عصر ارتباطات و اطلاعات
نویسنده: حسین اژدر
منبع: باشگاه اندیشه 4/2/1387
کلمات:
عصر ارتباطات
اکنون زمانی است که ما در عصر ارتباطات توسط امواج احاطه شده ایم و در گوشه و کنار و نزدیک و دور، همواره یک وسیله اتصال و ارتباط رسانه ای جمعی و فردی برای دریافت و انتقال داده ها و اطلاعات وجود دارد.
در این شلوغ بازار همه سعی دارند جمع بیشتری را با به خدمت گرفتن امکانات و قدرت بیشتر به سمت خود جذب و از دیگران دور کنند و گاهی هم به سمت دیگران سوق دهند.
حال در زمان ما اطلاعات پردازش شده با مهر و امضاء و استانداردهای از پیش تعریف و اعمال شده و با برچسب های متنوع و خیره کننده جویده شده و آماده توسط یک موج خوان به نا حق و ناجوانمردانه در دهان ذهن ما گذاشته میشود.جالب اینجاست که در سکتور صفر و شناسایی این دادهها نوشته شده "ادراک شد ". یعنی اجازه این قسمت را هم میخواهند با گستاخی بدست خود بگیرند.
جالب اینجاست که این استانداردها و برچسب ها در شرایط و ظرفهای مکانی و زمانی مختلف با مبنا های مختلف و بعضا بسیار متفاوت و دور از هم تعریف و ارایه میشوند و در واقع در واقع در تعاریف مبنایی خود دچار تناقض میشوند. آنطور که رئیس یک دولت تروریست میشود صلح طلب و کاندیدای دریافت جایزه صلح نوبل و رهبر یک گروه مردمی که قصد گرفتن حق و حقوق مردم خود را دارد خودش و به همراه خانواده اش میشود تروریست.
چرا اینقدر دور برویم یک کشور که انتخابات در آن با رای بالای شصت و هفتاد درصد برگزار می شود، بزرگترین مانع بر سر راه دموکراسی در منطقه و جهان معرفی می شود و کشوری که حتی با بوق های تبلیغاتی خود موفق به جذب حتی نیمی و یا یک چهارم از مردم خود در انتخابات نمیشود دایه دار دموکراسی در جهان.(1)
آنها هنوز مانند کودکی شان دوست دارند خیال پردازی کنند که کابوی تنهایی در تمام دنیا هستند.
و حال که بزرگ شده اند و سیبیلهاشان از بناگوش بیرون زده و این خانه و لقمه دیگر آنها را سیر نمیکند و کفاف نمیدهد باید با تولید "نظم نوین جهانی" از نوع آمریکایی بقیه را که از دید آنها وحشی ها هستند مانند اسب وحشی با هویج و چماق و با دیوار و سیم خاردار رام و به کرنش وا داشت و پوست سرشان را کند این توهم و غرور آنقدر در آنها ماءکد و تاکید شده و مهر زده شده که در آنها تولید کلونی الگوی ذهنی کرده و تبدیل به سو گیری " توهم امپراتوری " شده است.
برای تحقق همین توهم آنها همه ابزارهای خود را به کار میگیرند و انصافاٌ کار میکنند.
در دوره ای که موسوم به عصر ارتباطات و اطلاعات شده نبردها تعریف متفاوت و نا متقارن گرفته اند و به دو دسته تقابل سخت و نبرد نرم تقسیم شده اند.
به اقتضا شرایط گاهی اول با تقابل سخت باید پیش روی کرد و بعد با قدرت نرم ذهن ها را تسخیر کرد و در بعضی شرایط هم باید اول با جنگ نرم هویج ارایه کرد و سپس چماق بر سر او زد.
در روزگار ما رسانه های ثروتمند آنها نقش هویج را بازی میکنند.
