تا قبل از دهه ۹۰ استفاده از اينترنت براى مردم عادى به سادگى امكان پذير نبود، چرا كه استفاده از امكانات اينترنت نياز به دانش خاصى داشت. محيط خط فرمانى (Command Line) و ساختار غيرگرافيكى اينترنت سبب شده بود كه كاربران عادى علاقه چندانى به استفاده از اينترنت نداشته باشند. در اوايل دهه ،۹۰ پس از به وجود آمدن مفهوم وب در اينترنت (سال ۱۹۹۳) و پروتكل HTTP كه به سادگى امكان به اشتراك گذاشتن مستندات در اينترنت را در اختيار كاربران قرار مى داد، روزبه روز بر تعداد كاربران اينترنت افزوده شد. از سوى ديگر با اضافه شدن كاربران اينترنت، حجم مستندات نيز روزبه روز افزايش يافت. مسلماً خطوط سابق اينترنتى و سرورهاى موجود، توانايى جوابگويى به خيل عظيم كاربران را نداشتند.

همچنين با زياد شدن كاربران و بالا رفتن حجم مستندات، و نيز سادگى انتشار اطلاعات در اينترنت، مفاهيم تجارى نيز وارد عرصه اينترنت شدند. شركت هاى تجارى نياز به سرورهايى داشتند كه اين امكان را به آنها بدهد كه به سادگى و با سرعت بتوانند اطلاعات خود را در اختيار مشتريان و كاربران خود قرار دهند.

بالطبع اين امكان وجود نداشت كه هر شركت يا سازمانى كه قصد راه اندازى سايت هاى اينترنتى را دارد، خود راساً اقدام به راه اندازى سرور خود كند، چرا كه با وجود كاربران اين سايت ها و حجم بالاى ترافيك، نياز به اتصال هايى با سرعت هاى بسيار بالا وجود داشت كه مسلماً حتى در صورتى كه اين امكان از لحاظ عملى وجود داشته باشد، هزينه بالايى را مى طلبيد.

راه حلى كه براى اين مشكل به نظر رسيد، راه اندازى مراكز خاصى تحت عنوان Data Center يا مراكز داده اى بود. Data  Centerها با در اختيار داشتن اتصالات پرسرعت به اينترنت، و همچنين در اختيار داشتن سرورهاى قوى و متعدد، امكان راه اندازى سرورهاى وب را براى عموم مردم ممكن ساختند.

شركت هاى تجارى و مردم مى توانستند با اجاره كردن فضاى محدودى در اين سرورها، سايت هاى وب خود را در معرض ديد عموم قرار دهند. برخى شركت هاى بزرگ نيز با توجه به نياز خود، اقدام به اجاره كردن يك سرور در مركز داده اى مى كردند و آن را از راه دور با ابزارهاى خاص كنترل مى كردند.

اكنون با توجه به رشد سريع اينترنت، روزبه روز به تعداد Data Centerها اضافه مى شود به طورى كه در حال حاضر در اكثر كشورهاى پيشرفته اين مراكز وجود دارند. تمركز اين مراكز بخصوص در كشور امريكا بسيار زياد است. دليل آن ارزان بودن نرخ اتصال به اينترنت و همچنين در دسترس بودن سرعت هاى بالا مى باشد. برخى از اين Data Center ها از طرق خطوط مختلف فيبرنورى، پهناى باندى بيش از Gbps4 را در اختيار دارند و تعداد سرورهاى اين Data Center معمولاً بيش از ۱۰۰۰ است كه براساس مشخصات به متقاضيان اجاره داده مى شود. پارامترهاى زيادى در قيمت اجاره ماهانه يك سرور تأثيرگذار است كه مى توان به سرعت CPU، مقدار حافظه RAM و اندازه Hard Disk، حداكثر ترافيكى كه ماهانه در اختيار هر سرور قرار مى گيرد، سيستم عامل سرور و همچنين سابقه مركز داده اى بستگى دارد.

مشخصات يك Data Center

Data Center هاى متفاوتى در نقاط دنيا وجود دارد كه با توجه به نياز و همچنين شرايط منطقه اى طراحى و ساخته شده اند. استاندارد خاصى براى يك Data Center وجود ندارد اما در اينجا سعى شده است به برخى از مشخصات عمومى يك مركز داده اى اشاره شود.

۱ ـ در اختيار داشتن اتصالات مختلف به اينترنت

از طريق ISP و ICP هاى مختلف: به طور معمول يك Data Center براى اتصال به اينترنت از چندين اتصال مختلف استفاده مى كند تا در صورتى كه هر يك از اتصالات به دليلى از كار افتادند، در سرويس دهى مركز وقفه اى پيش نيايد. برخى از Data Center معروف با بيش از ۱۲ اتصال مختلف به اينترنت متصلند.

