اسب تراوا روزگاری شاهکار نقشه های جنگی بود. جنگجویان یونانی درون آن پنهان شدند تا پس از آنکه اسب چوبي به عنوان غنیمت به دست نیروهای حامی شهر به درون قلعه تراوا برده شد، شبانه به دشمن حمله كرده و شهر را فتح كنند. اما امروزه در اسب تراوا جنگجويان مسلح قرار ندارند بلكه در زمانه ما اسب تراوا، اسب نامرئي است كه داخل آن اطلاعات تحريف شده شايعات و ... قرار دارد و طراحان جنگهاي رواني نوين، اسب تروا را نه به كاخ بلكه به درون مغز راهبران و مسئولان مي فرستند و حتي به افكار عمومي ديگر اقشار جامعه نيز كاري ندارند. آنچه در جنگهاي نوين مورد نظر است تصرف ارضي،كنترل نظامي و كشور گشايي نيست. بلكه امروزه آنچه متخصصان جنگهاي نوين رواني به آن توجه ميكنند كنترل و برنامه ريزي ذهن و در كل تصرف 15 سانتيمتر ميان دو گوش راهبران و مقامات ارشد است.
در این نوع از عملیات روانی، مقامات ارشد و تصمیم گیران تراز اول هدف قرار مي گيرند. این شگرد جدید، مدیریت برداشت (PERCEPTION MANAGEMENT) نام گرفته است. این شيوه بر خلاف عملیات روانی، بر روی افکار عمومی تاثير نمي گذارد و فرآيند بسیار پیچیده و به مراتب علمی تري را دنبال ميكند. اصول و قواعد حاکم بر این نبرد طوري طراحي ميشود كه افكار راهبران و نخبگان را هدف قرار ميدهد. بنابراين نيازمند برنامه ريزي و طراحي سناريوهاي دقيق و استراتژيك است. طراحان در مدیریت برداشت می کوشند به آرامی و در گذر زمان، چنان اندیشهِ مقام های ارشد کشور مورد نظر را تحت تاثیر قرار دهند که مطابق میل آنان تصمیم گیری کنند یا دست کم زيان ناشي از واكنش هاي احتمالي آنان را بر ضد خود كاهش دهند. تهدیدات حاصل از این نوع عملیات به مراتب قوی تر و تاثیرگذارتر از سایر عملیات روانی بوده و از ضریب اثربخشي بالاتری برخوردار است. زیرا قشری که مورد هدف قرار میگیرد، قادر است سایر اقشار جامعه را پوشش دهد و در کل نظام سیاسی یک کشور را مورد حمله قرار دهد. واقعیت این است که پدیده مدیریت برداشت رویکردی دو سویه دارد و دو بعد را شامل مي شود: 1- عملیات خارجی 2- عملیات داخلی. یعنی سوژه های مورد نظر که همانا طیف نخبگان و سران کشور هستند، هم از خارج کشور و از سوی سیاست های بین المللی و هم در داخل کشور از سوی نهادهای قدرتمند داخلی مورد هدف قرار می گیرند. برای کشیدن نقشه در این عرصه نیاز به شناسایی سنگرها، میدان های مین و شمار جنگ افزارها نیست. بلکه سه اصل طلایی که برای معماران عملیات مدیریت برداشت مورد استفاده قرار می گیرد به شرح زیر می باشد:
- تدوین هدف راهبردی
- درک روشن از فرایند تصمیم گیری
- شناخت صحیح از باورها
در اصل ميتوان اينگونه موضوع را توضيح داد كه جنگ رواني جديد، عملي سازمان يافته و برنام هريزي شده است، كه نيازمند تدوين يك هدف راهبردي و اجرايي است و مبتني بر درك روشن اجرا كنندگان از فرآيند تصميم گيري در كل زمان پياده سازي آن است. و براي رسيدن به اين مقصود بايد تيم پياده ساز، شناخت دقيق و صحيح از باورهاي مقام هاي ارشد و نخبگان در اختيار داشته باشد. پیشگامان این میدان معتقدند که دستکاری اطلاعات بمراتب بهتر و آسانتر از تغییر دادن باورها و ارائه شواهد ساختگی و دروغین است.
الن دالس رییس پیشین سیا، روزی گفته بود - چنانچه از بمب شیمیایی استفاده شود، حداکثر میتوان مردم یک محله، شهر یا یک کشور را کشت یا مسموم کرد، اما اگر دروغی، خوب ساخته و پرداخته شود می تواند نه فقط مردم یک روستا، شهر یا یک کشور را بلکه مردم یک قاره یا حتی جهان را مسموم کرد.
