شنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۳
بر خط: 2248
Bashgah.net باشگاه اندیشه

بــاشگاه مـــن

1426 بازدید

پیش از ادوارد تایلور، بسیاری از محققان، مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان فنی‌شیزم را عین آنیمیسم می‌دانستند ولی تایلور با تحقیقات وسیع و گسترده به این نتیجه رسید که فنی‌شیزم مقدمه و ابزار آنیمیسم محسوب می‌شود.
فنی‌شیزم برای اولین بار توسط شارل دوبروس فرانسوی وارد حوزه مطالعات مردم‌شناسی شد. او ضمن نقد و بررسی این آیین اشاره کرد که پایه و اصول و بنیان تمام ادیان از فنی‌شیزم ریشه گرفته است. اما منشأ اصلی این آیین به قرن 18 میلادی برمی‌گردد زمانی که سیاحان پرتغالی به آفریقا رسیدند و متوجه شدند که بومیان سیاهپوست، اشیایی اعم از درخت، ماهی، گیاه، بت، تکه‌سنگ، پنجه مرده بعضی از جانوران، چوب خشک، مو، ناخن و… را دارای نیروی جادویی و ماورایی می‌دانند که بر زندگی تأثیرات فراوانی دارد.
بومیان به واسطه تأثیر فراگیر اجسام مقدس، به آنها احترام گذاشته و برای رفع معضلات و مسائل و دشواری‌های زندگی به آنها رجوع می‌کنند. درباره منشأ فتیست‌ها نظریات متفاوت و گاه متناقضی وجود دارد. اما خارج از دسته‌بندی‌های موجود، می‌توان به این موضوع اشاره کرد که انسان بدوی از آنجا که در برخورد با اشیای جاندار یا بی‌جان خواص و ویژگی‌های آنها را نمی‌شناخت، در ذهنش منشأ خوش‌یمن یا بدیمن بودن را به آنها نسبت می‌داد. مثلاً اگر به طور اتفاقی با ماری سمی برخورد می‌کرد و برای رهایی خود با پرتاب سنگی مار را می‌کشت، آن تکه سنگ در نظر او دارای نیروی ماورایی و اسرارآمیز تلقی می‌شد و پس از آن نقش فتیش را در زندگی او بازی می‌کرد.
از میان مهم‌ترین سبمل‌هایی که نزد پاره‌ای از آفریقاییان معنایی مقدس دارد، می‌توان به آتش‌، رنگ‌ها و اعداد اشاره کرد. به عنوان مثال، افراد قبیله گی‌کویو در مراسم پالایش و تهذیب، با محصولات کشاورزی خود آتش روشن می‌کنند، این آتش سپس به همه مناطق حمل می‌شود. در میان افراد قبیله باگاندا عدد 9 معنای خاصی دارد و در بعضی از مراسم و تشریفات قبیله‌ای باید حتماً از 9 ظرف یا اشیای دیگر استفاده شود.
آدولف باستیان، مردم‌شناس آلمانی که در میان بومیان آفریقا زندگی کرده، درباره منشأ تقدیس فتیش گفته است: «اعتقاد به سعد و نحس برای فرد بدوی امری اساسی بود، اگر شخص در آب می‌افتاد و با چنگ انداختن به شاخه درختی، که روی آب آویزان بود، خود را نجات می‌داد این واقعه اثر عجیبی در روحیه وی می‌گذاشت. در چنین حالی احساسات فرد معنای عظیمی به خود می‌گرفت و فرد آن احساسات را معطوف به چیزی می‌نمود که مایه نجات او شده، یعنی شاخه درخت صاحب قدرت و اهمیت و غرابتی مرموز می‌شد. درست مانند کودکی که تیله‌ای را بارها در بازی ببرد در نتیجه که آن را خوش‌یمن و سعد می‌شمرد. این اساس روانی فنی‌شیزم است».

منابع:
1. ماهنامه اخبار ادیان، سال اول ، شماره 4، آبان 1382 ، نوشته مهرداد ناظری

مناطق

مطالب

تعداد: 1

تاریخ انتشار
عنوان
بازدید
نظر