شنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۳
بر خط: 1148
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

644 بازدید
عمرکوتاه انقلابیون رمانتیک

گرچه درکلاس درس انشاء گفته شد که در حین نوشتن؛ غیر از نامه و خاطره نویسی، سعی کنید از ضمیر اول شخص: من و ما، استفاده ننمائید، یا بندرت آندو را بکارگیرید؛ حتا اگراین سبک، فواید روان-درمانی قلمی هم برای نویسنده داشته باشد، و مکتب پست مدرن امروزه هرگونه آزادی نوشتاری را بما داده، این روزها می بینیم که خواننده فلک زده درتبعید و مهاجرت، مجبور است که هرلحظه این نشخوارهای خصوصی پاره ای ازنویسندگان زورکی! را تغذیه نماید. امیداست امروزآخرین باریست که ما متنی را با ضمایر شخصی آغاز می کنیم. و امااکنون برگردیم به موضوع اصلی این مقاله.


درطول عمرکوتاه روشنفکری ام! دهها بارنام لرد بایرون، شاعر آزادیخواه و رمانتیک انگلیسی را شنیده بودم، تااینکه چندی پیش باعکسی ازاونیز برخوردکردم. درنگاه اول به نظر میرسید که اودرلباس قفقازی یا مهاراجه های هندی شهرتاج محل، خواسته بیننده را بیاد رمانتیک اشرافی داستانهای هزارویک شب یا دوره هارون الرشید بیندازد. ولی درگوشه ای ازعکس اشاره شده که بایرون درآنجا،درلباس ملی ومحلی مردم کشور آلبانی است.به هرحال آن تصویر تعثیری شرقی ازشاعرنامبرده روی تماشاچی بجا میگذارد. اشاره دیگراینکه، لرد بایرون درکنار پارتیزانهای جنبش استقلال طلبانه یونانی علیه ترکهای عثمانی درسال 1824 کشته شد، گرچه مرگ اونه درمیدان نبرد، بلکه براثر تب باتلاقی دریونان بوقوع پیوست. بایرون آنزمان یکی از سران جنبش جوانان پان هلینیستی غرب علیه حضور حکومت عثمانی درجنوب اروپا وکشورهای بالکان بود.
او از آغازت تلد دارای یک پای لنگ و شل بود، بااین وجود بایرون یکی از بهترین شناگران زمان خودنیزبشمار میرفت.
پدربایرون یک نظامی اشرافی مرفه بود که بعدها؛ زمانیکه لردبایرون 3ساله بود، بدلیل ولخرجی و خوشگذرانی و بدهکاریهای کلان ناشی ازآنها، خودکشی نموده بود. و مادر لرد بایرون 20 سال بعداز مرگ پدرنیز فوت نموده بود.
منتقدین چپ درباره بایرون وآثارش به دو موضوع اشاره میکنند: اول اینکه اوبدلیل روابط عشقی-ناموسی با بعضی اززنان اشراف و دربار، و جنجالهای خطرناک ناشی ازآن، مجبورشد به ایتالیا و سوئیس فرارکند. دوم اینکه آنها تضادهای انفجاری آثار بایرون را جمع بندی و نتیجه احساسات میهن پرستانه و آزادیخواهانه شهروندی و دشمنی اوبا ارتجاع فئودالیسم و روحانیون مسیحی ازیک طرف و موضعگیری فردگرایانه-آنار شیستی و بدبینانه ازطرف دیگر میدانند.بدبینی اورامیتوان نتیجه سرخورده گی بایرون از شکست هدفهای انقلاب فرانسه درآنزمان دانست.آثاراوحاوی تضاد: طنز و تراژدی، شوخ منشی و بی حوصله گی، رمانتیسم و کلاسیسم میباشند. لردبایرون ازجمله شاعران نوگرای ادبیات جهانی است. درانگلیس اوراازنظرادبی رقیب والتر اسکات و توماس مورس بشمار می آورند.
او درکنارشاعری بنام شلی، یکی ازنمایندگان مهم ادبیات رمانتیک انقلابی انگلیس بود. دراشعار او احساسات آزادیخواهانه و درد و رنج جهان و سرنوشت انسان، باهم ادغام میشوند. طنزآثار بایرون راآنزمان نشان نوگرایی ادبی بحساب می آوردند. خواننده اشعارش شاهد تضاد احساسات رمانتیک و طنز کلاسیک میتواند بشود. اوراهمچون هاینه درآلمان، نماینده نوع رمانتیک ناامید یا “رمانتیک منفی“ می نامند. جامعه شناسان ادبی، این گونه رمانتیک منفی بایرون را، جاده صاف کن ادبیات آبزورد و پوچگرای بعدی درغرب بحساب می آورند. امروزه درمحافل تحقیقی و دانشگاهی، لرد بایرون رایکی از 5 شاعر مهم رمانتیک اروپا بشمار می آورند. جنبش ادبی رمانتیک ناامید ومنفی رانتیجه عوارض انقلاب صنعتی میدانند که با برده نمودن رنجبران و نابودی طبیعت ومحیط زیست، بجای زورگویی و استثمار پیشین حاکمان و اسقف های کلیسایی، اکنون کارخانه داران طمعکار و مدیران تولید انبوه را مسئول به خاکسپردن امیدهای انسانی نموده.باآ‎غاز خشونت: قوانین، سازمانها و موسسات سرمایه داری، انسان رمانتیک به مرگ و زاری از درد و رنج سرنوشت و جهان، پناه برد، ویا به مبارزات اجتمایی پرداخت، گرچه امیدی به پیروزی نداشت. دراین مبارزه مرگ وزندگی، قهرمان رمانتیک شاعر، اغلب تنها است و بزرگترین نتیجه کوششهایش، مرگ قهرمانانه می باشد.
