نيل پستمن

◄ نيل پستمن


نيل پستمن (۲۰۰۳-۱۹۳۱)؛ نظريه پرداز اجتماعى و استاد علوم و فنون ارتباطات در دانشگاه نيويورك يكى از منتقدان و صاحبنظران پرآوازه در عرصه رسانه و تكنولوژى، داراى ۲۰ عنوان كتاب و ۲۰۰ مقاله است. در يكى از كتابهاى معروف خود به نام نابودى كودكى (۱۹۸۲) اين نظر را مطرح مى كندكه تلويزيون با از ميان برداشتن مرز بين آگاهى كودكان و بزرگسالان از يك سو خصلت كودكانه كودكان را كاهش مى دهد و از سوى ديگر از بلوغ فكرى و فرهنگى بزرگسالان مى كاهد. به گمان او تلويزيون دنياى كودكان وبزرگسالان را به هم مى پيوندد و اطلاعات و تصاويرى در اختيار كودكان قرار مى دهد كه روزگارى تنها در اختيار بزرگسالان بود. او در كتاب معروف زندگى در عيش و مردن در خوشى (۱۹۸۶) كه به بيش از ده زبان ترجمه شده است به بررسى وتحليل ونقادى گسترده تلويزيون در بستر فناورى جديد مى پردازد. زندگی نیل پستمن در مارس سال 1931 متولد شد. وی به مدت 40 سال استاد علوم و فنون دانشگاه نیویورک بود. پستمن يكى از منتقدان و صاحبنظران پرآوازه در عرصه رسانه و تكنولوژى است. وی در مقام يك محقق تواناى آمريكايى جوايز معتبر بسيارى دريافت كرده است از جمله جايزه Christian Lindback به خاطر كيفيت عالى در تدريس و آموزش و نيز جايزه جورج اورول در سال ۱۹۸۷ به دليل بيان و قلم شفاف و روشن. نيل پستمن در 72 سالگي و در سال 2003 ميلادي به دليل ابتلا به سرطان ريه درگذشت. آثار از پستمن 20 کتاب و بیش از 200 مقاله به چاپ رسیده است. برخی از کتاب های وی عبارتند از: - نابودى كودكى (۱۹۸۲) - زندگى در عيش و مردن در خوشى (۱۹۸۶) - ساختن پلى به قرن هجدهم و تكنوپولى، تسليم فرهنگ به تكنولوژى(۱۹۹۲) اندیشه پستمن در آثار متعدد خود به تاريخ و تأثير انواع تكنولوژى از جمله تلگراف، صنعت چاپ ، تلويزيون ، كامپيوتر و اينترنت بر زندگى و ذهن بشر مى پردازد و انديشه پيشرفت و ترقى مثبت را در مورد تاريخ تكنولوژى به خصوص درعرصه ارتباطات جمعى مورد سؤال قرار مى دهد. زمينه استدلال او اين است كه هر وسيله ارتباط جمعى ازنوعى بازتاب برخوردار است. هر وسيله و ابزارى، صرف نظر از چارچوب محدود و كاربرد اوليه آن، اين قدرت را دارد كه از محدوده نخستين جدا شود و سيطره خود را در چارچوبى نوين و غيرقابل پيش بينى گسترش دهد. اين نقش تا آنجا پيش مى رودكه نه تنها در برداشت و استنباط ما از مفاهيمى مانند نيكى و پارسايى و زيبايى اثر مى گذارد بلكه حتى بالهاى تأثير خود را بر نوع و چگونگى برداشت و بيان ما از هستى و حقيقت مى گستراند. يكى از مثالهاى پستمن در اين باره اختراع تلگراف است. مورس پس از اختراع تلگراف گفته بود: «تمامى سرزمين ها و ايالت هاى اين قاره به يك سرزمين همجوار واحد مبدل خواهند شد». اما اختراع مورس راهى را پيمود كه او هيچ گاه پيش بينى نكرده بود: توليد و انتقال سيل عظيمى از اطلاعات كه هرچند در بسيارى موارد كم بها، كم اعتبار و بى اهميت بود در مجموع نسبت و توازن ميان خبر و عمل را بر هم مى زد. پيش از اختراع تلگراف و پس از آن ساير رسانه ها از جمله تلويزيون رابطه منطقى و متعادلى ميان خبر و عمل وجود داشت اما با اختراع اين ابزار اين رابطه به شدت دگرگون شد. انسانها در گذشته به دنبال اطلاعاتى بودند كه روشنى بخش ساختار و چارچوب واقعى زندگى آنان بود حال آنكه امروزه بايد براى اطلاعاتى كه به سوى آنها سرازير است چارچوب واقعى پيدا كنند. پستمن حتى اختراع به ظاهر كوچك ساعت را داراى پيامدهاى عميق پيش بينى نشده مى داند او در اين باره چنين مى گويد: «در سده هاى ۱۲ و ۱۳ ميلادى راهبان