یک‌شنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۶ 
Bashgah.net باشگاه اندیشه
یادی از سپیده شعر انقلاب

شعر سپیده کاشانی بیانگر آن است که این شاعر توانمند، شعر و هنرش را در خدمت آرمان ها و باورهای انقلاب و دفاع مقدس قرار داده است.




با ظهور انقلاب اسلامی، علاوه بر ظهور چشمه جوشان فرهنگ غنی اسلامی، شعر و ادبیات نیز همگام با تحولات جامعه، دارای رنگ، صبغه و معیارهای خاص خود شد که می‌توان از آن به عنوان شعر و ادبیات انقلاب اسلامی نام برد.

معیارهای گذشته ادبی، با جایگزین شدن فرهنگ غنی و اصیل اسلامی، مفاهیم و تعابیر تازه‌ای به خود گرفت و این تعابیر و مفاهیم با شکل‌گیری هشت سال دفاع مقدس نیز جهشی سترگ در ادبیات فارسی به وجود آورد. فرهنگ و معارف اسلامی، رنگ‌ها و جلوه‌های مذهبی و آیینی در عناصر و واژگان شعری آن چنان ذهن، ضمیر و خیال شاعر را از خود سرشار کرد که می‌توان شعر دوره انقلاب را از نمونه‌های درخشان ادب فارسی برشمرد.

توجه به تمامی قالب‌های شعری از گذشته تا به امروز، مدیحه‌سرایی، توجه به عرفان اسلامی، شهادت و جلوه‌های آن، مأنوس بودن واژه‌ها و اصطلاحات شاعر برای مردم، بهره از صناعات لفظی و معنوی و نازک خیالی و باریک‌اندیشی به دور از تکلف، از ویژگی‌های بارز شعر شاعران انقلاب اسلامی است.

بروز و ظهور شاعران توانا، خلاق و پیشرو در شعر انقلاب اسلامی معاصر از دیگر رهاوردهای انقلاب اسلامی و فرهنگ غنی ایران اسلامی است که از آن میان شاعره شعر انقلاب اسلامی «سپیده کاشانی» نامی شایسته و آشناست. بانو «سرور اعظم باکوجی» متخلص به «سپیده کاشانی» از شاعران نوظهور و منحصر به فرد شعر زن انقلاب اسلامی است که در حوزه شعر و ادبیات انقلاب اسلامی از جایگاه رفیعی برخوردار می‌باشد. سپیده کاشانی، فرزند حسین، در مردادماه سال 1315ش در شهر کاشان دیده به جهان گشود؛ در یازده سالگی اولین شعر خود را سرود. سپیده در دامان مادری که قرن تلاوت می‌کرد، بالید. از ویژ‌گی‌های فردی‌اش وقار، حجب و حیا و عفاف و حجاب بود. از سال 1347 همکاری خود را با مطبوعات کشور آغاز کرد، سروده‌های این شاعر ارزنده انقلاب اسلامی در بیشتر صفحات ادبی آن روزگار چاپ می‌شد. او نخستین دفتر شعر خود را با نام «پروانه‌های شب» در سال 1352 چاپ کرد. با تورق در این مجموعه، زبان بدیع و تازه، مفاهیم ژرف و هوایی تازه و دلپذیر همراه با آشنایی از رمز و رازها در شعر پیشینیان از جمله حافظ و مولوی، رنگ و جلوه‌ای خاص به این مجموعه بخشیده است. با هم نمونه غزلی از این کتاب را مرور می‌کنیم:

دمی جست و جو کن، که در دفتر من
بیابی مرر، ای گل خاطر من
به هر سطر، از پای اندوه نقشی
مرا دست ها پر شد از طول باران
بلند است از بختِ خوش، اختر من
چه شد سِحْرِ یشمین باغ بهاران
که سبزه به خواب‌ست در باور من
سحر جامه از نام من کرده بر تن
چرا شب کشیده‌ست سر از برِ من
من آن بوته بی‌پناه کویرم
که خاکِ تب‌آلود شد بستر من
زمستان سردی‌ست در سینه، پنهان
گرانبار دردی‌ست بر پیکر من
کرا آتشی هست در جان، که ترسم
به دریاچه باد ریزد پر من
مرا بی‌من ای دوست آنگه‌شناسی
که در دست باد است خاکستر من...

همان گونه که از عنوان نخستین مجموعه شعر سپیده کشانی با نام «پروانه‌های شب» پیداست، بهره از واژه «شب» در عنوان مجموعه، نشانگر خفقان و اختناق نظام ستمشاهی پهلوی است که شاعر در جای جای اشعار این کتاب با زبان شعر، موقعیت و شرایط زندگی کنونی‌اش را در آن روزگار به زیباترین تصاویر و تعابیر به تصویر کشیده است.