بسیاری از رهبران دنیا روزانه بصورت مستمر اقدام به تماشای تلویزیون یا خواندن مطبوعات می کنند. در زندگی جمعی امروز و بخصوص پس از روند جهانی شدن "رسانه ها" نقش به سزا و بزرگی در تصویر سازی و ايجاد جريانات فكري دارند. امروزه این رسانه ها هستند که با پوشش های خبری و هنجارسازی مشغول شکل دهی به معانی و مناسبات هستند. رسانه مي تواند با يك مهندسي تدريجي و برنامه ريزي شده "خلاقيت" را در يك ملت بميراند با یا احیا کنند.
رسانه مي تواند موجب تكوين تدريجي يك انديشه و يا تزريق تدريجي يك ارزش باشد. رسانه مي تواند موجب ايجاد يك مفهوم و شالوده شكني مفهوم ديگر باشد و این می تواند هشداری باشد با این مفهوم که هرجه می شنوید باور نکنید و همیشه رسانه ها افکار درست را ارائه نمی دهند و یا از جریانات فکری صحیح حمایت نمی کنند.
جلب توجه مقام های ارشد و نخبه در كشوري كه هدف قرار گرفته شده است و ارائه اطلاعات مناسب برای مشغول نگه داشتن آنان نخستین گام در این مسیر است. ارائه اطلاعات بایستی بگونه ای باشد که با حافظه تاریخی و تجربه تصمیم گیران سازگاری داشته باشد. مدیریت برداشت، یک فرایند است که به آرامی و در گذر زمان ثمر بخش خواهد بود. در اين فرآيند نبايستی ميزان ارائه اطلاعات به یکباره دچار فقر يا انبوهي شود، كه اگر اينگونه شود، شاخک های ارزيابی اطلاعات تصميم سازان آن کشور حساس خواهد شد. در برخی کشورها بعضا این پیام ها که کشف آن نیز چندان آسان نیست در قالب بولتن بصورت مستقیم در اختیار مقام های ارشد قرار می گیرد، كه چنین روشی ضریب کارایی و اثرگذاري را بالا میبرد. نکته جالب این است که برخی سران کشورهای دیگر حتی خبرهای کشورهای تحت حاکمیت شان را نیر از رسانه های فرامرزی پیگیری می کنند. مدیریت برداشت در این ممالک بسیار خوب جواب میدهد.
بسیاری از دیپلمات ها معتقدند، اگر شبکه های تلویزیونی كه آنان را از اخبار روز مطلع مي سازند برای یک لحظه در اتاقشان خاموش شود احساس تنهایی میکنند. برخی چنین می اندیشند که پیش از رفتن به سر میز مذاکره بایستی یک بولتن خبری را ببینند تا فضای مذاکره دستشان بیاید. نحوه برخورد شبکه های تلویزیونی فراملیتی با تصمیم گیری رهبران به ملاکی برای درستی یا نادرستی آن تبدیل شده است. بسیاری از سیاستمداران برجسته بین المللی پس از هر نشست يا سخنرانی - پای تلویزیون می نشینند تا بازتاب آن را ببیند. هنگام برنامه نیز بصورت مستمر چنان رفتار می کنند تا هنگام پخش از تلویزیون جذاب تر باشد. این موضوع را دست اندرکاران رسانه ها می دانند و از این رو مدیریت برداشت با وجود پیچیدگی هایش برای معماران آن چندان سخت نیست.
فرایند نبرد در قرن بیست و یکم به ارامی در حال دگردیسی است. جنگ افکار بر جنگ ابزار غلبه یافته است. عرصه نبرد از سنگرها به رسانه ها کشیده شده است. صفحه تلویزیون کانون معرکه جنگ پاک شده است.!!
جنگجویان این عصر بدون روادید و فارغ از هر دلهره اي - مرزهای ملی را در هم می نوردند. در این جنگروانی هدف، تجاوز به اذهان و تضعیف قدرت تفکر تصمیم گیرندگان و افراد كليدي است. به طوری که مرکز کنترل، پیام و تصمیم گیری را مختل ميسازد. اين نوع جنگ، در واقع جنگ عليه عقل حریف اعلام مي شود و نه به منظور دربند كشيدن بدن او. به طوری که دست و پا و تمام اجزای بدن آن سالم نگه داشته می شود ولی تنها سر حریف به باد می رود.