كاتوليك بند يكتى كه ساعت مكانيكى را اختراع كردند قصد داشتند با چنين اختراعى زمان منظم عبادات و مراسم مذهبى را مشخص كنند، در حقيقت هم همين كار را كردند. اما آنچه در اين خصوص پيش بينى نشده بود اين بود كه ساعت صرفاً تعيين كننده زمان نيست بلكه وسيله اى است كه اعمال انسان را به گونه اى كنترل و زمانبندى مى كند.» بدين ترتيب در اواسط قرن ۱۴ ميلادى ساعت به بيرون از ديوار صومعه ها راه پيدا كرد و نظم و ترتيب دقيقى در زندگى كارگران و بازرگانان به وجود آورد. ساعت مكانيكى مفهوم توليد قاعده مند، زمان كار قاعده مند وتوليد استاندارد را امكان پذير ساخت. بدون ساعت، سرمايه دارى پديد نمى آمد اما شگفتى بزرگ در همينجاست: ساعت كه آن را مردانى اختراع كردندكه قصد داشتند زندگى خود را وقف خدمت خدا كنند به صورت تكنولوژى اى با بزرگترين بهره براى كسانى درآمد كه زندگى خود را يكسره وقف كسب ثروت و ماديات كرده بودند. تكنولوژى همواره نتايج پيش بينى نشده اى داشته است. اما مقصود پستمن از تكنولوژى چيست؟ او مى گويد كه تكنولوژى نه صرف ماشين آلات و تجهيزات ماشينى بلكه نظام اعتقادات تشكيل دهنده يك دنياى فكرى تكنولوژيك است . اين نظام اعتقادى شامل عقايدى از اين قبيل است: هدف اوليه و اصلى فكر انسان كارايى است؛ محاسبه گرى تكنيكى از هر لحاظ بدتر از داورى انسان است، آنچه را نمى توان اندازه گيرى كرد وجود ندارد و كار و امور شهروندان را به بهترين نحو مى توان توسط متخصصان تكنيكى هدايت كرد. پستمن تصريح مى كندكه سيطره تكنولوژى وتفكر وابسته به آن خود به يك كيش جديد بدل شده است كه مى كوشد همه چيز را تحت سلطه و انقياد خود درآورد.او تكنولوژى را به صراحت نوعى ايدئولوژى مى خواند و مى گويد: «الهيات شايع حاصل از تكنولوژى جديد مستلزم آن است كه همه هوش و خرد و توان خود را متمركز بر اين پرسش كنيم كه تكنولوژى چه كارهايى برايمان انجام مى دهد اما تقريباً هيچ پرسشى در اين باره نمى كنيم كه چه چيزهايى را به زوال و انحطاط مى كشاند و نابود مى كند». پستمن منكر فايده هاى تفكر تكنولوژيك نيست. او مى پذيرد كه دستاوردهاى تكنولوژى فوايد چشمگيرى براى بسيارى از مردم داشته است و تصريح مى كند: «اما تا زمانى كه اين فوايد با گرايش نسنجيده به كسب قدرت و سيطره خداگونه برطبيعت، اين پندار كه ابداعات تكنولوژيك مترادف با پيشرفت و ترقى انسان است، و تفكر تكنولوژيك بهترين راه حل براى عميق ترين مسائل انسان است توأم باشد خود را غرق خيالبافى هاى كودكانه و اميدهاى واهى كرده ايم و در پى يك بت ضعيف و ناتوان رفته ايم». به عقيده پستمن خوش بينى ما نسبت به تكنولوژى مى تواند به شكلى از بت پرستى بدل شود و اعتقادمان به خوب بودن ذاتى آن مى تواند به طور مطلق نادرست باشد. بهترين نوع نگاه به تكنولوژى اين است كه بدانيم تكنولوژى بخشى ازطرح و مشيت خدا نيست بلكه محصول خلاقيت و نخوت انسان است و استعداد خير و شر آن بستگى تمام به آگاهى ما نسبت به عملكرد تكنولوژى و تأثيرى دارد كه بر ما مى نهد. پستمن براى دگرگونى هاى حاصل از تكنولوژى پنج مؤلفه بر مى شمارد: 1. نخست اينكه ما همواره براى تكنولوژى بهايى مى پردازيم . هرچه تكنولوژى عظيم تر باشد بهاى آن بيشتر است. 2. دوم اينكه در نسبت با تكنولوژى هميشه برخى برنده وبرخى بازنده اند و برنده ها سعى دارند بازنده ها را متقاعد كنند كه واقعاً برنده هستند. 