۲- وجود سيستم قدرت پشتيبان

يكى از مهم ترين مسائل در Data Center سرويس دهى بدون وقفه به مشتريان مى باشد. با توجه به امكان قطع برق به دلايل مختلف همچون حوادث غيرمترقبه يا جنگ، نياز به سيستم برق پشتيبانى ضرورى است. معمولاً Data Center هاى بزرگ از UPS هاى مخصوصى استفاده مى كنند كه اماكن سرويس دهى به بيش از ۱۰۰ كامپيوتر را دارند. علاوه بر سيستم UPS، ژنراتورهاى قوى نيز در مركز داده اى وجود دارد تا در صورت قطع بلندمدت برق، سرويس دهى بدون وقفه انجام شود.

۳- وجود سرورهاى متعدد

هدف اصلى يك Data Center در اختيار گذاشتن سرورهاى وب براى مشتريان است. سرورهاى مورد استفاده با توجه به نياز و امكانات Data Center تعيين مى شود. تنها تفاوت مهم، نوع سرورهاى مورد استفاده توسط Data Center است. در Data Centerها از دو نوع سرور استفاده مى شود: سرورهاى Rackmount و يا سرورهاى Desktop با توجه به حجم كم سرورهاى Rackmount اين امكان براى مركز داده اى فراهم مى شود كه در فضايى كوچك، تعداد زيادى سرور قرار گيرد. اما مسئله مهم در اين نوع سرورها، قيمت بالاى اين سرورها نسبت به سرورهاى Desktop است. علاوه بر اين امكان ارتقاى سرورهاى Rackmount تنها به مقدار اندك امكان پذير است. با توجه به اين موضوع اكثر Data Center از سرورهاى Desktop استفاده مى كنند.

۴- مشخصات فيزيكى

با توجه به اين نكته كه اكثر سرورهاى وب از نوع Desktop هستند، ساختمان هاى مراكز داده اى اكثراً با سقف هاى بلند ساخته مى شوند كه علاوه بر تهويه هوا، امكان قرار دادن سرورهاى بيشتر را مى دهند. همچنين در تمامى Data Centerها، مسيرهايى براى گذراندن كابل هاى شبكه و همچنين كابل هاى برق وجود دارد. علاوه بر اينها، وجود سيستم تهويه قوى براى پائين نگاه داشتن دماى سرورها ضرورى مى باشد. البته مشخصاتى همچون وجود سقف كاذب، كف كاذب و همچنين سيستم اطفاى حريف در برخى موارد توصيه شده است.

مسئله مهم در Data Centerها، امكان استفاده متقاضيان از سرورهاى Data Center مى باشد كه در اين بخش به آن مى پردازيم.

نحوه در اختيار گرفتن يك سرور وب

پس از اين كه متقاضى سرور، با شرايط قراردادى كه Data Center مفاد آن را تنظيم كرده موافقت كرد، يك سرور در اختيار وى گذاشته مى شود. بسته به نوع قرارداد، سرور مى تواند تنها شامل سيستم عامل و يا نرم افزارهاى كمكى همچون نرم افزارهاى FTP و Control Panel سايت باشد. در صورتى كه اين نرم افزارها بر روى سرور نصب نشده باشد، متقاضى خود بايد اين نرم افزارها را نصب كند. متقاضى اكثراً از طريق Remote terminal ها و يا نرم افزارهاى خاصى مانند PCAnywere سرور خود را از راه دور كنترل مى كند. پس از نصب و تنظيمات نرم افزارى، سرور آماده سرويس دهى مى شود و برحسب نياز متقاضى استفاده مى شود.

نكته قابل توجه، كنترل سرورها توسط متقاضى از راه دور است. با توجه به اين موضوع مسئوليت كليه مسائل و مشكلات سرور از جمله از كار افتادن سرويس ها و نرم افزارها و يا حملات هكرى به عهده متقاضى مى باشد. البته در شرايط خاص و پرداخت مبالغ معين متقاضى مى تواند از خدمات Data Center استفاده كند. هرچند در شرايط بحرانى همچون حملات گسترده كه منجر به از كار افتادن تمامى سرورها شود، معمولاً Data Center براى سرويس دهى به تمامى سرورها به مشكل برخورد مى كنند كه در اين صورت طبق اولويت هاى خود اقدام به رفع مشكل مى كنند.

ادامه دارد...