكريم و بزرگداشت دارند!
اگر بخواهيم در معرض آسيب و زيان هاي اشرار قرار نگيريم بايد بسيار دقيق و عميق به ارزيابي رفتار و عملكرد افرادي بپردازيم كه بيم شر و بدكرداري از آنها مي رود و به هيچ وجه به غفلت و تسامح در اين امر مهم گرفتار نياييم.
حضرت امام محمدتقي (ع) ما را در نيل به شناخت اين افراد مساعدت مي كنند و مشخصه مهم و خطرآفرين آدم هاي شرور را مي نمايانند تا ما در مواجهه با افراد گوناگون در صحنه هاي حيات اجتماعي و سياسي در سطح و ظاهر نمانيم و به عمق و ژرفا نظر گستريم و از اين راه ماهيت افراد شرور را دريابيم و خود را در معرض آسيب هاي مكرر آنان قرار ندهيم
امام محمدتقي (ع) همه ما را مخاطب قرار مي دهند و مي فرمايند:
«اياك و مصاحبه الشرير فانه كالسيف يحسن منظره و يقبح اثره»
«از مصاحبت و پيوستگي با آدم هاي شرور بپرهيز كه اينان همانند شمشير ظاهري درخشان و اثري نامطلوب و زيانمند دارند.»
حضرت امام محمدتقي (ع) اين تمثيل و تشبيه ماهيت اشرار را مي نمايانند و همگان را به مراقبت و دقت و بيداري و هوشياري فرا مي خوانند تا در دام آسيب و زيان هاي بركرداران گرفتار نيايند. براي پيام گيري از اين رهنمود ژرف امام (ع) لازم است در آنچه در ذيل مي آيد تعمق روا داريم.
1 ـ امام محمدتقي (ع) در اين رهنمود از تمثيل و تشبيه بهره مي برد. از اين طريق به اهميت شيوه مزبور در ايجاد ارتباط با مخاطب واقف مي گرديم و متوجه مي شويم كه تمثيلات و تشبيهات در زودتر و بهتر منتقل كردن حقايق و واقعيت ها اهميت و نقش بسيار مهمي ايفا مي نمايند.
تفاوت اين كلام كه «آدم هاي شرور ظاهري زيبا و باطني زشت دارند» با اين كلام كه «آدم هاي شرور همچون شمشير ظاهري درخشنده دارند و اثري نامطلوب و آسيب رسان» در اين است كه عبارت دوم ـ كه آميخته با تمثيل است ـ سريع تر مخاطب را به واقعيت هاي تلخ نهفته در رفتار و كنش اشرار رهنمون مي شود و او بهتر و عميق تر درمي يابد كه شروران از چه ماهيتي برخوردار مي باشند. به ديگر سخن مخاطب به گونه اي ملموس واقعيت وجودي اشرار را در مي يابد و بدون آنكه نيازي به استدلال و بحث نظري داشته باشد سريع متوجه مي شود كه اشرار از چه ماهيت خطرناك و زيانباري برخوردار مي باشند.
2 ـ در اين تمثيل آدم هاي شرور و لاابالي به شمشير تشبيه مي شوند. شمشير دو مشخصه و خصوصيت بارز دارد. اولا درخشنده و روشن است و در اثر نداشتن تيرگي و زنگ همواره برق مي زند و چشم را به خود جلب و خيره مي كند. ثانيا تيز و فرورونده و نابودكننده مي باشد.
آدم هاي شر و بدكردار همين گونه اند: ظاهري خوب و موجه و زيبا دارند ولي باطني خبيث و پست و خطرناك. ظاهرشان به گونه اي است كه كمتر كسي مي تواند به اين نتيجه قطعي برسد كه اينان آفت زا و زيان رسان مي باشند و به همين دليل بسيارند افرادي كه تحت تاثير ظاهرهاي موجه و جذب كننده اشرار قرار مي گيرند و فريب مي خورند و به دام مي افتند و آسيب و زيان مي بينند. اين فريب خوردگي تا آنجا شدت و فزوني مي يابد كه بعضي از افراد با آدم هاي شرور پيوند دوستي برقرار مي كنند و اين شمشيرهاي هلاكت بار را همواره بر بالاي سر خويش آماده نگه مي دارند!
3 ـ «اشرار» انواع و اقسامي دارند كه در يك نگرش كلي مي توان آن را به اشرار اقتصادي اشرار اجتماعي و اشرار سياسي تقسيم بندي نمود.