3. سوم اينكه درهر تكنولوژى بزرگ يك پيش داورى وتعصب اجتماعى سياسى يا معرفت شناسانه وجود دارد. گاه اين پيش داورى و گرايش نهفته براى ما بسيار سودمند است اما گاه نيز چنين نيست. براى مثال صنعت چاپ سنت شفاهى را نابود كرد، تلگراف فضا را از بين برد، تلويزيون كلام را خوار و خفيف كرد و كامپيوتر شايد زندگى اجتماعى را تضعيف كند. 4. چهارم اينكه تغيير و دگرگونى حاصل از تكنولوژى يك تغيير افزودنى نيست بلكه تغييرى بوم شناختى است به اين معنى كه هر چيزى را تغيير مى دهد و بنابراين مهمتر از آن است كه يكسره در دستان بيل گيتس رها شود. 5. پنجم اينكه تكنولوژى متمايل به آن است كه به امرى اسطوره اى بدل شود يعنى به صورت بخشى از نظم و نظام طبيعى اشيا درآيد، از اين رو مستعد آن است كه بيش از اندازه لازم زندگى ما را تحت كنترل خود درآورد. پستمن مى گويد كه شكل دادن به زندگى براساس مقتضيات تكنولوژى و نه مقتضيات فرهنگ گونه اى حماقت است بويژه در عصر تغييرات گسترده تكنولوژيك. پس ضرورى است كه با چشمان كاملاً باز و هوشيار حركت كنيم تا بيش از آنكه مورد استفاده تكنولوژى قرار گيريم، از آن استفاده كنيم. پستمن در جايى مى نويسد هر كسى كه تاريخ تكنولوژى را مطالعه كرده باشد مى داند كه تغيير تكنولوژيك در هر حال يك «معامله فاوستى» است، تكنولوژى چيزهايى مى دهد و چيزهايى مى گيرد و اين داد و ستد همواره براى دوطرف مساوى نيست. يك تكنولوژى جديد گاه بيش از آنچه خراب مى كند مى آفريند وگاه بيش از آنچه مى آفريند، خراب مى كند. پستمن در يكى از آثار خود اين سخن جورج اورول نويسنده انگليسى (۱۹۵۰ـ۱۹۰۳) را نقل مى كند كه انسان ميانه حال امروز همانقدر ساده و زودباور است كه انسان قرون وسطى. اما پستمن عقيده دارد كه عبارت دقيق تر اين است كه وضعيت انسان ميانه حال قرون وسطى تا حدودى بهتر از انسان ميانه حال امروزى بوده است. در قرون وسطى مسيحيت جهان بينى وچهارچوب فكرى لازم را براى انسانهاى آن عصر فراهم مى كرد اما امروزه در عصر تفوق علم و تكنولوژى در غرب، چهارچوب فكرى و عملى مشخصى كه بتواند جايگاه هر چيزى را تعيين كند وجود ندارد. پستمن با استفاده از تعبير آلدوس هاكسلى (۱۹۶۳ـ۱۸۹۴) مبنى بر اينكه همه ما مختصر گويان بزرگى هستيم مى گويد: «هيچ كس از آن ميزان عقل و خرد بهره مند نيست كه بتواند حقيقت را دريابد.» وى در جايى ديگر با لحنى مطايبه آميز مى گويد: «در قرون وسطى حتى اگر يك فرد عادى بر اين باور بود كه جهان مثلاً در ساعت ۹بعدازظهر ۲۳اكتبر سال۴۰۰۴ پيش از ميلاد آفريده شد باز حسى از نظم و انتظام جهان در او حضور داشت. براى چنين شخصى دنياى قرون وسطى، رازآميز و پر از حيرت و شگفتى بود اما فاقد حس نظم و نظام مندى نبود. اما امروز چنين چهارچوبى وجود ندارد. انسان ميانه حال امروزى حيران و سرگشته در ميان سيل اخبار و اطلاعات پراكنده و پاره پاره اى است كه نمى تواند آنها را در چهارچوب مشخصى جاى دهد و راهنماى عمل خود سازد و به سبب فقدان يك جهان بينى منسجم هر چيزى را پذيرفتنى مى انگارد.»، «ما به فلان چيزها باور داريم زيرا هيچ دليلى براى باور نكردن نداريم.» پستمن در سال ۱۹۹۸ در بيان مثالى از سيل اطلاعات و اخبار و تصاوير مى گويد: «در آمريكا 260000 تابلوى آگهى، ۱۱۵۲۰ روزنامه، ۱۱۵۵۶نشريه ادوارى، ۲۷۰۰۰ نمايندگى اجاره و فروش ويدئو، ۳۶۲ ميليون دستگاه تلويزيون و بيش از ۴۰۰ ميليون دستگاه راديو وجود دارد. هر سال نيز ۴۰۰۰ كتاب جديد منتشر مى شود و بيش از ۶۰ ميليارد آگهى تبليغاتى اينترنتى وارد صندوق هاى پست الكترونيكى مى شود. پيداست كه ميزان اطلاعات و اخبار و تصاوير برخلاف دوران گذشته هيچ نسبتى (يا تناسبى) با حل مسأله ندارد. به عقيده پستمن ما ديگر كنترلى بر اطلاعات نداريم و نمى دانيم با آنها چه كنيم. اين امر دوعلت دارد: «نخست اينكه ما ديگر نگرش و تصور منسجمى نسبت به خود، نسبت به عالم و نسبت به رابطه مان با يكديگر نداريم. برخلاف قرون وسطى ما اكنون نمى دانيم از كجا آمده ايم، به كجا مى رويم و چرا؟ به تعبير پستمن ما نمى دانيم اطلاعات مفيد چيست و اطلاعات زائد و غيرمفيد كدام است. دوم اينكه همه انرژى و هوش و استعداد خود را صرف تكنولوژى و اختراع ماشين آلاتى كرده ايم كه كارى جز افزودن بر حجم اطلاعات ندارند. در نتيجه نظام امنيت اطلاعاتى ما بى اثر است. ما نمى دانيم اطلاعات را چگونه تصفيه و پالايش كنيم، آنها را چگونه كاهش دهيم و چه استفاده اى از آنها كنيم.» پستمن در برابر مخالفانى كه از فوايد گسترش تكنولوژى اطلاعات سخن مى گويند اين سؤالها را مطرح مى كندكه آيا براى مثال اشغال كويت توسط عراق به دليل فقدان اطلاعات بود؟ آيا جنگ آمريكا و عراق به خاطر كمبود اطلاعات رخ داد؟ آيا مرگ كودكان گرسنه در اتيوپى به سبب فقدان اطلاعات است؟ آيا نژادپرستى در آفريقاى جنوبى به خاطر كمبود اطلاعات بود؟ آيا جرم و جنايت ولگردان خيابانهاى نيويورك به دليل در دسترس نبودن اطلاعات كافى است؟ آيا طلاق زن و شوهران به خاطر كمبود اطلاعات است؟ آيا رفتار كودكانى كه مايه شرمسارى خانواده هايشان هستند به سبب كمبود اطلاعات است؟ در دنيايى كه برخى از ساكنان آن بر اين باورند كه با كسب اطلاعات بيشتر به بهشت مى روند، كارشناس كامپيوتر پادشاه است. پستمن در ادامه مى گويد: «اما من همه اينها را موجب اتلاف توانايى و استعداد انسان مى دانم. تصور كنيد كه اين ميزان انرژى و استعداد به سمت فلسفه و الهيات و هنر و ادبيات و يا به طور كلى تحصيل، سوق پيدا مى كرد: چه كسى مى داند كه از چنين انسانهايى چه چيزها مى شد آموخت.» شايد دليل جنگ و گرسنگى و بى خانمانى و بيمارى روانى و خشونت همين باشد.» اينجاست كه هنرى ديويد تورو (۱۸۶۲ـ۱۸۱۷) مى گويد: اختراعات ما چيزى جز وسايلى مناسب براى اهداف نامناسب نيستند. در همين زمينه گوته اظهار مى دارد: انسان بايد هر روز بكوشد يك آواز كوچك بشنود، يك شعر خوب بخواند، يك تصوير زيبا ببيند و اگر امكان داشت چند واژه خردمندانه بر زبان آورد. ميكاه پيامبر نيز مى گويد: خداوند به ما فرموده است كه از ما چه مى خواهد. آنچه او از ما مى خواهد اين است كه رحم و انصاف داشته باشيم و با كمال فروتنى احكامش را به جا آوريم. پستمن پس از نقل اين سخنان مى گويد: «در اينجا مى توان به سخنانى از عيسى، محمد، كنفوسيوس، بودا، اسپينوزا و شكسپير نيز اشاره كرد كه همه محتواى يكسانى دارند و آن اين است كه هيچ راه گريزى از خودمان نداريم. وضعيت آدمى همانطور است كه تاكنون بوده است، ما با آويختن به شكوه و عظمت خيره كننده تكنولوژى هيچ مسأله بنيادينى را حل نكرده ايم... اين عقيده كه تغييرات تكنولوژيك روزگار ما حكمت روزگاران گذشته و خرد پيامبران و فرزانگان پيشين را به چيزهايى بى ربط و غيرمؤثر بدل كرده است پندار نادرستى بيش نيست.» به اعتقاد پستمن ما بايد حسى از كل نگرى و كليت را در خود تقويت كنيم و مانع از گسترش قلمرو خاص تكنولوژى شويم. اين همان چيزى است كه نوربرت وينر بنيانگذار سيبرنتيك از آن به «استفاده انسانى از انسانها» تعبير مى كرد. اصطلاح خود پستمن براى اين انديشه الحاد تكنولوژيك (technological atheism) است. مقصود وى از اين اصطلاح آن است كه بايد به الهى بودن تكنولوژى كافر شد و قائل به خداى آن نبود. انسان بايد تمام هوش و توان و انرژى خود را به كار گيرد كه اسير و بنده مصنوعات خويش نشود...» منبع: - روزنامه ایران 18/11/1383 و 19/11/1383 - http://www.goodreads.com



