با ناتوانى حكومت ها، جدايى طلبان پديدار مى شوند.

امروز جهان عرب و ناسيوناليست عرب از سوى اقليت ها و گروه ها مورد تهديد قرار گرفته است. گرايش هاى شيعيان عراق بيشتر از آنكه عربى باشد، فارسى است. آنها تمايل زيادى به انضمام به ايران بزرگترين كشور شيعى از خود نشان مى دهند. اما خواسته اروپا و آمريكا در تبديل لبنان به كشورى براى مسيحيان مانع از تحقق روياى شيعيان بر تشكيل هلال شيعى- كه از ايران آغاز و به لبنان منتهى مى شود- و موثر در سياست هاى منطقه شد.

• حزب كاج

اظهارات «صقر» رئيس حزب كاج كه از زمان آزادى جنوب لبنان در اسرائيل به سر مى برد، آشكارا حكايت از رابطه محكم او با اين رژيم دارد. اتيان صقر در كتاب خود «درآمدى بر شعور ملى» كه در سال ۱۹۸۶ منتشر شد، چگونگى رابطه اش با اسرائيل را به روشنى مطرح مى سازد و تا آنجا پيش مى رود كه مى گويد: «امنيت لبنان در گرو امنيت اسرائيل است، افزايش قدرت اسرائيل افزايش قدرت لبنان و تضعيف آن تضعيف لبنان به شمار مى آيد.» صقر اولين كسى بود كه به طور علنى خواستار همكارى با اسرائيل شد. در ادبيات سياسى رئيس «كاج بانان» اتيان صقر، دشمنى با ناسيوناليسم عرب، سوريه و فلسطين تنها يك شعار نيست. از نظر او فلسطينيان را مى بايست قتل عام كرد و سوريه بزرگترين دشمن لبنان محسوب مى شود. صقر درياى مديترانه را دروازه ارتباط تمدن بين لبنان و جهان مى نامد و كوه هاى اين كشور را سدى در برابر نفوذ بادهاى صحراى عرب مى داند.

• تاسيس حزب كاج

در اوايل دهه هفتاد با تاسيس حزب نوگراى لبنان، ايده تاسيس حزب كاج شكل گرفت. حزب كاج لبنان در ۱۳ آوريل ۱۹۷۵ تاسيس شد. كاج بانان ايده هاى خود را از سعيد عقل كه الهام بخش آنها محسوب مى شود، به ميراث بردند. اتيان صقر اقدام به تاسيس اين حزب كرد و با سازماندهى نيروهاى آن و تعيين اهدافش و تدوين ايده هاى آن با همراهى شمارى از جوانان آن دوره، حزب را در جبهه هاى مختلف جنگ و سياست رهبرى كرد. سال ۱۹۷۶ صقر با همكارى «بشير الجميل» و «دانى شمعون» و «دكتر فواد شمالى» در تاسيس ارتش لبنان مشاركت كرد و تا زمان انتقال مركز فرماندهى ارتش لبنان به دفتر الشيخ بشير در اشرفيه، براى مدت چند ماه از دفتر حزب كاج به عنوان مركز فرماندهى ارتش لبنان استفاده مى شد.

ايمان به خدا، انسان و لبنان اساس اين حزب به شمار مى آمد. اين سه تايى ايدئولوژيك مبتنى بر سه صفت محبت، معرفت و آزادى است. در زمينه سياسى صقر مى گويد: ما جنبشى ناسيوناليست و سكولار هستيم كه هيچ تبعيضى بين گروه هاى مختلف لبنانى قائل نيستيم. ملت لبنان با همه گروه هاى آن كه در جغرافياى لبنان با مساحت حداقل ۱۰۴۵۲ كيلومترمربع ساكن هستند، تشكيل دهنده امت واحد لبنان اند. اين امت با پيشينه تاريخى هفت هزار ساله ميراث دار تمدنى بزرگ است كه در شكل گيرى تمدن جهانى از آغاز تمدن يونانى تا تمدن رومى و سپس تمدن غربى و گسترش آن نقش بسزايى داشته است. معتقديم كه تمدن غربى ريشه در تمدن لبنانى- فينيقى دارد نه تمدن يونانى- آنگونه كه گفته مى شود- و به محض بهبود سياسى لبنان و سركار آمدن نخبگان نه فرومايگان فعلى اين اشتباه تاريخى را اصلاح خواهيم كرد.

