جسم و جان آدمي به طور طبيعي با هم متحدند. حالات روح در بدن موثر است و حالات بدن نيز در روح اثر ميگذارد. براي مثال هنگام خشنودي و شادي روح، بدن به طور خودكار حالت شادي و سرور به خود ميگيرد و چهره بشاش و لبها متبسم ميشود.
از اينرو ميتوانيد از طريق زبان رفتار (طرز قيافه، لحن، بيان و ژستها) از احساسات، عواطف و هيجانات ديگران نسبت به خود يا هر كس ديگر باخبر شويد يا از آن براي قبولاندن نقطهنظرهاي خود به ديگران سود ببريد.
بعضي علايم زبان رفتار از قبيل اخم كه حاكي از خشم و نارضايتي است و لبخند كه بر شادماني دلالت ميكند، براي همگان روشن و واضح است.
شما با خواندن اين مطلب مجال مييابيد كه در محيط كار و نيز در محافل اجتماعي به بهرهگيري از علايم غيرشفاهي، از حالات و احساسات نهاني ديگران درباره خود باخبر شويد.
به طور كلي، ارتباطات غيرشفاهي كمتر تحت تاثير خدعه و نيرنگ قرار ميگيرد. در حقيقت افراد فريبكار با توسل به كلمات و عبارات راحتتر ميتوانند خود را متقي و درستكار جلوه دهند و از راه مكر و ريا به تمنيات نارواي خود دست يابند. بعكس اغفال مردم با استفاده از حالت چهره، لحن بيان و طرز نگاه امري دشوار و مستلزم مهارت و تجربه فراوان است.
به همين دليل، برخي اوقات، افراد با وجود اين كه قصد دارند چيزي را از ما كتمان كنند، مراقب حالت چهره، لحن بيان و ديگر علايم رفتاري خود نيستند و به اصطلاح بند را آب ميدهند. بنابراين آگاهي از نشانههاي زبان رفتار به ما مجال ميدهد تا صرفنظر از كلمات و عباراتي كه افراد بر زبان جاري ميكنند، از احساسات و هيجانات آنان سر درآوريم.
شما ميتوانيد در اوضاع و شرايط بد و ناگوار، بدون اظهار كوچكترين كلمه و تنها با طرز نگاه خود وضعيت را تحت كنترل درآوريد. براي مثال، ميتوانيد با قيافه عبوس و چهره تلخ و رخسار خشمگين مراتب نارضايتي خود را اعلام كنيد و افراد را به رعايت نظم و ترتيب متوجه كنيد.
وقتي با حالات و حركات، اعتماد به نفس خويش را به نمايش ميگذاريد، مردم براي دريافت توصيه و رهنمود به طور غيرارادي دست نياز به سويتان دراز ميكنند؛ به طوري كه گويي رهبر زاده شدهايد.
براي اينكه از افكار و احساسات نهاني و مكتوم ديگران سر درآوريد، بايد حالات و حركات آنان را بدرستي تفسير كنيد. در ابتدا بايد نفس زبان رفتار را درك و تاثير آن را در ارتباطات همه روزه خود حس كنيد.
از آنجا كه تركيب فيزيكي، بويژه حالت چهره منعكسكننده منش دروني است، ميتوان با تقليد از حالات و حركات افرادي كه از اعتماد به نفس برخوردارند، اين صفت برجسته را در خود تقويت كرد.
وقتي فردي با شما سخن ميگويد، نخست به چهرهاش بنگريد و ببينيد آيا طرز قيافهاش با آنچه ميگويد جور و سازگار است، آنگاه به لحن بيانش توجه كنيد و ببينيد آيا پيام نهفتهاي در آن وجود دارد و نهايتا كلمات و عبارات او را كانون توجه قرار دهيد. به اين ترتيب، ممكن است زخم زبان و كنايهاي كه با لحني دوستانه و محبتآميز بيان ميشود، شوخي و مزاح تفسير شود.
اگر شما هنوز هم به اهميت زبان رفتار پي نبردهايد بد نيست بدانيد كه 90 درصد مفهوم هر پيام به طور غيرشفاهي منتقل ميشود. بنابراين، نهتنها شيوه استفاده از زبان رفتار، بلكه تفسير زبان غيرشفاهي افراد نيز اهميت زيادي دارد. شما ميتوانيد با رشد و گسترش بعضي حالات و حركات از قبيل نگاه محكم و تزلزلناپذير، لحن بياني كه حاكي از اعتماد به نفس كامل است و حضوري استوار و محكم كه بر مقام و موقعيت شما دلالت كند، شخصيتي نيرومند از خود به نمايش گذاريد.
