قضاوت منتقدين اروپا پيرامون آثار آگوست استرينبرگ(August Strindberg 1849- 1912)، نمايشنامه نويس سوئدى، نشان از اختلاف نظر تحقيقاتى ميان آنان است. مورخين ادبى ليبرال، محتواى آثار اورا غالبا اختلاف و مبارزه دوجنس زن و مرد با همديگر ميدانند، درصورتيكه منتقدين ادبى چپ، سخن از مبارزه و افشاگريهاى طبقاتى و ضد سرمايه دارى درآثار اورا،مطرح ميكنند. استرينبرگ كوشيد تادرتمام طول عمرخود،به تحريك سياسى و استتيك مردم و جامعه خود بپردازد، گرچه اودر طرح مسايل تاريخى، نماينده نوعى نظرات آنارشيستى - سوسياليستى است. قضاوت امروزى در باره آثاراو، ادامه و حامل قضاوت سياسى نمايندگان روشنفكر دو بلوك شرق و غرب در زمان جنگ سرد سابق،است.

با اشاره به سه ازدواج ناموفق او، ادعا ميشود كه موضوع مركزى آثارش، غير ممكن بودن رابطه دوستانه بين انسانها، مخصوصا ميان دو جنس زن و مرد در شرايط خاص و يا فوق العاده است. درنظر اينگونه منتقدين، اكثر نمايشنامه هاى روانى و آزاردهنده استرينبرگ به تجزيه و تحليل اختلاف بين جنس ها ميپردازند، و درنظر منتقدين ادبى چپ، آثار متنوع او حاوى بينش انتقادى ازجامعه سرمايه دارى، تضادها و نشانه هاى زوال آن است، بدون اينكه وى به دلايل عميق و ريشه اى تحول تاريخى اشاره نمايد. درنظر اين گروه، گرچه استرينبرگ به كشف و طرح شجاعانه مسير زوال تضادهاى سرمايه دارى ميپردازد، ولى چون دلايل تاريخى را نمى شناسد، خود دچار بحران روحى، فكرى و خلاقيت ميشود و چند سالى به هوادارى از گروههاى كيمياگرى و شبه علمى درفرانسه ميپردازد. اودرآثار تاريخى خود،مخصوصن در نوولهاى تاريخى مانند ماجرا و سرنوشت خلق سوئد به نقش خلاق تودهها درتاريخ اشاره ميكند. استرينبرگ زير تعثير ايدههاى سوسياليستى متوجه اهميت اقدام و فعاليت هاى عملى مردمى شد و آنها را تنها وسيله ممانعت از وقوع فاجعه جنگ دانست.

او خالق آثار وسيع و متنوعى است و بيش از پنجاه اثر درزمينه هاى : رمان، نمايشنامه، نوول، شعر و بيوگرافى نوشت و يكى از خلاق ترين نويسندگان كشورهاى اسكانديناوى است. او پايه گذار درام مدرن نيزاست گرچه درآغاز، در سنت زيباشناسى نمايشنامه نويسى تاريخى دست به قلم زد. او نه تنها ايبسن و اكسپرسيونيست هاى آلمانى، بلكه سارتر، اونايل، آلپى و بكت رانيز درنمايشنامه نويسى جهانى تحت تعثير خود قرار داد. استرينبرگ درميانه سالي، بين دو مكتب طبيعتگرايى و واقعيتگرايى اجتمايي، مدتى درنوسان بود و با كمك تكنيك درام ناتوراليستى و ديالوگهاى غيرمصنوعى به عكس العمل انسان درشرايط فوق العاده اشاره كرد. اشارات و روشنگريهاى اوشامل موضوعات متنوعى ازجمله : خفقان، حسادت، خودخواهى، تكبر، ياس و سرخورده گى، اميد، وفا، صداقت، احساس گناه، فقر، حق طلبى، عشق، ازدواج، شرف و غيرت، نوستالژى خوشبختى و شوق ديدار، مرگ و غيره مى باشند. استرينبرگ خالق رقم بيشمارى نوول و مقالات فرهنگى-تاريخى نيز است.اثار ادبى اورا نتيجه يك روح سركش دربرابر سنت، آداب و رسوم و ارزش هاى حاكم ميدانند. اوازسال 1900 از هنر درام ارسطويى روى گرداند و به حذف زمان و مكان در موضوع نمايش پرداخت و ازاين طريق تحول و تغييرى جديد در نمايشنامه نويسى غرب را موجب شد.

استرينبرگ، بحرانهاى روحى و بدشانسى هاى سرنوشتى خودرا در 2كتاب اتوبيوگرافيك: دوزخ و افسانه ها شرح داد وتوصيف نمود. ازجمله نمايشنامه هاى مشهور او : پدر، طلبكار، دوشيزه جوليا، سنفونى اشباح، بسوى دمشق، و غيره هستند. آثار آغازين استرينبرگ شامل داستان و نمايشنامه هاى تاريخى هستند كه حاوى توصيفات زندگى روستائيان ميباشند. ازجمله آثار ناتوراليستى و طبيعت گرايانه او : مردم همسو، قوى ترها، طلبكار، و دوشيزه جوليا هستند.

