هر دو طرف درگيري در فلسطين در آستانه ورشكستگي قرار دارند. در اين شرايط صلح را مي توان خريد اما بهاي آن بسيار گران است. در سال ۱۹۶۹ دولت هاي مصر و اسرائيل صلح كردند. اين كار سالانه براي آمريكا ۶ ميليارد دلار هزينه داشت. حدود نيمي از اين مبلغ در قالب تحويل سلاح هاي مدرن و تكنولوژي نظامي به قاهره و تل آويو پرداخت شد.

صلح ميان مصر و اسرائيل تاكنون براي ماليات دهندگان آمريكايي حدود صد ميليارد دلار هزينه داشته است. اين رقم قابل مقايسه با هزينه هايي كه براي صلح اردن و اسرائيل در سال ۱۹۹۴ پرداخته شد، نيست. آمريكا و اتحاديه اروپا به كشور پادشاهي و صحرايي اردن سالانه حدود نيم ميليارد دلار كمك مي كنند. البته هسته مناقشه اعراب با اسرائيل موضوع فلسطين است. از آنجايي كه فلسطيني ها و اسرائيلي ها بر سر يك سرزمين جنگ دارند و اين جنگ ۶۵ سال قدمت دارد، اتمام آن نيز هم دشوار است و هم گران.

مهم ترين فاكتور هزينه ساز در اين زمينه مسئله حل نشده آوارگان است. پس از تاسيس رژيم صهيونيستي در سال ۴۹-۱۹۴۸ حدود هفتصد هزار فلسطيني از خانه هاي خويش رانده و آواره شدند. امروز حدود ۶/۳ ميليون آواره عرب و فرزندانشان در خارج از موطن خود زندگي مي كنند. سران اسرائيل معتقدند كه بازگشت آوارگان به سرزمينشان ماهيت يهودي اسرائيل را از ميان مي برد. زيرا امروز حدود ۵ ميليون يهودي تنها ۳/۱ ميليون عرب فلسطيني را در كنار خويش دارند و بازگشت ۶/۳ ميليون فلسطيني ديگر كفه ترازو را به نفع فلسطيني ها سنگين مي كند. لذا رژيم صهيونيستي صرف نظر كردن آوارگان از بازگشت به موطنشان را يكي از پيش شرط هاي صلح اعلام كرده است. در مقابل فلسطيني ها چنين شرطي را تنها با اجراي برخي خواسته هايشان مي پذيرند. آنها خواهان دريافت «غرامت مناسب» هستند. اما غرامت مناسب يعني چه قدر؟ سرانه درآمد در فلسطين ۱۵۰۰ دلار است. به نظر مي رسد كه حتي ده برابر اين رقم هم كم باشد (يعني معادل ۵۵ ميليارد دلار براي كل فلسطيني ها). علاوه بر اين فلسطيني ها خواهان پرداخت قيمت زمين ها و خانه هاي ويران شده خويش به اضافه سود اين پول طي دوران اشغالگري هستند. اين مبلغ نيز حداقل ۵۰ ميليارد دلار مي شود.

همچنين فلسطيني ها خواهان آنند كه حدود هفتصد هزار يهودي از كشورهاي عربي مهاجرت كنند. اسكان اين افراد در اسرائيل نيز براي دولت يهود تا ۵۰ هزار دلار به ازاي هر نفر هزينه برمي دارد. موضوع اساسي دوم در مناقشه فلسطين موضوع شهرك هاي اسرائيلي است. حدود دويست هزار اسرائيلي هم اكنون در ۱۴۵ شهرك واقع در سرزمين هاي اشغالي ۱۹۶۶ و تپه هاي جولان زندگي مي كنند.

بيشتر اين شهرك ها حالت سپر دفاعي بيت المقدس را دارند. گفته شده كه بايد حداقل ده هزار نفر از آنان خانه هاي خود در شهرك ها را ترك كنند. اسرائيل ظرف سي سال گذشته بيش از بيست ميليارد دلار صرف تاسيسات زيربنايي اين شهرك ها كرده است. طبيعي است كه رژيم صهيونيستي حاضر نيست به اين راحتي از سرمايه گذاري هاي خويش چشم بپوشد.

هزينه هايي را كه بايد در بيت المقدس متحمل شد نيز نبايد از نظر دور داشت. ايجاد مجموعه هاي امنيتي متعاقب تقسيم مناطق بيت المقدس ميلياردها دلار هزينه برمي دارد. انعقاد قرارداد صلح ميان اعراب و اسرائيل بدون حضور سوريه و لبنان بي فايده است. در قبال اين كار دمشق خواهان بازپس گيري كل منطقه تپه هاي جولان است. همچنين بايد روستاها و شهرهايي كه در اين ناحيه نابود شده اند ساخته شده و يا بابت خرابي آنها خسارت پرداخت شود. موج جديد انتفاضه كه از دسامبر ۲۰۰۱ آغاز شده و حملات اسرائيلي ها مجموعاً اقتصاد ملي فلسطين را ضعيف كرده است. در حال حاضر اين اقتصاد تا مرز ورشكستگي پيش رفته است. در گذشته اتحاديه اروپا حدود ۴ ميليارد يورو در اين اقتصاد سرمايه گذاري كرده بود. اكنون نيمي از جمعيت قادر به كار بيكار هستند. اقدامات نظامي اسرائيلي خساراتي بالغ بر صدها ميليون يورو ايجاد كرده است. از جمله ويرانگري هاي به عمل آمده مي توان به نابودي فرودگاه غزه كه با كمك هاي اتحاديه اروپا ساخته شده بود، اشاره كرد.

اقتصاد اسرائيل نيز نظير اقتصاد فلسطين زمين گير شده است. درآمد حاصل از گردشگري بيش از هشتاد درصد كاهش يافته است. فناوري اطلاع رساني (IT) نيز كه تاكنون موتور محرك رشد اقتصادي اسرائيل به شمار مي آمد به واسطه انتفاضه و ركود جهاني اقتصاد شديداً لطمه ديده است. صادرات رژيم صهيونيستي نيز مجموعاً با يازده درصد كاهش مواجه شده است. درآمد سرانه هم ۳ درصد كمتر شده. پيش بيني مي شود كه در سال ۲۰۰۳ شاهد ۳/۱ درصد پس رفت اقتصادي باشيم.

نتانياهو، وزير دارايي اسرائيل، قصد دارد هزينه هاي اجتماعي را حدود ۲/۲ ميليارد دلار كاهش دهد. ناتواني دولت در پرداخت هاي خويش در ماه مارس تنها با تضمين پرداخت وام ۹ ميليارد دلاري از سوي آمريكا بود كه جبران شد. دولت بوش مي داند كه تنها زماني مي تواند در جنگ جهاني خويش موسوم به «جنگ عليه تروريسم» موفق باشد كه مناقشه فلسطين خاتمه يابد.

هزينه هاي صدها ميليارد دلاري چنين كاري را خود واشنگتن نمي تواند به تنهايي پرداخت كند. لذا بوش درصدد استفاده از اروپا و كشورهاي نفت خيز عربي است. صلح گران است و سود آن هم همواره كمتر از ابعاد خساراتي است كه با شمشير ايجاد مي شود.