اگر اعتماد به نفس را در خود رشد و توسعه دهيد و همواره به گونهاي رفتار كنيد كه پنداري شكست و ناكامي غيرممكن است، اطرافيان از تواناييهاي شما نيرو ميگيرند. به هر حال، شما بايد با توسل به وضعيت ظاهر و طرز رفتارتان اقتدار و تواناييهاي خود را به نمايش گذاريد و با كنترل لحن بيان و حالات و حركات، نفوذ پايداري را بر دوستان خويش اعمال كنيد.
براي آغاز كار...
ويژگيهاي فرد مخاطب خود را به طور دقيق بشناسيد. آگاهي از نقاط ضعف و قوت افراد، زمينه را براي تاثيرگذاري بر آنان فراهم ميكند.
با توسل به چشمان خود، قلمروي نفوذ فرد ديگر را محدود كنيد. توصيه ميشود در برابر نگاه بانفوذ مرئوس هرگز به طور مستقيم به چشمان او نگاه نكنيد بلكه نگاه خود را به وسط پيشاني و كمي بالاتر از ابروانش متمركز كنيد. اگر چشمان خود را به اين نقطه بدوزيد، هيچ كس نميتواند با نگاه شما را تحت تاثير قرار دهد.
گرچه هنگام گفتگوي تلفني نميتوانيد با حركات دست يا حالت نگاه، شخصيت نيرومند خود را آشكار كنيد، با وجود اين دستيابي به اين مقصود با استفاده از كلمات و لحن بيان مناسب ميسر است. هرگز هنگام پاسخگويي به تلفن به عنوان خود اشاره نكنيد. استفاده از عناويني نظير دكتر، پرستار و سرهنگ گواه بر اين نكته است كه شخصيت شما بدون عنوان ناقص و بياثر است.
هيچگاه از كلماتي نظير <بله قربان> استفاده نكنيد. بهكارگيري اين كلمات نهتنها بيانگر ادب و احترام نيست، بلكه به طور غيرارادي افراد را در مرتبه بالاتري از شما قرار ميدهد و بر سلطهپذيري و فرمانبرداري شما دلالت ميكند. رعايت احترام و ادب با مردم مستلزم آن نيست كه شما تحت سيطره و نفوذ آنان قرار بگيريد. همچنين اظهار كلمات آري يا خير در مقام پاسخ به پرسش، اطلاعات ناچيزي را در اختيار طرف مقابل قرار ميدهد و بيادبي محض تلقي ميشود.
اگر مخاطب شما از عنواني برخوردار است، اين عنوان را شما در پاسخهاي كوتاه بر زبان آوريد. به اين ترتيب به جاي ابراز كلماتي نظير «بله قربان» كه حاكي از سلطهپذيري شماست؛ از عباراتي مودبانه نظير «بله آقاي دكتر» يا «خير جناب مدير» استفاده كنيد. اين نكته را فراموش نكنيد كه تعبير و تفسير درست زبان رفتار (لحن، بيان، حالت چشمان، ژستها و...) و واكنش مناسب به آنها از شما يك شخصيت نيرومند ميسازد.
به هر صورت، پيامهاي غيركلامي در مقايسه با كلماتي كه بر زبان جاري ميكنيم، از نيروي بيشتري برخوردار هستند. وقتي در زمينههاي روحيهاي با كسي همگام ميشويد، بدانيد كه كلمات و زبان بدن ممكن است پيامهاي متفاوتي مخابره كنند. زبان جسم مورد استفاده شما مهمترين عامل در ايجاد ارتباط موثر است.
در شرايط ارتباط غيركلامي، مشاركت در حركت يا شبيه بودن حالات بدن ميان اشخاص اطلاعات ذيقيمتي درباره طبيعت روابط ميان اشخاص، تنفر و عشق، نزديك شدن يا فاصله گرفتن به دست ميدهد. بسياري از اختلافات جزئي در روابط ميان اشخاص به شكل آهنگهاي مشخص در حركت و حالات مشابه بدن به نمايش گذاشته ميشوند.
حالت چهره
دانشمندان علوم رفتاري، عموما بر اين موضوع توافق دارند كه چهره، مهمترين منبع اطلاعات در زمينه هيجانهاست و براي درك احساس گوينده بايد حالتهاي متغير چهره او را به شكلي كه تهديدكننده نباشد، مشاهده كرد. چهره نهتنها ميتواند هيجانهاي خاصي را افشا كند، بلكه ميتواند آنچه را كه براي فرد ديگر واقعا مهم است، انتقال دهد.
