درموضوع زنان، چه از وجه تئوريك و نظري و چه از زاويه عملي واجرايي «نگاه منصفانه» مهم ترين شاخص و عامل به حساب مي آيد. اين نگاه كه برچرخ اعتدال و انصاف مي چرخد نياز امروز جامعه ماست و تنها به واسطه جريان يافتن آن در سطوح مختلف اجتماع است كه مي توان براي بهبود وضعيت زنان گام هاي موثري برداشت.
منشاء نگاه ما به زن بي شك مي بايست متاثر از نگاه پيامبر(ص) باشد كه فرمود: «ما اكرم النساء الاالكريم و ما اهانهن الا الئيم- احترام نمي كند زنان را مگر فرد بزرگوار و اهانت نمي كند به آنان مگر فرد پست».
كرامت واژه شريف و بسيطي است كه نمي توان آن را در مجموعه كوچكي از برخوردهاي ظاهري و تشريفاتي خلاصه كرد. بلكه كرامت را بايد از جنبه هاي نظري و اجرايي مورد ملاحظه قرار داد، به ويژه اينكه امروزه با تكيه برتجارب موجود مي توان در اين باره قضاوت كرد.
پس از انقلاب اسلامي، موضوع زنان و كرامت ايشان از وجه نظري صاحب توفيقاتي شد كه بر منصفان پوشيده نيست، اگر چه با چالش هايي هم روبرو بوده ايم. شخصيت هاي تاثيرگذاري مانند امام راحل و مقام رهبري از ابعاد نظري در اين زمينه پيشگام بوده و راههاي طي نشده اي را پيش روي خانم ها در قالب موازين اسلامي گشودند. در واقع اين اتفاق به پشتوانه اجتهاد جسورانه امام رخ داد و بسياري ازعرصه هايي را كه قبلا محدوديت فقهي ونظري در آنها وجود داشت، باز كرد. در زمينه مسايل زنان و در ابعاد نظري آن، مقام رهبري نيز درامتداد اين راه گام برداشتند. به طوري كه اين وضعيت زمينه ساز مباحث متنوعي پيرامون مسايل زنان درايران، جهان اسلام و حتي جامعه بين الملل شد. خوشبختانه با شكل گيري آكادميك اين مبحث در قالب رشته مطالعات زنان و رشته هاي ديگري كه به موضوع زنان مي پردازند، همچنين شكل گيري مراكز تحقيقاتي دولتي و غيردولتي و حتي حوزوي بانوان، شاهد جهش هاي قابل تاملي در اين عرصه بوده ايم.
بنابراين در روندي كم و بيش رو به پيشرفت و طي فراز و نشيب هايي كه طبيعت حركت به سوي آينده است، موضوع كرامت زنان در ابعاد نظري دنبال و جنبه هاي عملي نيز مي يافت. اما اين حركت در مسير خود، تلقي هاي متفاوتي را شاهد بوده و از آن جمله زمزمه هايي كه ايجاد و توسعه رشته مطالعات زنان را همسان با بسط فرهنگ فمينيستي تلقي مي كند. اين نوع نگاه متاسفانه به جاي استفاده از فرصتي كم نظير براي بهره مندي و رقابت با مراكز آكادميك جهاني در طرح ديدگاههاي مترقيانه انقلاب اسلامي ايران و حضرت امام راحل در مورد الگوي پيشرفت زنان در اسلام، با نگاهي محافظه كارانه و محدودكننده سعي در القاي شبهه بر اصل ضرورت اينگونه بحث ها دارد. اين نگاه با القاء اينكه منشاء بحث حقوق و مطالعات زنان ليبراليسم و فمينيسم است، اين حيطه را مانند بسياري حيطه هاي ديگر سياست زده كرده، به نحوي كه در فضاي فرهنگي و اجتماعي كنوني طرح مباحثي دراين زمينه سبب برچسب و انگ و پرداخت هزينه هاي فراوان سياسي و حيثيتي براي طرح كننده موضوع خواهد شد.
البته اين وضعيت را نبايد نا اميد كننده پنداشت. زيرا راهي كه زن ايراني در مسير پيشرفت طي كرده و نيز واقعيات اجتماعي امروز، حقيقت را به گونه ديگري محك مي زند.