• اهداف نژادپرستانه

از جمله اهداف حزب كاج اخراج همه غيرلبنانى ها به ويژه پناهندگان فلسطينى و متجاوزان سورى است از اين كشور و بقاى تنها پنج درصد از آنها كه مصلحت كشور نيازمند بقايشان است... تاسيس حكومتى سكولار به دور از اختلافات گروهى و عمومى كردن آموزش مجانى از دوره ابتدايى تا مراحل تخصصى و از بين بردن بى سوادى، تاسيس مراكز علمى پژوهشى و جذب مغزهاى لبنانى پراكنده در سطح جهان، تاسيس ارتشى حرفه اى كه توانايى حمايت از لبنان را در مقابل تجاوزهاى دشمنان داشته باشد، حضور فعالانه در صحنه بين المللى به منظور نمايندگى كشور لبنان و حمايت از آن در مراكز مهم تصميم گيرى جهانى، بيمه درمانى و مجانى براى همه لبنانى ها و بيمه سالخوردگان در زمان پيرى، تعيين زبان لبنانى به عنوان زبان رسمى كشور[ اين گروه معتقدند كه لهجه لبنانى، لهجه اى از زبان عربى نبوده و زبانى مستقل به شمار مى آيد] و قبل از همه چيز خروج لبنان از اتحاديه عرب و بازگرداندن هويت اصلى اين كشور به آن و امضاى توافقنامه صلح با اسرائيل و كشورهاى عرب همسايه براساس منافع متقابل، همه و همه از اهداف اين حزب است.

از نظر كاج بانان نظام سياسى حاكم بر لبنان مى بايست نظامى آزاد و دموكرات مطابق قانون اساسى سال ۱۹۲۶ باشد و نه نظامى مبتنى بر توافقنامه طائف كه دستاورد دو پدر غيرلبنانى است.

اين اظهارات تحريك افكار عمومى لبنان را در پى داشت و سبب شد تا شمارى از مسئولان اين سازمان غيرقانونى بازداشت شوند و تلاش هايى براى تعقيب عناصر آن در داخل و خارج لبنان صورت گيرد. بازگشت دوباره كاج بانان به لبنان در شرايطى صورت مى گيرد كه اين كشور و كل منطقه دوره سياسى حساسى را سپرى مى كند. اين امر حكايت از اين نكته دارد كه دست هاى بيگانه با حمايت از اين سازمان براى برهم زدن آرامش در لبنان و ايجاد تفرقه بين گروه هاى مختلف مذهبى و نژادى در اين كشور و در نهاين جدايى آن از امت عرب تلاش مى كنند.

• همايش سرى ژنو

اظهارات رئيس حزب كاج پس از ترور حريرى و در پى همايش سرى ژنو صورت گرفت. كاج بانان در اين نشست خواستار تاسيس كشورى براى ملت مسيحى در لبنان شدند آنگونه كه كشورى براى يهوديان در فلسطين تشكيل شد. آنها در خواسته هاى خود از ادبيات گروه هايى استفاده كردند كه در اوايل قرن گذشته خواستار تشكيل چنين كشورى شده بودند. جنبش طرفدار موجوديت لبنانى در اوايل قرن بيستم موافقت خود را با معاهده ساكس پيكو و توافق بلفور در تشكيل كشورى براى ملت يهودى در فلسطين اعلام كرده بود. پاتريك انياس مبارك در يادداشتى درباره فلسطين كه به هيات موقت سازمان ملل سال ۱۹۴۷ ارسال كرده بود، ايده «ائتلاف دو كشور همسان» به عبارتى لبنان وطن ملت مسيحى و فلسطين وطن ملت يهودى و مسيحى را ارائه كرد. وى وحشى گرى متجاوزان مسلمان را تنها عامل اسلام آوردن ساكنان اين دو كشور دانست... و معرفى فلسطين و لبنان به عنوان دو كشور عربى را انكار تاريخ و برهم زدن موازنه اجتماعى در خاورميانه دانست. وى همچنين خواستار تاسيس مركزى براى حمايت از اقليت ها در اين دو كشور شد.

• موضع رسمى لبنان

فوادالسنيوره نخست وزير لبنان با رد اين ادعاها، آنها را مربوط به دوره اى دانست كه لبنان آن را پشت سر گذاشته است. وى با تاكيد بر هويت عربى لبنان گفت:

۱- اين وقايع براى او و لبنانى ها همچون يك شوك بود. چنين ادعاهايى از سوى كسانى مطرح مى شود كه همچنان در خيال هاى پوسيده به سر مى برند. آنها بدون توجه به تجارب ملت لبنان در سال هاى گذشته و به صورتى متناقض با خواست اين ملت مى انديشند و عمل مى كنند.

