آيت الله علي اكبر فيض مشهور به آيت الله علي مشكيني رئيس مجلس خبرگان رهبري و امام جمعه دائم قم بود. وي در سال ١٣٠٠ هجري شمسي در يكي از روستاهاي شهر خياو آذربايجان كه بعدها نام آن به مشكين شهر تغيير يافت در خانواده اي روحاني به دنيا آمد و مقدمات علوم ديني را نزد پدر فراگرفت. پس از مرگ پدر و به سفارش وي براي تحصيل علوم ديني به شهرستان اردبيل سفر كرد و مقداري از صرف و نحو را در آنجا فراگرفت. سپس براي ادامه تحصيلات علوم ديني به شهر قم رفت. آيت الله علي مشكيني، رئيس فقيد مجلس خبرگان رهبري، هشتم مرداد ماه سال ١٣٨٦ مطابق با ١٥ رجب ١٤٢٨ه. ق به علت بيماري دار فاني را وداع گفت و پيكر پاك آن عالم رباني پس از تشييع در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) به خاك سپرده شد. بزرگداشت اين عالم رباني كه در مدت ٦٠ سال تدريس در حوزه علميه قم طلاب و فضلا ومجتهدان زيادي را تعليم و به نظام اسلامي تحويل داد انگيزه اي شد تا در گفت وگو با حجت الاسلام نوراللهيان، به ويژگي هاي شخصيتي، اخلاقي، سياسي و اجتماعي آيت الله مشكيني بپردازيم. حجت الاسلام نوراللهيان كه خود از شاگردان آيت الله مشكيني بوده است با بيان اين كه ايشان حق بسيار زيادي بر گردن خراساني ها دارد مي گويد: در سال هاي قبل از انقلاب حضور آيت الله مشكيني در مشهد چه به صورت اختياري و چه اجباري مايه آرامش و دلگرمي همه چهره ها و شخصيت هاي برجسته انقلابي، مردم انقلابي مشهد و طلاب جوان بود، ايشان با هدف زيارت مرقد مطهر حضرت رضا(ع) به مشهد مشرف مي شدند و تدريس دروس اخلاق را نيز معمولا در پايين خيابان مشهد و منزل سيدمحمدرضا سعيدي و همچنين آقايان طباطبايي ارائه مي دادند ضمن آن كه منزل آيت الله اردبيلي نيز پايگاه ديگري براي ايشان بود، به هر صورت جايگاه اين عالم فقيد در مشهد به گونه اي بود كه در مباحث دروس حوزوي و اخلاقي به ايشان تكيه مي شد. وي درباره حضور اجباري آيت الله مشكيني در مشهد هم توضيح مي دهد: در بسياري از زمان ها ايشان به صورت اجباري و تحت الحفظ به مشهد و يا كاشمر انتقال داده مي شدند هرچند در ميان شهرهايي كه ايشان به آن جا تبعيد شده بود كاشمر تنها جايي بود كه ايشان از فشارها و بي پروايي ها و حتي بي اعتنايي هايي كه به ايشان مي شد گلايه داشت و در گلايه هاي خود مي فرمود در آن جا و در داخل حجره كوچك هم به من اجازه يك زندگي راحت علمي نمي دادند و شهرباني به عناوين مختلف ايجاد مزاحمت و فشار مي كرد، انتقال مكرر از زنداني به زندان ديگر و تحت تعقيب بودن وي از دشواري هاي زندگي ايشان بود كه بخشي از آن در خراسان سپري شد اما بهترين خاطرات آيت الله مشكيني ساعاتي بود كه وي در جوار حرم امام رضا(ع) بودند و ايشان سخت به خادمي حضرت افتخار مي كردند. نوراللهيان به بخشي ديگر از زندگي آيت الله مشكيني در دوره پس از انقلاب اشاره مي كند و مي گويد: بعد از پيروزي انقلاب برخي از علماي آن زمان مشهد به محضر امام پيامي ارسال كردند و در آن پيام درخواست كردند كه از آيت الله مشكيني براي مديريت و زعامت حوزه علميه مشهد دعوت به عمل بيايد و وي به مشهد عزيمت كند، اما اين امر حاصل نشد زيرا ايشان از همان ابتداي انقلاب به جز دوره اول، رئيس همه ادوار مجلس خبرگان شدند. وي درباره شخصيت بزرگ و خصوصيات فردي آيت الله مشكيني نيز اظهار داشت: آيت الله مشكيني سخت به مباني قرآن و اسلام پايبند بود و براي احياي قرآن تلاش ٧٠ ساله داشت، وي بسيار بي اعتنا به دنيا بود و همواره از ساده ترين لباس و غذا و مسكن برخوردار بود. وي در منطقه خاك فرج قم كه منطقه اي قديمي و غيرپيشرفته در اين شهر است در خانه اي محقر زندگي مي كرد، خانه اي كه در زمان رژيم گذشته همواره به وسيله پليس و نيروي امنيتي تحت مراقبت بود. وي اضافه مي كند: آيت الله مشكيني در زندگي متواضع بود، ايشان خود خريدهاي منزل را انجام مي داد و در عين حال در زمان بحث و استادي نيز با دانشي سرشار پاسخ گوي مسائل جامعه و شاگردان مي شد به نحوي كه بزرگ ترين كرسي تدريس از آن اين