درزمان لرد بایرون گویا اوضاع سیاسی استعماری اروپا خیلی شیر توشیر بود: ایتالیا درزیر سلطه دولت اطریش بود، اسپانیا و پرتقال برای استقلال ازفرانسه درحال مبارزه با ناپلئون بودند، روشنفکران انگلیسی ازشکست شعارهای انقلاب فرانسه شوکه شده وبه فکر میدان آزمایش جدیدی مشغول بودند، ترکیه عثمانی ازسال 1461 به اشغال یونان پرداخته بود، بریتانیای درحال جنگ بافرانسه انقلابی، شاعران و روشنفکران رمانتیک خودرا خائن به وطن نامیده و آنها را به خارج کیش کرده و به تبعید و مهاجرت وادار نموده بود.
بعضی ازشاعران رمانتیک با تکیه بر ایدئولوژی انسانی یونانی و پان هلینیستی، قصد مبارزه با بی عدالتی درجهان را در سر گرفتند. لردبایرون از سال 1816 درشوق وصال بامرگ و انقلاب، انگلیس را ترک کرده بود. اومیخواست تامرگش بصورت یک اسطوره قهرمانی خواسته شده، درلباس سیاسی درتاریخ ثبت گردد. مراسم خاکسپاری او در آنزمان در انگلیس و آمریکا را جشن گرفته و به نمایش گذاشتند. احتمالا جنگ غرب با اسلا عزیز! ازآن زمان شروع گردید.
فضای ادبی کشور بریتانیا آنزمان به دو قسمت تقسیم میشد. غیر از شلی، اکثرا با او مخالف شدند. جان کیت نوشت که بایرون موضوعات جدی را بصورت طنز و مسائل طنز را به شکل جدی به خورد خواننده میدهد. روبرت سوتی، سبک ادبی بایرون را “مکتب شیطانی“ ادبیات نامید، ولی موافین بایرون، قهرمانان آثار اورا پررنگ تر و پرخون تر از قهرمانان رمانهای تاریخی والتر اسکات دانستند. فرانسویان بایرون رادرکنار ولتر و روسو قراردادند. لامارتین و ویکتورهوگو، مجذوب او شده و بایرون را با شاتوبریان قابل مقایسه میدانستند. آلمانیها بایرون را به اهمیت شکسپیر شمردند. در روسیه به پوشکین و لرمانتف، “بایرون های روس“ لقب دادند. نیچه و استاندال او را درکنار گوته، مهمترین شاعر زمان نامیدند. گوته کتاب “ دون ژوان“ بایرون را اثری فراموش نشدنی نامید.
درباره بیوگرافی بایرون باید اشاره نمود که وی بین سالهای 1788 و 1824 زندگی کرد و در 21 سالگی سفرهایی به کشورهای خاورمیانه و کشورهای حوضه مدیترانه نمود.
سه اثر مهم لرد بایرون را: سفر زیارتی جنگجو، دون ژوان، و مانفرد، بحساب می آورند. شکایتهای تاسو، کورسار، محاصره کورین، کاین، مارینو، هردو ف، ساعات فراغت، و امید و رویای عدالت، از جمله دیگر آثار اوهستند. انتشار کتاب: سفر زیارتی جنگجو، در 24 سالگی موجب مشهوریت سریع و ناگهانی بایرون شد. او در رابطه با منتقدین کم سواد آثارش درکتاب “ امید و رویای عدالت“ با طنز تحقیرآمیزی نوشت: ما حماسه سرایان انگلیسی، و شما منتقدین مسخره اسکاتلندی !.
کتاب حماسه شاعرانه دون ژوان رااثر اصلی بایرون میدانند. اودراین کتاب، طنز را با عناصری از رئالیسم انتقادی مخلوط نمود. دون ژوان از موضع منفعل دراین کتاب قربانی تن نازی زنان عشوه گرمیباشد و نه فریب دهنده آنان. البته منظور بایرون، زنان و دختران اشراف، دربار، و فرماندهان نظامی و بزرگ ارتشتاران هستند و نه فلک زدههای روستایی ویا شهرستانی که تمام روز مشغول سیر کردن شکم خود و بچه هایشان هستند و باید سگدو ! بزنند.

* این مقاله توسط خانم آرام بختیاری برای سایت باشگاه ارسال شده است/ با تشکر از ایشان

تاریخ انتشار در سایت: ۲ بهمن ۱۳۸۴
نقش ها
نویسنده : آرام بختیاری
عناوین
رسته: 1