شنبه ۸ آذر ۱۳۹۳
بر خط: 3140
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

63 بازدید
استفاده از دارو به مثابه سلاح جنگی

جنگ بر علیه اذهان، این کلمات گاه از حالت نمادی و استعاره ای در آمده و شکلی واقعی به خود می گیرد. هنگامی که نوآوری ها در زمینه داروسازی و علوم اعصاب نظری (نوروساینس) ماهیت نظامی می گیرد، سلاح های کاملا جدیدی را می توان متصور شد. برخی از این سلاح ها، هم اکنون در میدان های جنگ عراق مورد استفاده قرار می گیرند و تحت لوای مبارزه با تروریسم، تحقیقات در این زمینه ها با رعایت سطحی بخشی از کنوانسیون علیه جنگ شیمیایی، با سرعت ادامه دارد. بدون آن که شماری از دانشمندان از مسئولیتی که در این رابطه بر عهده دارند، کوچکترین آگاهی ای داشته باشند.


تحقیقات دارویی جنگی اجتناب ناپذیرند. این دست کم نتیجه گیری ای است که انجمن ملی پزشکان انگلیس در گزارش اخیر خود راجع به استفاده از دارو به مثابه سلاح، به آن اشاره دارد. چهل سال است که امکان استفاده جنگی از دارو ها مورد بررسی است. از « ال. اس.دی» مشهور تا گاز «بی زد»، داروهای جنگی بسیاری بر روی انسان ها آزمایش شده اند : گاز «سی اس»، در ابعادی وسیع در دوران جنگ ویتنام مورد استفاده قرار گرفت. برنامه کاملا سری شوروی به نام «بونفایر»، سعی داشت هورمون های انسانی مولد بسیاری از کارکرد های بدن را به سلاح تبدیل کند. مواد شیمیایی مورد مصرف به هنگام بازجویی ها، دارو های روانگردان یا فلج کننده که موجب مسدود شدن انتقالات عصبی می شود، درد تولید کرده و یا تحریک آمیز می باشند، که جای خود دارد.
به دلیل ماهیت بسیار فنی این تحقیقات، بحث ها غالبا در حد سازمان های دارای کارشناسی در زمینه سلاح های غیرقراردادی (خارج از کنوانسیون) محدود می ماند، از جمله این سازمان ها می توان از کمیته بین المللی صلیب سرخ، هاروارد سوزس، برنامه مربوط به سلاح های شیمیایی و باکتریولوژیک و سازمان «پوگواش» نام برد . با این حال، انقلاب دانسته ها در زمینه علوم زیست شناسی، برنامه ها و ظرفیت های نظامیان در رابطه با سلاح های بیوشیمیایی را به سطوحی بسیار بالا ارتقا داده است.
علوم اعصاب نظری یا «نوروساینس» جدید افق های غیر قابل تصوری را می گشاید. امروز می توان مولکول هایی را برنامه ریزی مجدد کرد تا سازو کار های تنظیم کننده عملکرد های عصبی و یا ریتم قلبی را هدف قرار دهند. آن چه سابقا مستلزم آزمایشهایی سنگین بود، امروز بیش از پیش با کمک کامپیوتر انجام می شود و ترکیبات زیست فعال بسیار اساسی پیدا شده و آزمایش می شوند. این ترکیبات جدیدکه «نطفه» داروهای فردا را تشکیل می دهند و نوید بخش درمان بیماری هایی هستند که تا کنون لاعلاج بود، در عین حال مورد نظر نظامیان نیز قرار دارند.