۲- شعار حزب كاج كه لبنانى ها را دعوت به قتل عام فلسطينيان مى كند، شعارى محكوم و هدف از آن احياى ادعاهاى نژادپرستانه و ايجاد فتنه در لبنان است.

۳- پناهندگان فلسطينى در لبنان برادران ما محسوب مى شوند و لبنان متعهد به حمايت از آنها است و تا زمان احقاق حقوق و بازگشت شان به وطن تحت حمايت حكومت و ملت لبنان هستند.

۴- شعارهاى مطرح شده و دعوت به قتل اعراب و خارجى ها، دعوت به خشونت و تروريسم به شمار مى آيد و كسانى كه چنين شعارهايى سرمى دهند از نظر قانون مجرم شناخته شده و تحت پيگرد قرار مى گيرند. وى افزود: «تاكيد مى كنم كه همه لبنانى ها اين ادعاها را كه به گذشته اى مملو از كينه بازمى گردد، رد مى كنند و براى چندمين بار تكرار مى كنم كه لبنان به معناى واقعى كلمه كشورى عربى است. همه گروه ها و جريان هاى سياسى را به تمسك به عوامل وحدت بخش دعوت مى كنم تا كشور را از هر آنچه به وحدت و همبستگى و مبارزات مشترك فرزندان آن لطمه مى زند و مانع از تقويت ثبات و دفاع از آزادى و اجراى اصلاحات واقعى مى شود در امان نگه دارد.

• اقدامات قضايى

در پى اين وقايع قاضى مختار سعد دادستان كل حكم بازداشت هيات رهبرى حزب كاج را صادر كرد. در جريان بازجويى، مسئولان پرونده تاكيد كردند كه بيان چنين اظهاراتى از سوى هر شخص و گروهى كه صورت گيرد به دليل ضديت با نظام و قانون، ممنوع است. اين مسئولان اعلام كردند افراد متهم به تحريك گروه هاى مختلف مذهبى و نژادى و ايجاد فتنه بين گروه هاى تشكيل دهنده ملت لبنانى بازداشت خواهند شد و در صورت مشخص شدن همكارى آنها با اسرائيل به دادگاه نظامى سپرده مى شوند.

حبيب يونس از جمله رهبران حزب كاج است كه به اتهام ارتباط با اسرائيل به سه سال زندان محكوم شد. وى پس از تخفيف حكم مدت يك سال و سه ماه را در زندان سپرى كرد. حزب سوسياليست ترقى خواه لبنان به رهبرى وليد جنبلاط در بيانيه اى اعلام كرد: بررسى ديدگاه كهنه كاج بانان درباره اوضاع لبنان و دعوت به قتل عام فلسطينيان و خروج لبنان از اتحاديه عرب نشان مى دهد كه كاج بانان مى خواهند اختلافات و جدايى هايى را تعميق بخشند كه نتيجه اى جز جنگ داخلى ۱۵ ساله براى لبنانى ها نداشته است. نژادپرستى مخفى در لبنان كه رهبران كاج بانان از آن پرده برداشتند، همه دستاوردهاى ملى لبنان در توافقنامه طائف را رد مى كند. لبنانى ها در توافقنامه طائف بر سر هويت عربى لبنان چه در همكارى با ديگر كشورهاى عربى و چه حمايت از فلسطين و ديگر مسائل جهان عرب به توافق رسيده بودند. اين ادعاها آشتى ملى لبنان را با خطر روبه رو مى سازد و مى بايست مانع از به تهديد افتادن آن از سوى اين گروه ها شد.