زن ايراني، كرامت خويش را آن چنان كه در بعد نظري مطرح مي شد باور و براساس آن حركت كرد. اما هنوز ابعاد اجرايي وعملكردي اين كرامت آن چنان كه اسلام مي خواهد تحقق نيافته است. امروز پس از گذشت 28 سال از استقرار نظام اسلامي، سياست زدگان غيرمنصف براي مقاصد سياسي خود دستاوردهاي متعلق به انقلاب اسلامي را كه به پشتوانه خون شهيدان به دست آمده – به خصوص دستاوردهاي 16 سال گذشته را - به سادگي زير سوال مي برند و با انواع انگ ها تخطئه مي كنند. در اين ميان موضوع زنان نيز بي نصيب نمي ماند. در حالي كه از افتخارات دوران معاصر، پيشرفت چشمگير زنان ايراني به ويژه در عرصه علمي و آموزشي بوده و البته اراده زن ايراني در استفاده بهينه از شرايط فراهم شده و تلاش براي طي مدارج و كمالات عاليه نقش مهمي در اين پيشرفت داشته است؛ اراده اي برخواسته از احساس كرامت و شخصيت.
افزايش شاخص هاي مديريتي زنان و حضور آنان در دولت هاي گذشته گواه اين است كه نظام تصميم بر بهره مندي از اين ظرفيت اجتماعي دارد. اما با توجه به راه طي شده و با نگاهي از دريچه انصاف و عدالت بايد سوال كرد كه از وجود زنان با توجه به توانمندي هايشان استفاده بهينه مي شود؟ آيا بهره مندي از حضور زنان در مناصب و جايگاههاي سياست گذاري يا مديريتي و به كارگيري تدبير و حكمت زنانه در سطح تصميم گيري هاي ملي، متناسب با توانمندي و ظرفيت موجود زن ايراني است؟
در اين ميان نقش ديدگاهي كه هر حركت خارج از پذيرش خويش را به ليبراليسم و فمينيسم نسبت مي دهد و تا آنجا پيش مي رود كه از كلمه «زن» گريزان و فقط از كلمه «مادر» يا «خانواده» استفاده مي كند، چه خواهد بود؟ متاسفانه اين ديدگاه سياست زده - كه البته ساير ديدگاهها را متهم به سياست زدگي مي كند- از شبهه القاء ديدگاههاي فمينيستي در طرح مباحث زنان در مسيري افتاده كه ما را در بسياري از شعارها و مطالبات از سال هاي اول انقلاب عقب تر مي راند... و چه براي نسل آينده مي ماند؟
با ديدي منصفانه بايد گفت طرح موضوع ديه از سوي جمعي از خانم هاي اصولگرا و مسئله ارث همسر از طرف جمعي از نمايندگان مجلس اقدام مطلوبي است كه البته بسيار دير صورت گرفته و خطر اين نيز مي رود كه همچنان در حد حرف باقي بماند. زيرا عملكرد كميسيون مربوطه در مجلس شوراي اسلامي قوي ارزيابي نمي شود. چنانچه اين شائبه به ذهن متبادر مي شود كه اصولگرايان در مواجهه با چالش هاي نوين، انتظارات جامعه و احكام مستحدثه قادر به ارايه راهكار نبوده و داراي جسارت لازم براي حل معضلات اجتماعي نيستند. كارشناسان و متخصصين علوم اجتماعي و بهداشتي بر اين باورند كه بي توجهي كنوني به معضلات زنان، جوانان و آسيب هاي اجتماعي مترتب بر آن كه گاه با برخوردارهاي ضربتي و صرفا انتظامي مدتي به انزوا مي رود و پنهان مي شود، پس از سر بر آوردن مراحل پيشرفته تري از درد و بيماري را تجربه خواهد كرد. بي ترديد اين نوع مقابله با معضلات اجتماعي ناشي از فقدان تدبير و حكمت زنانه است كه جاي خالي آن به وضوح در نوع تصميمات جريان حاكم ديده مي شود. همچنين جاي خالي شرح صدر مادرانه كه امور را با ظرافت محبت و عاطفه هدايت مي كند.
اما خوبست به عنوان تنها كشور شيعه جهان كه افتخار پيروي از حضرت صديقه طاهره (س) را دارد و در كلام و ظاهر به آن مباهات مي كند، به ذات اين پيروي نيز بيانديشم. به شخصيت تحول آفرين زهرا (س) كه نفوذ ذات و روح زنانه اش انكار ناپذير است. زهرا الگوست، ولي نه فقط در مادر بودن؛ او سيد النساءالعالمين است. جاي تعجب است آنان كه اين قدر به او ارادت مي ورزند، از حكمت و تدبير زنانه چنين غافل و گريزانند.