گاهي اوقات صورت فرد، شور و هيجاني طبيعي و زنده دارد. ممكن است اين حالت در اواسط گفتگوي نسبتا بياهميت روي دهد. وقتي چنين اتفاقي ميافتد، شنونده ميتواند به بخشي از گفتگو كه به نظر ميرسد علت آن واكنش باشد، دقيقا توجه كند و در نتيجه ميتوانيد لحظاتي از گفتگوي پيش پا افتادهاي را بهياد آوريد كه در آن، صورت دوست شما به شكلي ناگهاني خندان شده و موضوع مورد نظرش را با شور و شوق توصيف كرده است.
چشمها و پوست اطراف آن گوياترين نشانه هستند. چشمها در خوشي برق ميزنند، در غمگيني قرمز و اشكآلود و در عصبانيت، خشمگينانه خيره ميشوند. چشمها، اطلاعات بسيار مهمي را در زمينه روابط ما با اشخاص به ديگران انتقال ميدهند.
آنها عشق و اعتماد به يك شخص و دور بودن، صميمي نبودن يا قطع رابطه با ديگري را منتقل ميكنند. در بسياري از فرهنگها تماس چشمي صميمانه و گرم، خالصترين شكل رابطه متقابلي، يعني بالاترين سطح اتحاد رواني است.
نشانههاي صوتي
صدا يكي از بهترين راههاي درك افراد ديگر را فراهم ميكند. تقريبا هر كس به شكلي ابتدايي، منظور ما را با توجه به تفاوتهاي موجود در كيفيتهاي صوتي درمييابد و آن را از ديگر معاني ممكن متمايز ميكند.
اگر صداي شخص هنگام بيان اين جمله كه «من، كارم را ول كردم» لرزان باشد، ميتواند نشانه غمگيني، خشم يا ترس او از ترك كار باشد، اما اگر صداي او شاد و بانشاط باشد، نشانه آن است كه در اصل از ترك كار خود خوشحال است. احساساتي مانند خشم و خوشحالي، بيشتر با افزايش سرعت گفتار، بلند بودن صدا و زير و بم بيشتر آن همراه است، اما تندي بيش از حد كلام و بلندي و زير و بم كم آن، بيشتر مشخصه احساساتي مثل خستگي و افسردگي است.
وضع اندام، حركات و اعمال
حركتهاي سر، بازوها، دستها و پاها ميتوانند بسيار افشاكننده باشند. به عنوان مثال، شخصي كه ميخواهد به گفتگو خاتمه دهد، ممكن است پاهايش را دراز يا خم كند، به مرتب كردن كاغذهاي روي ميز بپردازد، در كيفدستي خود را ببندد يا در وضعيتي صاف و آماده براي ختم گفتگو بنشيند.
پوشاك، وضع ظاهر و محيط
نحوه لباس پوشيدن، آرايش و محيطي كه فرد براي خود برگزيده يا انتخاب ميكند، بخشي از پيامي است كه او به دنيا ارسال ميكند.
محل اقامت شخص و نحوه چيدن مبلمان او نيز، هر يك چيزي را در مورد شخص منتقل ميكنند، چنان كه حتي در دفاتر و محلهاي كاري ديگر نيز كه اغلب كمتر از منزل تحت تاثير نفوذ شخصي قرار دارند، معمولا هر فردي ميكوشد تا نشان شخصي خود را به نحوي منتقل كند. دور ميز ممكن است تميز يا درهم ريخته باشد. جو محيط ممكن است كارمحور يا مردممحور باشد و تزئين فضا ممكن است خيلي ساده يا بسيار هنرمندانه باشد.
4 رهنمود براي انعكاس قدرت
- تنها زماني تبسم كنيد كه واقعا خوشحال و شادمانيد نه اين كه در مواقع ديگر گره بر ابروان آوريد، چندان كه پنداري سنگيني همه دنيا را روي دوش خود تحمل ميكنيد. براي پنهان كردن احساسات و عواطف خود، قيافه ساده و بيطرف به خود بگيريد.
- هرگز اجازه ندهيد كسي سخن شما را قطع كند. حتي اگر مديرتان به ميان كلام شما دويد، ضمن تسلط بر احساسات خويش به او بگوييد: «معذرت ميخواهم هنوز سخنانم تمام نشده است». آنگاه رشته سخن را از همان جايي كه قطع شده، دنبال كنيد.
- فضاي كارتان را به گونهاي موثر بياراييد. تعيين مكان مناسب براي استقرار ميز و صندلي از اهميت قابل توجهي برخوردار است.
- خونسردي و آرامش خود را حفظ كنيد. اعتماد به نفس كليد دستيابي به سكون و آرامش محسوب ميشود. هرگاه در حرفه خود ماهر و كارآمد باشيد، اعتماد به نفس ناشي از تواناييهايتان، هرگونه فشار و تنش را از جسم و جان شما دور ميكند.
