از منظر محقق نائينى، ريشه كن كردن استبداد نيازمند فضا و بستر فرهنگى است كه در گونه اى خاص از آزادى، تبلور مى يابد. بر اين اساس، تبيين آزادى مثبت و مرزبندى آن از انواع ديگر، جلوه اى از انديشه ورزى مرحوم ميرزاى نائينى است.

نوشتار حاضر به بررسى جايگاه و حدود اين آزادى از نگاه او مى پردازد. چنان كه از منظر ايشان، نقش آزادى در فراز و فرود تمدن اسلام بررسى شده و آزادى به عنوان بنيادى ترين ملاك تقسيم نظام هاى سياسى طرح شده است. از سوى ديگر، استنباط مرحوم نائينى از آيات قرآنى و روايات پيشوايان معصوم درباره آزادى، مورد توجه نويسنده قرار مى گيرد.

فهرست مطالب کتاب به شرح زیر است:

الف. نقش آزادى در اوج و حضيض تمدن اسلامى

ب. آزادى، بنيادى ترين ملاك تقسيم نظام هاى سياسى

ج. مبانى دينى لزوم آزادى از خودكامگى (قرآن و سنت)

1. آزادى از ديدگاه آيات قرآن

2. آزادى از ديدگاه پيشوايان معصوم

د. مفهوم آزادى در انديشه نائينى قدس سره

ه. نقاط افتراق حريت مورد نظر نائينى و آزادى غربى