بحران انساني در اراضي اشغالي فلسطين غير قابل توصيف است و مي توان آن را يك بحران خطرناك خواند، زيرا اقتصاد اين سرزمين به سبب بسته بودن مرزها و فقدان منابع مالي جهت پرداخت دستمزدها بدترين وضعيت را مي گذراند و وضعيت بهداشتي و پزشكي و دارويي نيز در اين منطقه به شدت بحراني و وخيم است.

بحران كنوني فلسطين در طول تاريخ معاصر بي سابقه بوده است، البته نه بدان جهت كه وضع فلسطينيان بدتر از ساكنان دارفور و روآنداست، بلكه بدان سبب است كه اين بحران نتيجه اقدامات ويرانگر و هدفمند دولت اشغالگري است كه ملت فلسطين را به محاصره كامل درآورده و درصدد خفه كردن اين ملت است. از آن مهم تر، سياست هاي اين رژيم اشغالگر يا از كمك هاي خارجي برخوردار است يا قدرت هاي اصلي جهان آن را ناديده گرفته اند. با توجه به وضعيت كنوني فلسطين، مي توان نتيجه گرفت كه طرح آريل شارون نخست وزير سابق رژيم صهيونيستي در حال ثمر دادن است، زيرا برنامه هايش كه در سال 2001 بر اساس آن از سوي صهيونيست ها برگزيده شد بر اساس نابودي تلاش هاي روند صلحي بنا شده بود كه در توافقات صلح اسلو لحاظ شد و به اين ترتيب هر گونه امكان تشكيل يك حكومت خودمختار فلسطيني از بين مي رود.

شارون در طول چهار سال گذشته كه در راس قدرت بود، بر سر راه همه تلاش هايي كه به هدف تحقق صلح در منطقه انجام مي گرفت ـ از "طرح ميشل" گرفته تا طرح"نقشه راه"ـ مانع تراشي كرد. شارون با مهارت و زيركي بسيار بازي موافقت آشكار با ابتكارات مطرح شده را پيش برد تا آنكه در نظر ايالات متحده مرد دوستتدار صلح جلوه كند و همزمان موانع متعدد را يكي پس از ديگري بر سر راه فرصت هاي صلح ايجاد مي كرد. شارون به اين روش تلاش هاي ميشل و تنت و زيني و اخيرا تلاش هاي كالين پاول را با كمك برخي همراهان خود به ويژه دولت بوش ـ كه هميشه در حمايت از اين ابتكارها ترديد نشان داده است ـ بي اثر كرد. شارون در سايه نبود هيچ فشاري از سوي آمريكا، روند صلح را متوقف كرد و به اقدامات يكجانبه خود دست زد، ديوار حايل را بنا كرد و شهرك هاي صهيونيست نشين را توسعه داد و به صورت يكجانبه آرايش نيروهاي خود را در نوار غزه تغيير و شمار زيادي مانع جديد در برابر فلسطينيان قرار داد و زمينه را براي آن وضعي كه اكنون اراضي فلسطيني با آن روبروست، فراهم كرد.

از سوي ديگر بوش ديدگاه عجيب خود را در ماه ژوئن سال 2002 مطرح و بر لزوم تثبيت دمكراسي پيش از آنكه فلسطينيان به آزادي دست يابند، تاكيد كرد تا در فاجعه كنوني نقشي محوري ايفا كرده باشد.

اين اقدام كه در حقيقت قراردادن چرخ در جلوي اسب است، موجب تاخير در انجام مذاكرات جدي شد و زمينه را براي به قدرت رسيدن "حماس" فراهم كرد. اين پيروزي ـ بر خلاف نتايج نظرسنجي ها ـ فقط به سبب فساد تشكيلات سابق نبود، بلكه بدان سبب بود كه فلسطيني ها پس از گذشت 12 سال از آغاز روند سازش فقيرتر شده و آزادي هايشان محدودتر شد. اين امر موجب شد كه طرف هاي منادي سازش مصداقيت خود را از دست دادند. طبيعي است كه "اسرائيل" هم از اين وضعيت سوء استفاده كرد و مدعي شد كه كه شريك فلسطيني براي صلح وجود ندارد و بر همين اساس به سياست هاي يكجانبه اش ادامه داد. نتيجه آن شد كه ما نمي توانيم اكنون از اقتصاد فلسطيني سخن برانيم زيرا كرانه باختري و نوار غزه كاملا مسدود است و توليدات فلسطين در پست هاي بازرسي تلف مي شوند. اين امر موجب شده است كه روند صادرات و واردات متوقف و كارخانه ها وكارگاه ها تعطيل شوند. آمار و ارقام نشان مي دهد كه اقتصاد فلسطين 27 رشد منفي داشته باشد و بيكاري چند برابر شده است و فقر 50% افزايش شود و سرانه درآمد فردي 30 درصد كاهش يابد.

در گذشته شغل هاي دولتي منبع اصلي درآمد فلسطينيان بود، اما امروز به سبب ناتواني دولت از پرداخت دستمزد كاركنان، با خطر نابودي مواجه شده است. در چنين وضعيت بحران زده اي اتحاديه اروپا چاره اي نديد جز آنكه تلاش كند آمريكا را به بازنگري در موضوع تحريم تشكيلات خودگردان و وضع ابزارهاي جديد جهت اعطاي كمك هاي مالي به فلسطينيان وادار سازد. به رغم موفقيت اروپا در اين امر ـ اگر درست باشد ـ و اقناع آمريكا، اما اين موفقيت در واقع چيزي غير از مشروعيت دادن به موضع "اسرائيل" و تثبيت اين موضوع كه فلسطينيان با كمك هاي بين المللي روز مي گذرانند، نيست.

در اين زمان دشوار، همه رهبران عربي بايد به ايفاي نقش بپردازند و همزمان هم براي فلسطينيان و هم براي غربي ها پيام بفرستند. آنان بايد به فلسطينيان بگويند كه بايد خشونت را كنار بگذارند، زيرا اين خشونت ها فقط به نفع "اسرائيل" است، و به غرب هم بگويند كه اقدامات "اسرائيل" فقط مانع تحقق صلح نيست، بلكه اقداماتي جنايتكارانه است كه در مقابل آن سكوت نخواهد شد.