سه‌شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
بر خط: 673
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

316 بازدید
جامعه آرمانی


پرسش: قرآن ویژ گی های یک جامعه ایده آل و خوب را چه می داند؟
پاسخ: جامعه ایده آل قرآنی به گونه ای کامل در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) تحقق می یابد و آرزوی دیرینه بشریت جامه عمل می پوشد. برخی از مولفه ها و ویژگی های جامعه آرمانی از دیدگاه قرآن:

1- حق مداری
اولین مولفه جامعه دینی،. پیروی از حق در فکر و عمل است. در حوزه فکری، حاکمیت عقل و اندیشه و تبعیت از حق و حق مداری را توصیه و ترغیب می کند و کسانی که از این نعمت خدائی استفاده نمی کنند را مذمت می نماید و می فرماید «افلا تعقلون، (بقره، 44) چرا تعقل نمی کنید.»
در حوزه عملی نیز توصیه به حق محوری می نماید و می فرماید حق مدار باشید گر چه به ضرر خودتان یا بستگان تان باشد.
«یا ایها الذین، امنوا کونوا قوامین بالقسط شهداء لله و لو علی انفسکم او الو الدین و الاقربین، (نساء، 531) ای کسانی که ایمان آورده اید به عدالت قیام و عمل کنید و برای خدا شهادت دهید گرچه به زیان شما یا نزدیکانتان باشد.»
جامعه دینی پیرو حق است گرچه اکثریت با آن سرناسازگاری داشته باشند.

2- عدالت محوری
دومین شاخصه جامعه مطلوب، عدالت محوری است که هدف اجتماعی بعثت پیامبران نیز همین اقامه قسط و عدل بوده است از این رو تحقق بخشیدن به این هدف محوری باید سرلوحه جامعه ایده آل قرآنی قرار بگیرد.
«لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتب والمیزان لیقوم الناس بالقسط، (حدید، 52) ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آن کتاب و میزان نازل کردیم تامردم به عدالت قیام کنند.»
رعایت عدالت اجتماعی در عرصه اقتصاد، حقوق و... و رعایت عدالت در منابع و منافع از شاخصه های جامعه ایده آل قرآنی است.

3- قانون گرایی
جامعه ایده آل قرآنی، قانون گراست و از هرج و مرج پرهیز دارد. اما تنها قانون الهی را می پذیرد و وحی و تعالیم انبیا را منبع قانون گذاری در جامعه می داند و خود را پای بند آن می داند.
«اسلام چون دامنه حیات انسانی را منحصر به همین زندگی دنیا ندانسته و حیات واقعی را حیات آخرت می داند قانون را بر این اساس و براساس توحید وضع کرده است و در مرحله قانون گذاری، تنها به تعدیل اراده ها در اعمال و افعال مردم بسنده نکرده بلکه آن را با یک سلسله وظایف عبادی و معارف حقه و اخلاق فاضله تکمیل کرده است.
برخلاف تمدن امروز که قانون را براساس بهره مندی از لذائذ مادی وضع می کند1.

4- حکومت دینی
یکی دیگر از مولفه های جامعه ایده آل قرآنی، برپایی حکومت دینی است که بدون شکل گیری آن، احکام و اهداف دین محقق نخواهد شد.
حکومت دینی در سایه زمامدار دینی میسر است و تفسیرهای ناصواب از حکومت دینی منهای زمامدار دینی در حقیقت، رد و طرح اصل حکومت دینی است.
قرآن مجید می فرماید: «انما ولیکم الله و رسوله والذین ءامنوا الذین یقیمون الصلوه و یوتون الزکوه و هم راکعون، (مائده، 55) سرپرست و رهبر شما تنها خداست و پیامبر او و مومنانی که نماز به پای می دارند و در حال رکوع زکات می پردازند.»
روشن است که منظور از ولی در آیه فوق به معنای سرپرستی و تصرف و رهبری مادی و معنوی است2.
این ها نگاهی گذرا به شاخصه ها و ویژگی های کلی جامعه ایده آل از منظر قرآن بود شاخصه های دیگری نیز وجود دارد که از حوصله یک پاسخ مختصر خارج است3.

پی‏نوشت‏ها
1- المیزان- علامه طباطبایی. ج 4- ص 12-111
2- تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی، ج 4، ص 424، دار الکتب الاسلامیه.
3- برای کسب آگاهی بیشتر ر. ک: جامعه برین، میر مدرس/ حکومت در قرآن، احمد بهشتی، ص 97-19، دفتر نشر پیام، قم

تاریخ انتشار در سایت: ۱۶ آذر ۱۳۸۵
عناوین
رسته: 3