استاد فقيد و فقيه بود، بيش از هزار نفر در درس هاي وي حاضر مي شدند و هر هفته پنج شنبه قبل از ظهر كلاس درس اخلاق استاد برپا بود. وي خاطرنشان مي كند: ايشان با نگاهي معنوي به دنيا نگاه مي كرد، وي همواره در حال خشيت و به فكر قيامت و اصلاح نفس و تهذيب اخلاق و خودسازي بود. حمايت با صلابت از انديشه هاي امام و استواري در برابر سختي ها و شكنجه ها از ديگر ويژگي هاي آيت الله مشكيني است كه نور اللهيان به آن اشاره مي كند و ادامه مي دهد: حاصل فعاليت ها و تدريس استاد در ٦ دهه از زندگي تربيت طلبه هاي مجتهد و صاحب رساله است. همان گونه كه بسياري از شخصيت هاي بزرگ حوزه از شاگردان آيت الله مشكيني هستند. حجت الاسلام نوراللهيان همچنين از اعتمادي مي گويد كه بين آيت الله مشكيني، امام(ره)، حوزه علميه و رهبر انقلاب از آغاز تا آخرين روز عمر بود و خاطرنشان مي كند: رئيس فقيد مجلس خبرگان رهبري در همه برهه ها و در همه شرايط هرچه كه انجام داد و هر آن چه كه در هر زماني لازم بود را در راستاي وفاي به عهدي كه به امام و انقلاب داشتند تجربه كردند. وي مي گويد: ايشان شخصيتي والا، پرثمر، آزادانديش و عاشق خدمت به اسلام و مكتب اهل بيت پيامبر بود. فعاليت هاي قرآني آيت الله مشكيني نيز موضوع ديگري بود كه نوراللهيان درباره آن توضيح مي دهد: در زماني كه برخي اين تصور غلط را در ميان مسلمانان شايعه مي كردند كه قرآن شيعيان متفاوت از قرآن اهل تسنن است و درزماني كه قيمت خريد قرآن در خارج از كشور براي مسلمانان و علاقه مندان به اسلام، بسيار بالا بود، آيت الله مشكيني به چاپ قرآن در تيراژ بالا، با كيفيت مطلوب و قيمت بسيار پايين همت گماردند و چاپخانه و مركز «الهادي» و قرآن هايي كه به طور گسترده در خارج از كشور در اختيار علاقه مندان قرار گرفت، حاصل چنين تلاشي بود. وي ادامه مي دهد: اين قرآن ها، در بهترين كاغذ و جلد و بدون هيچ گونه غلطي با هديه ناچيز ٩٠٠- ٨٠٠ تومان چاپ و به كشورهاي تاجيكستان و افغانستان ارسال مي شد و ايشان بسيار حساس بودند كه مبادا قرآن كالايي تجاري شود و كشورهايي مانند كشورهاي آسياي مركزي كه فقير هستند بتوانند از آن استفاده كنند از اين رو صدهزار نسخه از اين قرآن ها به اين كشورها ارسال مي شد تا به اين روش راه تهمت هايي كه به شيعيان زده مي شود هم بسته شود. وي همچنين خاطرنشان مي كند: آيت الله مشكيني از احياگران حوزه هاي علميه بودند و در تنقيح متون حوزوي تلاشي جدي و پي گير داشتند و در تاسيس و راه اندازي فعالانه حوزه هاي علميه در شهرهاي كوچك و بزرگ نقشي چشمگير و موثر ايفا كردند و بر اين اعتقاد پاي مي فشردند كه بايد در دروس حوزوي و حوزه ها اصلاح صورت بگيرد. نوراللهيان از حضور ايشان در عرصه سياسي كشور هم مي گويد و خاطرنشان مي كند: آيت الله مشكيني در عرصه مسئوليت هاي انقلابي تنها مسئوليت رياست مجلس خبرگان را با توجه به حساسيت آن پذيرفتند و در اين جايگاه نيز معتمد همه افراد بودند.

و اما آثار بسياري از اين استاد فقيد براي سطوح گوناگون جامعه و در زمينه هاي گوناگون علوم اسلامي به جاي مانده است، نوراللهيان برخي از اين كتب را اين گونه معرفي مي كند: اصطلاح الاصول، مصطلحات الفقه، الفقه الماثور(دوره فقه به طرزي نوين)، دروس في الاخلاق(يك دوره اخلاق عربي)، ازدواج در اسلام، مفتاح الجنان (كتاب دعا تكميل مصباح المنير)، المواعظ العدديه، واجب و حرام احكام الزامي(دوره فقه)، قصار الجمل(احاديث كوتاه تحت عناوين لغوي دوجلد)، ترجمه قرآن كريم به زبان فارسي، واجبات و محرمات، تفسير سوره(ص)، بحث تكامل از نظر قرآن، تقليد چيست؟، نهج البلاغه موضوعي، تفسير روان براي نسل جوان و ترجمه و شرح فارسي سه كتاب مضاربه، مزارعه و شركت در عروة الوثقي كه دو كتاب آخر در دست چاپ است. نوراللهيان در پايان با اشاره به اين كه برخي از كتاب هاي تاليف شده توسط آيت الله مشكيني به زبان عربي است، مي گويد: ايشان در صحبت و كتابت تسلط كامل به زبان عربي داشتند و به ويژه قلم ايشان در كتابت عربي بسيار قابل توجه بود.