نخستين آثار اوزير تعثير ناتوراليسم فرانسوى بودند. اوباكمك آثار واقعگرايى انتقادى و هنر طبيعت گرايى به مقابله با زيباشناسى و خيالپردازى مكتب رمانتيك نو رفت. اوآغازگر مكتب طبيعت گرايى در سوئد نيز است كه تعثيرمهمى روى نمايشنامه نويسى ادبيات ملى سوئد بجا گذاشت. علاقه اوبه تاريخ، بدليل تمايلات او به حكومت و زندگى خصوصى شاهان نبود، بلكه به سبب عشق به شرح زندگى مردم معمولى بود. اودرآغاز قرن بيستم درنمايشنامه هايش به سمبوليسم و اكسپرسيونيسم رسيد. استرينبرگ ازسال 1910 سراغ مسائل حاد روز رفت و كتابى با عنوان خطاب به خلق سوئد به مكتب واقعگرايى انتقادى بازگشت ومخالفت خودبا رمانتيك جديد رانشان داد.اوبانوشتن كتاب اطاق قرمز دوباره به رئاليسم اجتمايى رسيد. دراين كتاب او زوال : اخلاقى، سياسى، و اجتمايى را درميان اقشار حاكم نشان ميدهد. اين نوشته را نخستين اثر يخ شكن ادبيات واقعگرايى انتقادى سوئد ناميدند.

گرچه درخارج از ميهن اش، استرينبرگ را به عنوان نمايشنامه نويس مى شناسند، ولى او خالق چند رمان فراموش نشدنى نيز است كه تحول و انقلابى در رمان نويسى كشورش را موجب شدند. رمان اطاق قرمز، نوشته شده درسال 1879 رانخستين رمان رئاليسم انتقادى ادبيات سوئد مينامند. رمان ديگر او، كتاب 4 جلدى اتوبيوگرافيك پسر يك كنيزك است كه در مكتب واقعگرايى انتقادى نوشته شده است. بحرانهاى شخصى و روانى نويسنده را ميتوان در رمان دوزخ احساس نمود. رمان مردم همسو، درمكتب ناتوراليسم نوشته شده است. بانوشتن رمان اطاق قرمز، رمان نويسى سوئد وارد عصر واقعگرايى اجتمايى شد. به اشاره منتقدين، در رمانهاى : اطاق گوتيك، پرچم سياه، دفاعيه يك ديوانه، نبايد فقط شرح اتوبيوگرافيك شكست و مسايل زناشويى نويسنده را ديد. اودر بعضى از رمان هايش عشق خود به مردم و طبيعت كشورش را نشان ميدهد.

پيرامون بيوگرافى او بايد گفت كه : چه خوشبخت اند كسانى كه محل تولد و مرگشان دريك مكان بوده ودرزندگى دچار آواره گى، مهاجرت و بى خانمانى هاى غيرضرورى نشده باشند. آگوست استرينبرگ از جمله نويسندگانى است كه درسال 1849 درشهر استكهلم بدنيا آمد و بعد از سالها زندگى درغربت، به وطن بازگشت و درسال 1912 درآن شهر نيز درگذشت. او فرزند يك تاجر فروش كشتى و كلفت خانه گى اش بود. استرينبرگ بعداز قطع تحصيل وشغل هاى : معلمى، كتابدارى و روزنامه نگارى، سرانجام نويسنده ى حرفه اى شد. اويكى از نقاشان مشهور شهر خود نيز بود.

از جمله آثار او : درساحل دريا، رقص مردهها، سنفونى اشباح، جناب استاد اولاف، ازدواج ها، قارچ سمى تنها، پليكان، برج هواشناسى، راز و رمز گيلد، مينياتورهاى تاريخى، و تاريخ فرهنگ خلق سوئد، هستند. چاپ مجموعه نوول هاى ازدواج ها سبب اتهام كفر و محاكمه وى درسال 1884 گرديد. اودركتاب ازدواج ها، به انتقاد از سازمانهاى سنتى اجتمايى پرداخت. كتاب جاده روستايى او گويا تعثير مهمى روى نمايشنامه نويسان غرب بجا گذاشت. نخستين كتاب او، يعنى استاد اولاف نگاهى انتقادى و افشاگرانه به يكى از قهرمانان اصلاحگرايى اجتمايى ميهن اش بود. دو اثر : رقص مردهها و سنفونى اشباح، نشانه بازگشت مجدد او به مكتب ادبى واقعگرايى اجتمايى و انتقادى هستند.