زدودن احساس گناه
استفاده از «نوروساینس» در چارچوب امنیتی ، تنها برای مقابله با دشمنان و مخالفین نیست. ایالات متحده و متحدین اش در عراق برای بالا بردن هشیاری سربازان از دارو استفاده می کنند. در آینده ای نزدیک، شاهد جنگجویانی خواهیم بود که با محموله ای از داروهایی به جنگ می روند که خشونت و مقاومت در مقابل ترس، درد و خستگی را افزایش می دهد. زدودن خاطرات از اهداف قابل دسترسی داروسازی است؛ تصور سربازانی که احساس گناه در میدان جنگ توسط دارو از ذهنشان زدوده شده و یا نگرانی های بعد از حمله ، به صورتی انتخاب شده از مجموعه خاطراتشان محو گشته است، دیگر تنها تصوری علمی ـ تخیلی نمی باشد. دلایل اقتصادی این گونه استفاده از دارو زیاد است، چرا که می دانیم تاثیرات مخرب روانی جنگ پنج بار بیشتر از دردو رنج های جسمانی سربازان است و برای ارتش هزینه سنگینی را تشکیل می دهد.
گزارش انجمن ملی پزشکان انگلیس هشدار دهنده است : علی رغم کنوانسیون های بین المللی که استفاده از سلاح های بیولوژیکی و شیمیایی را ممنوع می کند، برخی دولت ها «تمایل قابل ملاحظه ای به امکانات استفاده از دارو به مثابه سلاح، از خود نشان می دهند». بخشی از این امر ناشی از تلاش هایی است که در جهت دست یابی به سلاح های غیر مهلک صورت می گیرد.
در سال ١٩٩٩، کمیسیون امور خارجی، امنیت و سیاست دفاعی مجلس اروپا خواستار : «توافقنامه ای بین المللی شد که در سطحی عمومی هر نوع طرح تحقیقات و توسعه، خواه نظامی و خواه غیر نظامی، که شناخت از روند عملکرد مغز انسان در حیطه شیمیایی، الکتریسیته، امواج صوتی یا دیگر زمینه های تولید سلاح را به کار گیرد و باب استفاده های دیگر برای دستکاری در بدن انسان را بگشاید، منع نماید. » عملیات ١١ سپتامبر ٢٠٠١ بر خواست کنترل دموکراتیک فن آوری امنیتی پایان بخشید. گروه های امنیتی ـ صنعتی تک سواران میدان شدند و با سرمایه های بدون حد و مرز یکه تازی می کنند .
برای انجمن ملی پزشکان انگلیس، استفاده از سلاح های دارویی غیر مهلک « به طور ساده، عاری از خطر بالا بردن جدی شمار مرگ و میر در میان افرادی که از آن استفاده کرده اند ، نمی باشد. ماده (شیمیایی) ای که باعث به وجود آمدن کاستی ای در بدن شود و فاقد خطر مرگ در شرایطی تاکتیکی باشد وجود ندارد و شانس این که در آینده ای نزدیک بتوان چنین ماده ای را تولید کرد بسیار اندک است». گزارش مزبور از طیف وسیعی از بیم ها و نگرانی ها سخن می راند : پرسنل دست اندرکار بهداشت که در آماده سازی سلاح ها و یا حملات دارویی شرکت می کنند؛ چگونگی جمع آوری داده های مربوط به عواقب این دارو ها؛ نقش پزشکی و دانش آن در رابطه با هدف توسعه تسلیحاتی؛ نقش دوگانه پزشکان چنانچه می بایست در عین حال «صدمه وارد نکنند» و از امنیت ملی محافظت نمایند؛ نقش دست اندر کاران بهداشت در زیر پا گذاشتن حقوق بین المللی. این نگرانی ها در جریان حمله نیرو های ویژه روسی به تئاتری در مسکو در روز ٢٣ اکتبر ٢٠٠٢ تجلی هولناکی پیدا کرد. بیش از ١٣٠ تن از ٩١٢ گروگان جان باختند ( نرخ کشتاری که از میانگین مرگ و میر در درگیری های رو در رو، که به یک بر شانزده بالغ می شود بالاتر است). نیرو های دولتی که متهم به دست کاری در جواز های دفن و علت مرگ می باشند، هنوز نام ماده شیمیایی ای را که به هنگام حمله از آن استفاده کرده بودند فاش نکرده اند. یک انجمن تا کنون تعداد یک صد و هفتاد و چهار مورد معلولیت های علاج نا پذیر و یا مرگ و میر در بین باز ماندگان حادثه را سرشماری کرده است . به علاوه، از بین بردن همه مظنونین به تروریسم چچن، در جهت تقویت این نظر است که استفاده از گاز ، کشتار های دسته جمعی بدون دادگاه و قضاوت را تسهیل می کند.
