مردم ارمنستان سه شنبه نوزدهم فوريه (سي ام بهمن)، سومين رئيس جمهور تاريخ كشورشان را بر مي گزينند. انتخابي كه مي تواند نقطه عطفي در حيات سياسي جمهوري كوچك و در عين حال مهم جنوب قفقاز بوده و سمت و سوي حركت تنها متحد استراتژيك روسيه در قفقاز جنوبي را تعيين نمايد. در حالي 9 نامزد در كارزار 19 فوريه به مصاف هم مي روند كه بيش از نيمي از آنان اصولاً فاقد كمترين شانس انتخاب و اقبال عمومي بوده و حضورشان حاصلي جز تفرقي اندك و كم اثر در آراء مردم ندارد و از بين چهار نامزد مطرح، نگاه ها به دو رقيب جدي دوخته شده است كه هرچه به تاريخ برگزاري انتخابات نزديك مي شويم، جديت و نزديكي رقابت اين دو آشكارتر مي شود.

سرژ سركيسيان، لئون ترپطروسيان، آرتور باغداساريان و واهان هوانسيان چهار نامزد مطرحي هستند كه در عرصه كارزار انتخاباتي نوزدهم فوريه 2008 ميلادي هركدام به نمايندگي از گفتمان و رويكردي خاص حضور يافته اند:

الف) سرژ سركيسيان 53 ساله، قره باغي تبار كه دانش آموخته زبان شناسي است و يكي از متنفذترين چهره هاي سياسي ارمنستان بعد از استقلال محسوب مي گردد و نماينده تفكر روس گرا و امنيت محور در اين عرصه به شمار مي رود. سركيسيان كه يكي از موثرترين افراد در جنگ قره باغ بود، توسط ترپطروسيان اولين رئيس جمهور ارمنستان در سال 1993 به عنوان وزير دفاع اين كشور وارد ساختار حكومتي گرديد. حضور و نقش آفريني وي در بدنه جناحي موسوم به قره باغي‌ها از اواسط دوره دوم رياست جمهوري ترپطروسيان تقويت گرديده و با استعفاي اولين رئيس جمهور و به كرسي نشستن متحد ديرين سركيسيان (روبرت كوچاريان) بر دامنه نفوذ آن روز به روز افزوده شد. سرژ در تمام دوران رياست جمهوري روبرت كوچاريان قدرتمندترين و متنفذ ترين شخصيت كشور بود و آميختن چهره وي با هاله اي از مسائل نظامي ـ امنيتي، وي را در اذهان عموم ارمنيان جايگاهي ويژه بخشيده است.

با درگذشت ناگهاني آندرانيك ماركاريان نخست وزير ارمنستان در اوايل سال 2007 ميلادي، سركيسيان رداي نخست وزيري اين كشور به تن كرد و اندكي پس از آن با ورود به حزب جمهوري خواه و كسب رهبري اين حزب متنفذ، از عزم جدي خود براي فتح سنگر رياست جمهوري اين كشور خبر داد. هرچند پيش از اين نيز بسياري سرژسركيسيان را جانشين محتوم كوچارياني مي دانستند كه قانون اساسي كشور اجازه تجديد دوران رياست جمهوري وي را نمي‌داد.

مهم ترين دغدغه سرژ سركيسيان، اولويت هاي امنيتي كشوري است كه آشكارا از اوان استقلال تا كنون با مصائب و مشكلات امنيتي پرشماري مواجه بوده و هست. مساله قره باغ و مساله رابطه ارمنستان با تركيه در اين چهارچوب مهمترين مسائل كشور محسوب مي گردند و سركيسيان با اتخاذ رويكردي عملگرايانه، عزم اقداماتي جدي و اثرگذار در هردو اين عرصه ها را دارد.

در عرصه سياست خارجي نيز سرژ سركيسيان به دكترين «تكميل متقابل» كه نگاه غالب در سياست خارجي دوران 8 ساله كوچاريان بود، باور دارد و در زمينه اقتصادي نيز بر گسترش سرمايه گذاري خارجي و آزادسازي بيش از پيش اقتصادي تاكيد مي نمايد.

سرژسركيسيان در اردوگاه انتخاباتي خود شمار زيادي از تكنوكرات هاي حاكم و نيز نيروهاي امنيتي و نظامي كشور را دارد كه بخت وي را در كسب اكثريت نسبي آراء افزايش مي دهد.

ب) لئون ترپطروسيان 53 ساله، متخصص زبان ها و تاريخ ارمنستان و خاورميانه و اولين رئيس جمهور ارمنستان نماينده تفكر تنزه طلب و صلح جوي عرصه سياسي اين كشور محسوب مي گردد. وي كه بنيانگذار و رهبر جنبش ملي ارامنه (ه. ه. ش) و از پيشگامان مبارزات جدايي طلبانه قره باغ به شمار مي رود در سال 1991 به عنوان اولين رئيس دولت مستقل ارمنستان انتخاب گرديد. دوران حكومت ترپطروسيان با مصائب و مشكلات سال هاي اول فروپاشي و نيز درگيري هاي قره باغ همراه بود. سالياني كه در ذهن و روان ارمنيان خاطراتي تلخ و فراموش ناشدني بر جاي گذاشته است و رقيبان ترپطروسيان از اين عامل رواني بهره هاي بسياري مي برند.