با پیروزی انقلاب اسلامی، سپیده کاشانی در یکی از روزهای سال 1358، به اداره رادیو دعوت شد و در آن روزهای پرشور ایران اسلامی، سروده‌های انقلابی شورانگیزی را برای درخت تناور انقلاب سرود که توسط خوانندگان و آهنگسازان بنام موسیقی کشورمان تصنیف و ساخته شد و بر جان و ذهن مردم بیداردل و انقلابی به فرخند‌گی نشست. در این سروده‌های انقلابی، سپیده کاشانی، شهامت، ایثار و شهادت مردم را به زیبایی به تصویر کشیده است که نه تنها به عنوان سروده‌های موفق شاعر بلکه از نمو‌نه‌های درخشان شعر انقلاب اسلامی است، با هم این سرود خاطره‌انگیز را زمزمه می‌کنیم:

به خون گر کشی خاک من، دشمن من
بجوشد گل‌اندر گل از گلشن من
تنم گر بسوزی، به تیرم بدوزی
جدا سازی ‌ای خصم، سر از تن من
کجا می‌توانی، زقلبم ربایی
تو عشق میان من و میهن من
مسلمانم و آرمانم شهادت
تجلّی هستی‌ست، جان کندن من
مپندار این شعله افسرده گردد
که بعد از من افروزد از مدفن من
نه تسلیم سازش، نه تکریم و خواهش
بتازد به نیرنگ تو، توسن من
کنون رود خلق است دریای جوشان
همه خوشه خشم شد خرمن من
من آزاده از خاک آزادگانم
گل صبر می‌پرورد دامن من
جز از جان توحید هرگز ننوشم
زنی گر به تیغ ستم گردن من
بلند اخترم، رهبرم، از در آمد
بهار است و هنگام گل چیدن من...

در تقسیم‌بندی شعر سپیده کاشانی، می‌توان شعر این بانوی فرهیخته را به شعر بیداری در قبل از انقلاب و شعر پایداری در بعد از انقلاب تقسیم کرد.

مضامین و مباحثی همچون توحید، عشق به اهل بیت(ع)، قرآن، دعا و مناجات از دغدغه‌های معنوی این شاعر در روزگار پیشین انقلاب اسلامی بوده است که بیانگر باور و اعتقادات عمیق و ژرف دینی اوست. پرداختن به موضوعات و مسائل انقلاب و هشت سال مقدس از دیگر موضوعات اصلی سپیده کاشانی است که با زبان و بیانی حماسی، نو، بدیع و پویا به جامعه شعری عرضه شده است.

شعر سپیده کاشانی بیانگر آن است که این شاعر توانمند، شعر و هنرش را در خدمت آرمان ها و باورهای انقلاب و دفاع مقدس قرار داده است. او به عنوان زن مسلمان شاعر، علاوه بر حفظ و پاسداشت ارزش های یک زن، عفاف و حجاب را در ویژگی‌های فردی و شخصیتی خود نهادینه کرد و خود را با نام بانوی محجبه و پاکدامن شعر انقلاب اسلامی در خاطره‌ها به ثبت رساند. او در زمره شاعران برجسته نسل اول انقلاب و از شاعران نامدار ادبیات پایداری ایران اسلامی است که دقایق، وقایع و رویدادهای قبل و بعد از انقلاب در شعرش متجلی است. از ویژگی‌های سبکی این بانوی شعر انقلاب می‌توان روانی شعر، سادگی، طبع سلیم و ذوق و قریحه سرشاره و بهره از اندیشه نام برد که به همراه مفاهیم و مضامین جدید، حوادث انقلاب را با ترکیباتی بدیع ساخته و پرداخته کرده است. سپیده شعر انقلاب به سال 1371 در پاییزی غم‌نگیز، برگ دفتر عمرش خزانی شد و به دلیل عارضه بیماری سرطان جان به جهان آفرین تسلیم کرد.

از دیگر آثار او که پس از درگذشت شاعر چاپ و منتشر گردید مجموعه‌های «هزار دامن گل سُرخ» (انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، 1373)، «سخنِ آشنا» (انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1373)، «آنان که بقا را بلا دیدند» (انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، 1375) و گزیده اشعار (انتشارات نیستان، 1380) می‌باشد. یاد و نام این شاعر اسوه مقاومت و پایداری شعر انقلاب و شعر هشت سال دفاع مقدس را گرامی می‌داریم.



با انتخاب لینک کانال تلگرام در قسمت «صفحه اینترنتی مرتبط» به ما ملحق شوید.

http://www.bashgah.net/fa/content/print_version/98455 (Sun Nov 19 06:35:29 2017)