2011 بازديد 0 امتياز 20 مطلب

◄ تصاوير

براي مشاهده تصوير قبل و بعد از دكمه فلش هاي چپ و راست استفاده كنيد.

◄مطالعات موضوعي


● تكنوپولي ● تكنولوژي	● تلویزیون ● رسانه

◄ مطالعات منطقه اي


● آمريكا

◄ عناوين به ترتيب

◄ تاريخ

← نیل پستمن
420 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← جهانى بدون سلطه تكنولوژى و رسانه /نويسنده: على محمد متوليان
80 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← عصر اطلاعات؛ موهبت يا مصيبت؟ /نويسنده: نيل پستمن
142 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← 5 نكته درباره تكنولوژي /نويسنده: نيل پستمن
430 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← خلأیی در نظام آموزشی غرب /نويسنده: نيل پستمن
515 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← ظهور تكنيك و زوال فرهنگ /نام گفت و گو شونده: صادق طباطبايي
475 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← منتقدي كه تلويزيون خاموش را ترجيح مي داد /مترجم: محمد رضا نوروزپور
324 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← فضاي مجازي و سوالات پيش رو /نام گفت و گو شونده: نيل پستمن
594 بازديد - 0 تعداد نظر - 5 امتياز

← منجي تكنولوژيكال! /نويسنده: نيل پستمن
348 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← ژورناليسم و تكنولوژي /نويسنده: ريچارد هاروود,نيل پستمن
438 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← سومين آزمايش بزرگ /نويسنده: نيل پستمن
453 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← لادايتها، يادگيري و زندگي /نويسنده: نيل پستمن
541 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← ماشين دئوس /نويسنده: نيل پستمن
381 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← ماشين دئوس /نويسنده: نيل پستمن
295 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← جبر تكنولوژيك و فلسفه آموزش /نويسنده: نيل پستمن
440 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← علم و داستاني كه ما بدان نيازمنديم /نويسنده: نيل پستمن
490 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← تلويزيون و زوال كودكي /نام گفت و گو شونده: نيل پستمن
526 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← 5 نكته درباره تكنولوژي /نويسنده: نيل پستمن
326 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← زندگي در عيش مردن در خوشي /نويسنده: صادق طباطبايي
1173 بازديد - 0 تعداد نظر - 0 امتياز

← حركت به سوي مرگ در سيلاب اطلاعات /نويسنده: نيل پستمن
586 بازديد - 0 تعداد نظر - 2 امتياز

اين آرشيو هم اکنون داراي 20 مطلب در 1 صفحه مي باشد.

ارسال پیام l ارسال خبر l ارسال م

تماس با ما l ارسال مطلب l درباره سایت l آمار سایت l ارزش سایت