در روزگار ما داده ها و اطلاعات پردازش شده مانند هویج رنده شده و راحت الحلقوم با مهر موم و با برچسب ها و بسته بندیهای زیبا و دل ربا و با ترکیباتی بسیار موزون که حاصل عبور از رنده ی "مدل پرو پا گاندا3" و در واقع فیلترهای جهانی رسانه ای آن کا بویی ها ست بسیار روانتر و قانع کننده تر و بیشتر و از همه مهمتر سریعتر و راحت تر از اطلاعات خام و دست اول و درست تر دراختیار ما قرار میگیرد و در جعبه ادراک ما سکنی میگزیند. با آدرس و قابل مراجعه و در واقع این داده ها اینگونه طراحی شده که قابل مراجعه در زمان انتخاب باشند.
ولی در واقع این داده ها و اطلاعات بدونه اینکه پردازش لازم و کافی و با کفایت و اصلا پردازش واقعی در مورد آنها صورت پذیر در در پردازش گر تطبیق گر ذهن ما به عنوان یک الگو لانه میکنند و الگوهای ذهنی ما را تشکیل میدهد و میسازند و سازمان دهی میکنند و در واقع از ما سلاحی بر ما تولید میکنند.
ولی آیا پردازشی که از سوی دیگران بر روی آن مطالب صورت گرفته همان پردازش و روندی است که ما علاقه داشته ایم برروی آن موارد و داده های اولیه انجام دهیم و یا فقط نام و LABEL روی بسته بندی آن شبیه چیزی است که ما میخواهیم .
و آیا اصلا اینکه ما از رسانه هایی که ارباب آنها بزرگترین دشمنان ما هستند و بارها به اثبات رسانیده اند انتظار حقیقت را داشته باشیم جواب میدهد و ما را به مقصود مان میرساند و یا صبری است به گزاف و اسراف و اتلاف وقت. (در این زمینه آمار دقیقی در کتاب "نظر سازی" اثر نوام چامسکی ارایه شده است)
به یاد آن چوک معروف که در اینجا هم بسیار تلخ و اقراری است بسیار بزرگ افتادم که می گفت:
"فلان کس ژیان را جای اتوبوس رنگ میکند و می فروشد " و هم یاد "RD".
بله این قدرت و جادوی رسانه است.
باز این سئوال را تکرار میکنم که آیا ما مصرف کننده ی صرف غذای جویده شده ی رسانه ها و دادهای آنها هستیم و فقط قادر به انتخاب کردن اسم رسانه که همان برچسب جعبه است هستیم و یا بعد از دریافت داده ها و اطلاعات آنها را خود پردازش میکنیم و جا و مکان و ارزش آن را خود تعیین میکنیم؟
به نظر من در زمانی که اطراف ما با اطلاعات و داده ها و رسانه های رنگارنگ احاطه شده و تبلیغات در آن و برای آن بیداد میکند ما در جامعه خود به هویت هایی که بر مبنای تحلیل گری و اندیشه بر داده ها زنده شده اند داریم و نه یک نسخه پیچیده شده ی فرهنگی که از تحلیل فقط نقد و از نقد هم فقط انتقاد را حاصل کند و این اندیشه تحلیل گری اتفاقا باید از طریق زنده کردن هویت مردمان مان بازسازی و برون رسانی و به روز رسانی شود و به عرصه ظهور رسد و فی الواقع حس و هویت حقیقت جویی که در فطرت همه ی انسانها است بیدار و یا زنده تر شود.
کار فرهنگی در این عرصه تاثیری مقطعی و بسیار سطحی دارد و غالبا فرهنگ فراموش شدنی است
و گاهی اوقات یک فرهنگ مخالف مصلحت و گاهی اوقات هم بعضی فرهنگها فرهنگ بد هستند.