• وحدت ملى لبنان

نسيب لحود رئيس جنبش نوگراى دموكرات از شعارها و ادعاهاى نژادپرستانه كاج بانان ابراز تعجب كرده و آنها را متعلق به دوره تاريك گذشته دانست. از نظر لحود وحدت ملى كه مبتنى بر توافقنامه طائف و هويت عربى لبنان و احترام به حقوق بشر و نفى تبعيض نژادى است، استقلال و آزادى را براى كشور لبنان به همراه داشته است و اين وحدت ملى، آزادى بيان و فعاليت سياسى را براى گروه ها و احزاب لبنانى حفظ كرده است. وى تاكيد كرد كه جنبش نوگرا اين گفتمان نژادپرستانه را رد مى كند و آن را خطر بزرگى براى لبنان مى داند. اين جنبش كاج بانان را به خروج از زندان افكار پوسيده خود دعوت مى كند و از آنها مى خواهد تا دغدغه هاى خود- اگر دغدغه اى باشد- را با رويكردى دموكرات و انسانى پيگيرى كنند كه ملت هاى ستمديده را همسان حكومت ها نمى داند و به رغم گذشته دردناك در روابط فلسطينيان و برخى لبنانى ها، تجاوزكاران اسرائيلى و مظلومان فلسطينى را يكسان نمى نگرد.

حزب الله نيز در بيانيه اى مشترك با حزب كمونيست، مواضع نژادپرستانه كاج بانان درباره فلسطين، نقش و هويت لبنان، وحدت ملت لبنان و روابطش با كشورهاى عربى را محكوم كرد.

• بازگشت به دوران جنگ داخلى

حزب مجمع ملى لبنان موضع كاج بانان را يادآور سال هاى جنگ داخلى در اين كشور دانست كه طى آن هرج و مرج و دشمنى گروه هاى مختلف با يكديگر امر رايجى بود. حزب مجمع ملى لبنان تاكيد كرد كه در زمان جنگ و در زير فشار توپ و تفنگ، ادعاهاى كاج بانان را نپذيرفته است. اين حزب همه لبنانى ها را دعوت به همبستگى و فراموشى كينه ها و دورى از تعصبات گروهى و جناحى كرد.

بهيه حريرى نماينده پارلمان لبنان با ابراز نگرانى از ادعاهاى كاج بانان از جريان ها و گروه هاى فلسطينى خواست تا ضمن حفظ آرامش با اين مسئله برخوردى منطقى داشته باشند و آن را مسئله اى درخور توجه از سوى گروه هاى لبنانى و حكومت اين كشور دانست. وى به فلسطينيان اطمينان داد كه ملت لبنان از شعور ملى بالايى برخوردار هستند و هيچ گاه دچار پس روى نخواهند شد.

• موضع فلسطينيان

گروه ها و سازمان هاى فلسطينى از هرگونه بحث و جدل با كاج بانان دورى كردند. آنها تاكيد كردند كه بر برادران لبنانى علاقه مند به روابط مناسب با فلسطينيان واجب است تا پاسخ ادعاهاى كينه توزانه و نژادپرستانه كاج بانان را بدهند. پاتريك سليم غزال ادعاهاى مطرح شده درباره هويت عربى لبنان و دعوت به قتل عام فلسطينيان را رد كرد و اظهار داشت: وجود آزادى بيان در لبنان مى بايست تامين كننده مصلحت همه گروه ها باشد و به حربه اى در دست يك عده براى وارد آوردن اتهام به ديگران و ايراد بيانات تحريك آميز تبديل نشود. وى افزود: وحدت ملى كه لبنانى ها آن را بنا بر موافقتنامه يكپارچگى ملى پذيرفته اند، قانون اساسى اين كشور محسوب مى شود و تنها از طريق گفت وگو و تفاهم بين همه لبنانى ها قابل تغيير است... و بايد مانع از لطمه وارد آمدن به آن شد.

عاطف عون عضو دفتر سياسى جنبش امل با انتقاد از كاج بانان گفت: «اسرائيلى ها در سراسر جهان شعار «با پرداخت يك دلار يك فلسطينى را بكش» را سرمى دادند. حال كار به آنجا رسيده است كه از حاميان ملت فلسطين مى خواهند تا هزينه قتل فلسطينيان را بپردازند.»

همچنين عون از مراجع مسيحى و اسلامى خواست تا با اتخاذ موضعى مناسب در برابر ادعاهاى كاج بانان مانع از نفوذ انديشه هاى صهيونيستى و اسرائيلى به جامعه لبنان شوند. لبنانى ها از هر گروه و مذهب، بيش از هر چيز نيازمند وحدت مواضع به منظور تقويت وحدت ملى و ارزش هاى عربى و ناسيوناليستى هستند. سليم الحص رئيس سابق دولت لبنانى با جنايت كارانه خواندن ادعاهاى كاج بانان، اين ادعاها را تكفير وطن دانست كه حتى ارزش پاسخگويى ندارند.