گزارش انجمن ملی پزشکان انگلیس نگرانی دیگری را نیز مطرح می کند، وابستگی تولید کنندگان اسلحه به صنایع دارویی باعث کاهش معیار های تضمین کیفیت و امنیت دارو ها می گردد. هزاران مولکول به دلیل عوارض جانبی ناخواسته در کشوهای صنایع دارویی خاک می خورند. این مولکول ها می توانند مجددا مورد استفاده قرار گیرند، تحقیقات در مورد آن ها از سرگرفته شود و آزمایشهای بالینی به کشور هایی که کنترل کمتری دارند انتقال داده شود. زمانی که این دارو ها در عملیات موسوم به مبارزه با تروریسم جایی پیدا کنند، بازار آن ها رشدی پر رونق خواهد داشت. یافتن راه های تازه برای توزیع این دارو ها نیز مستلزم نو آوری است : خمپاره اندازی که مقادیر بالای مواد شیمیایی را پرتاب می کند؛ «پاتنتبال» یا رنگ پاش های تغییر یافته ، کپسول هایی که هنگامی که روی آن ها قدم گذاشته شود مواد شیمیایی رها می کنند، ماشین هایی که به صورت ربات حرکت می کنند ... در این صورت اگر یک ربات «مستقل» که با کمک الگوریتم های اتوماتیک عمل می کند رهگذری را با گاز معلول کننده بکشد، مسئولیت آن با کیست ؟
نتایج این دارو ها می تواند از بوجود آورن زخم های آنی تا بروز سرطان بعد از بیست سال را در بر گیرد و در عین حال می تواند منجر به هدف گیری های ژنتیکی و یا کنترل احساسات، باروری یا سیستم مصونیت جمعیت ها شود. طرح «سان شاین» که توسط یک گروه از کارشناسان متخصص در اطلاعات مربوط به سلاح های بیولوژیکی تهیه شده است، اخیرا پرده از اسناد ارتش آمریکا بر می دارد که از سال ١٩٩٤ در پی تحقیق بر روی نظریه «نه چندان خوشایند اما کاملا غیر مهلک تولید محرک های جنسی قوی که بویژه رفتار های همجنس گرایانه بوجود می آورد» بوده اند.
توقف چنین تحقیقاتی از آن جهت بیشتر اهمیت پیدا می کند که هنگامی که این سلاح ها تولید شود دیگر تنها در دست دولت های «مسئول» باقی نمی ماند. اما آیا هم اکنون کنوانسیون استفاده از سلاح های شیمیایی، که از سال ١٩٩٧ به مورد اجرا در آمده است ، این گونه سلاح ها را ممنوع نمی کند ؟ نکته درد آور آنجا ست که یکی از مفاد بند ٩ ـ ٢ این کنوانسیون در شرایط مشخصی استفاده از آن ها را جایز می شمارد: اساسا در مورد اجرای حکم اعدام توسط تزریق و یا استفاده از گاز های اشک آور برای مقابله با تظاهر کنندگان. اما این بند در ضمن مفری گشوده است که مبارزه با تروریسم هم خود را در آن گنجانده است.
مذاکراتی که در سال ٢٠٠٨ قرار است برای ارزیابی و باز بینی کنوانسیون صورت گیرد، مسئولیت سنگینی بر دوش دارد، چرا که می تواند راه های جدیدی در مقابل برخورد های سرکوبگر برای کنترل اعتراضات بگشاید. اگر چارچوب بسیار مشخصی تعیین نشود، لابراتوار های زیادی دست اندر کار تولید سلاح های دارویی جدید خواهند شد.
در دورانی که موازین بین المللی مورد تجاوز قرار می گیرد، غیر نظامیان و سربازان می توانند به زودی درخطر قرار گرفتن به عنوان هدف جمعی سلاح های نوین باشند. کوماندو های ویژه سپس به کشتار های هدفمند و خارج از کادر قانونی در میان مردم وحشت زده می پردازند.

تاریخ انتشار در سایت: ۸ اردیبهشت ۱۳۸۸
به نقل از: www.ir.mondediplo.com
نقش ها
نویسنده : استیو رایت
عناوین
رسته: 3