مسايل و مشكلات نوجوانان به شكلهاي مختلفي خود را نشان ميدهد.
مثلاً در برخي از نوجوانان به شكل افسردگي، اضطراب و مشكلات رفتاري و در برخي ديگر به شكل رفتارهاي پرخاشگرانه، ناسازگاري با خانواده و دوستان و يا افت تحصيلي شديد نمايان ميشود، بنابراين شناسايي اين قبيل مشكلات بسيار مهم است.
برخي از نشانههايي كه با بعضي از مشكلات همراه هستند، در زير آمده است:
1ـ اختلالات عاطفي كه در آنها مشكلات اصلي به عواطف و هيجانات مربوط ميشود.
اضطراب، ويژگي اساسي اين گروه محسوب ميشود. اين اختلال شامل مشكلات افسردگي، اضطراب، وسواس و ترسهاي خاص ميشود.
علائم افسردگي
خود كمبيني، احساس طرد شدگي، احساس بيارزشي يا گناه و خستگي و ناتواني، افت كاركرد تحصيلي، كندي رواني حركتي، اختلال در خواب و اشتها و... توجه داشته باشيد مشاهده اين علايم الزاماً به معناي وجود افسردگي نيست، بنابراين از برچسب زدن خود جداً خودداري كنيد و به منظور بررسي بيشتر به مشاوره مدرسه مراجعه كنيد.
اضطراب
به حالت هيجاني نگراني و دلواپسي به علت خطري نامعلوم اطلاق ميشود. اغلب ترس و اضطراب را به جاي يكديگر به كار ميبرند. با اين حال بينشان فرق وجود دارد.
ترس به احساس ناراحتي در حضور يك محرك مشخص اطلاق ميشود. بنابراين منشأ ترس معلوم است در حالي كه اضطراب به علت خطري نامعلوم است. اضطراب شامل احساس عدم اطمينان، درماندگي و برانگيختگي جسمي است.
شخص مضطرب از عصبي بودن، تنش، بيقراري و تحريكپذيري شكايت ميكند و اغلب در به خواب رفتن مشكل دارد. شخص مضطرب به آساني خسته ميشود. دل آشوبه، سردرد، تنش عضلاني و اشكال در تمركز دارد.
اختلالاً اضطرابي به شكلهاي مختلف نمايان ميشوند كه مهمترين آنها به قرار زير است:
1ـ اختلال اضطراب فراگير: ترس مداوم، مبهم، بدون توجيه اما شديدي است كه به نظر ميرسد به چيز خاصي مربوط نميشود.
2ـ هراسها: ترس غيرواقع بينانه و افراطي از يك موقعيت يا وسيله خاص است (ترس از آب، ارتفاع و... )
3ـ اختلال وحشتزدگي: كه به طور ناگهاني شروع ميشود و با تپش قلب، تعرق، سرگيجه، تهوع، لرزش و... همراه است.
4ـ اختلال وسواس فكري، عملي كه شامل افكار، تصاوير و تكانههاي تكراري، مزاحم و ناراحتكننده و رفتارهاي اجباري است كه فرد به طور تكراري انجام ميدهد مانند: شستوشو، شمارش، وارسي مكرر برخي كارها و... اختلالات اضطرابي از عوامل متعددي ناشي ميشود و با توجه به اينكه اضطراب شديد ميتواند در عملكرد تحصيلي و اجتماعي نوجوانان تداخل ايجاد كند، بنابراين شناسايي زودهنگام علايم خيلي مهم است. اضطراب قابل درمان است و در صورت مشاهده بايد فرد را براي بررسي بيشتر به مشاور ارجاع داد.
2ـ اختلالات رفتاري: افراد دچار اختلالات رفتاري، حقوق ديگران را مورد تعرض قرار ميدهند و معيارهاي اساسي اجتماع را ناديده ميگيرند. نشانههاي اين اختلال عبارتند از: فرار از خانه، مصرف مواد، نزاع، دروغگويي، سرقت، فرار يا غيبت از مدرسه، رفتار پرخاشگرانه نسبت به ديگران و حيوانات، ناتواني در برقراري ارتباط با همسالان.
نشانههاي مشكلات بهداشت روان
ناسازگاري با مدرسه، خيالبافي بيش از حد، احساس نياز به شستن يا انجام تكراري برخي اعمال، احساس بيارزشي يا گناه زياد، سوگواري طولاني به دنبال از دست دادن فردي محبوب، اجتناب از دوستان يا خانواده و تمايل به تنها بودن، شنيدن صداهايي كه وجود ندارد، ديدن چيزهايي كه ديگران نميبيند، ايجاد تغيير در الگوي خواب و عادات غذايي، احساس خشم شديد در بيشتر مواقع ـ گريه كردن زياد در مورد مسايل مختلف و... علايم ذكر شده نشانههاي هشدار دهندهاي هستند كه بر وجود يك مشكل دلالت ميكنند؛ بنابراين لازم است آنها را مورد توجه قرار داد و در صورت بروز تعدادي از اين تغييرات به مشاور مدرسه مراجعه كرد.