«اشرار اقتصادي» كساني هستند كه به مال و ثروت مردم جامعه دست مي يازند و حاصل زحمات طولاني آنان را يكباره به غارت مي برند و نه تنها دزدي و حرامخواري و خيانت به اموال مردم را زشت و نكوهيده نمي دانند كه امري ممدوح و پسنديده تلقي مي كنند تو گويي ديگران وظيفه دارند با فعاليت هاي وقفه ناپذير اقتصادي به كسب مال و ثروت مشروع و حلال بپردازند و اشرار بيايند و حاصل كار تلاش آنان را چپاول كنند!
«اشرار اجتماعي» كساني است كه اولا براي مردم جامعه مزاحمت ايجاد مي كنند و امنيت و سلامت آنان را مختل مي نمايند و با نظم و سامان و قانون مخالفت و معارضه مي كنند. ثانيا به گردنكشي مي پردازندو قلدري مي كنند و از اين طريق به ضرب و جرح افراد مي پردازند. ثالثا نواميس مردم را هتك مي كنند و مزاحمت براي آنان به وجود مي آورند و به تعدي و تجاوز مي پردازند.
عربده كشي زورگيري فحاشي چاقوكشي و ساير نمايش هاي مضحك مبتني بر رفتار زشت «لات منشي» از ديگر جلوه هاي رفتار اشرار اجتماعي به شمار مي روند.
«اشرار سياسي» از اشرار اقتصادي و اجتماعي خطرناك ترند و رد پاي آنان را در جريان ها و احزاب سياسي و باندها و جناح ها مي توان مشاهده نمود.
اشرار سياسي به اين دليل از اشرار اقتصادي و اجتماعي خطرناك ترند كه عرصه سياست و قدرت داراي وسعت بيشتر مي باشد و به ميزان اين وسعت و تشكيلات عريض و طويل دامنه نفوذ جريان ها و احزاب نيز گسترش مي يابد و از همين جا مصاديق و صحنه هاي فتنه انگيزي و اختلاف افكني با پي آمدهاي وحشتناك آن روبه فزوني مي رود. همچنين به همين دليل و از همين جا «ترور فكري» صالحان كاردان با نشر دروغ و تهمت و فريب و نيرنگ شدت مي گيرد و راه ها به بيراهه ها تبديل مي شود و افكار عمومي جامعه از حقايق و واقعيت هاي منحرف مي گردد.
اشرار سياسي به «ترور فيزيكي» نيز روي مي آورند و در مواقعي كه خودشان تشخيص مي دهند چهره هاي شاخص را نشانه مي روند تا جامعه و كشور را از افكار و طرحها و خدمت هاي صادقانه آنان محروم كنند.
پرخاشگري هتاكي حرمت شكني استبداد راي زورگويي و دروغ بافي از مشتركات «اشرار اقتصادي و اجتماعي و سياسي» محسوب مي شود و آنان اگرچه در موضوع كار خود از هم جدا مي باشند لكن در «ادبيات اخلاقي» در يك مسير و با هدف واحد قرار دارند.
«اشرار سياسي» از اشرار اقتصادي و اجتماعي خطرناك ترند و ردپاي آنان را در جريان ها و احزاب سياسي و باندها و جناح ها مي توان مشاهده نمود. اشرار سياسي به اين دليل از اشرار اقتصادي و اجتماعي خطرناك ترند كه عرصه سياست و قدرت داراي وسعت بيشتر مي باشد و به ميزان اين وسعت و تشكيلات عريض و طويل دامنه نفوذ جريان ها و احزاب نيز گسترش مي يابد و از همين جا مصاديق و صحنه هاي فتنه انگيزي و اختلاف افكني با پي آمدهاي وحشتناك آن روبه فزوني مي رود. همچنين به همين دليل و از همين جا ترور فكري صالحان كاردان با نشر دروغ و تهمت و فريب و نيرنگ شدت مي گيرد و راه ها به بيراهه ها تبديل مي شود و افكار عمومي جامعه از حقايق و واقعيت ها منحرف مي گردد.
پرخاشگري هتاكي حرمت شكني استبداد راي زورگويي و دروغ بافي از مشتركات «اشرار اقتصادي و اجتماعي و سياسي» محسوب مي شود و آنان اگر چه در موضوع كار خود از هم جدا مي باشند لكن در «ادبيات اخلاقي» در يك مسير و با هدف واحد قرار دارند.