یک فرهنگ از سیاستی نهادینه شده نشات میگیرد و ممکن است آن سیاستی که سعی در نهادینه شدن داشته در آن زمان به کار گرفته شده سیاستی متناسب و مناسب آن زمان بوده باشد که فقط به درد آن زمان مرهم است و شاید هم آن سیاست سیاست بدی باشد در نتیجه آن فرهنگی که در آن زمان این همه از آن دم زدیم و میزنیم چون از سیاست غلط و یا سیاست مناسب زمان خود تولید شده برای حال و یا آینده ی ما تبدیل به چالش نهادینه میشود و تولید فرهنگ بد میکند. و ممکن است آن سیاست در دوران مختلف و در مصلحت های مختلف تغییر کند ولی هویت همچنان نزدیک تر و ماندگار است و در اکثریت بر مبنای فطرت واحد انسانها شکل میگیرد.
اگر اسلام شیعی در ایران فقط سیاست یک حکومت برای حفظ وحدت و یکپارچگی ملی در ایران بود باید تا حال با این همه مکتبهای رنگارنگ دست ساز بشری صد کفن می پوساند ولی چون این مکتب با فطرت حقیقت جویی و عدالت خواهی بشر و نوع غنی شده ی آن یعنی ایرانیان سازگاری داشت و اصلا حقیقت ناب و میزان بود در ایرانیان جای گرفت و تشکیل هویت اسلامی ایرانی را داد بدونه اینکه چیزی از ایرانیت و یا اسلامیت کاسته شود تا جایی که گفته اند ایران و اسلام با هم درخت تناوری را تشکیل میدهند و کتابی در باره ی خدمات متقابل اسلام و ایران به نگارش در آمد و همه دانایان این عرصه به آن اذعان دارند. (ادوارد براون-ابن خلدون-آیت الله مطهری)
مقصود من از این هویت سازی بر پایه ی تحلیل گری این است که افراد واقف شوند که برای زنده کردن ستون فقرات حس حقیقت جویی که اعصاب از آن میگذرد لازم است که ملات ریزی و پی سازی محکم و قابل اطمینانی بر مبنای توانایی تجزیه و تحلیل گری و سبک و سنگین کردن داده ها داشته باشند و نه اینکه ادراک خود را به امید بیستون دادهای جویده شده و سپس کپی شده حالا درست یا غلط رها کنند و مسلما هر جا هم که لازم است از متخصصین که درآن زمینه تخصص دارد برای درک بهتر و نزدیک تر به درست کمک بگیرند.
در واقع ما باید دست به تولید هویت های تحلیلگر و ناقد عالمانه و حکیمانه از طریق زنده کردن حس حقیقت جویی در آنها بزنیم و بعد از آن تولید استراتژی در این زمینه بکنیم تا زمینه برای عمومیت بخشی و گسترش آن فراهم شود.
من فکر میکنم اگر جنبش نر افزاری را به مثابه یک کره بزرگ در نظر بگیریم و سال پاسخ گویی را یکی قاچ و یا کره ای در درون آن در نظر بگیریم در واقع سال پاسخ گویی مبنایی بر همین پایه ی تحلیل و نقد عالمانه و حکیمانه داشته و نوعی تمرین بوده است برای ساختن هویتهای تحلیل گر و ناقد عالمانه و حکیمانه و نه اینکه دادن یک سری آمار و ارقام دهن پر کن و دهن پر نکن و درست یا غلط .(که البته آمار جای خود را هم دارد و مهم است و خود مانند آچاری است برای کمک به تجزیه و تحلیل کردن).
به نظر من ما میتوانیم در پرتو نقد و تحلیل تعاریف و معانی را گسترده تر و یا محدودتر کنیم و مهمترین و اساسی ترین وسیله ای که در انسان به عنوان ابزار تحلیل و نقد پیش بینی شده و تعبیه هم شده ابزاری نیست جز " قوه ی ادراک " که یافته های انسان پس از نمایان شدن و حاصل شدن با آن تجزیه و تحلیل میشود . حال مسئله اینجاست که ادراک چیست و چگونه باید این آچار همه کاره را در خود شناخت و سمت سو داد و اصلا فی الحال روشن است یا خاموش.