ترپطروسيان كه پس از سال ها سكوت از اوايل سال 2007 ميلادي به عرصه سياست بازگشت و با اعلام قصد خود براي حضور در انتخابات رياست جمهوري شوكي جدي به فضاي سياسي ارمنستان وارد نمود، آشكارا از رويكرد حاكميت امروز ارمنستان در قبال قره باغ و تركيه انتقاد مي كند و اتخاذ اين سياسيت را عامل انزواي روزافزون كشور خود و عقب ماندن از طرح هاي مهم توسعه و پيشرفت منطقه اي مي داند. در پيش گرفتن سياست گام به گام در مناقشه قره باغ، عادي سازي روابط با تركيه بدون هيچ پيش شرطي و برقراري مناسبات سياسي و اقتصادي با جمهوري آذربايجان از مهم ترين نقطه نظرات ترپطروسيان در مبارزات انتخابات رياست جمهوري جاري ارمنستان است. ترپطروسيان در اردوگاه خود از چهره هاي نخبه و تاثيرگذار متعددي بهره مي گيرد و حمايت اخير رافي هوانسيان و حزب متبوعش از وي در مبارزات انتخاباتي، بر دامنه محبوبيت وي در بين نخبگان كشور افزوده است.

ج) آرتور باغداساريان 39 ساله، حقوق دان و رئيس پيشين پارلمان ارمنستان غرب گرايانه ترين گرايش را در انتخابات رياست جمهوري ارمنستان نمايندگي مي كند. باغداساريان كه فعاليت سياسي خود را با پيوستن به ه. ه. ش از اواسط سال 1992 آغاز كرده بود بعدها، در سال 1998 با بنيان گذاري حزب كشور قانونمند، نسبت به جذب و سازماندهي مجموعه اي از نيروهاي تحصيل كرده، جوان و غرب گراي كشور اقدام نمود و با كسب شمار زيادي از آراء مردم در انتخابات پارلماني سال 2003، به دولت ائتلافي ارمنستان پيوست. باغداساريان در سال 2006 ميلادي با اتخاذ رويكردي به شدت غرب گرايانه از ائتلاف حاكم خارج شد و از آن زمان تا كنون در ذيل اپوزيسيون حاكميت ارمنستان به فعاليت مشغول است.

باغداساريان پيوستن به پيمان هاي بين المللي، حل سريع مناقشه قره باغ، برقراري روابط دوستانه با تركيه و آذربايجان و اعمال سياستي متمايل به غرب و پيمان آتلانتيك شمالي را در دستور كار سياست خارجي خود دارد و در عرصه اقتصادي و اجتماعي، يكي از ليبرال ترين گرايش ها را رهبري مي نمايد. بخشي از بدنه تكنوكرات محذوف از حاكميت ارمنستان از جمله حاميان اصلي آرتور باغداساريان در مبارزات نوزدهم فوريه 2008 هستند.

د) واهان هوانسيان 51 ساله با تحصيلات تاريخ و باستانشناسي و يكي از رهبران حزب داشناكتسوتيون ارمنستان، نماينده گرايش ملي گرا و هويت طلب ارمني محسوب مي شود. وي كه هم اكنون يكي از دو معاون پارلمان ارمنستان است، در سياست خارجي خود بر ديدگاه هاي ملي گرايانه اي كه حزب متبوع خود همواره يكي از مناديان آن بوده است تاكيد دارد. استقلال قره باغ، به رسميت شناخته شدن قتل عام ارامنه و گسترش مناسبات و ارتباطات جامعه دياسپوراي ارمني با سرزمين مادري از اولويت هاي اين سياستمدار ناسيوناليست ارمني در عرصه ديپلماسي است. تحكيم عدالت اجتماعي و اتخاذ رويكردي سوسيال دموكرات به پديده هاي اجتماعي و اقتصادي، از رئوس ديدگاه ها و برنامه هاي نماينده حزب داشناك در انتخابات رياست جمهوري به شمار مي رود.

داشناك ها به طور سنتي در ارمنيان خارج از ارمنستان محبوبيت و مقبوليت بيشتري دارند تا ساكنان اين كشور و دامنه طرفداران آنان در ارمنستان عده اي تقريبا ثابت و در عين حال موثر را در بر مي گيرد.

انتخابات 19 فوريه ارمنستان تقابل و هماوردي چهار گفتمان و رويكرد غالب در صحنه سياسي، فرهنگي و اجتماعي اين كشور است. رويكرد روس گرا و امنيت محور سرژ سركيسيان براي ملتي كه در طول حيات خود همواره از فقدان امنيت رنج برده است، واجد جاذبه هاي بيشتري است، ولي نه به آن اندازه كه توان از صحنه به در كردن رقيبان خود را در اولين دور از مبارزات داشته باشد.

شواهد همه حاكي از كشيده شدن انتخابات به دور دوم است. در اين دور است كه گفتمان امنيت محور و روس گرا در ائتلاف با گفتمان ملي گرا و هويت محور (سرژسركيسيان و واهان هوانسيان) روياروي تركيبي از نيروهاي غرب گرا و مسالمت جو (آرتور باغداساريان و لئون ترپطروسيان) قرار خواهند گرفت و اين بار ارمني ها از بين سرژ سركيسيان و لئون ترپطروسيان مجبور به انتخاب يكي خواهند شد.

چهار راه سرنوشت ارمنستان به دو راهي جمهوري خواهان و ه. ه. ش ختم مي شود و اين مردم ارمنستان هستند كه بايد از دوگانه سرژسركيسيان مقتدر و لئون ترپطروسيان مسالمت جو يكي را برگزينند.

نشانه ها همه حاكي از گزينش فرد مقتدر در آوردگاه نهايي است.